Khởi nghiệp thất bại: Chết trẻ



Khởi nghiệp thất bại: Chết trẻ

Lục Kiếm 0:20 13/11/2019

“Trừ khi gọi được 20 triệu USD, nếu không chúng tôi sẽ chết.”

Ảnh minh họa: CNBC

Giám đốc điều hành Boo.com Ernst Malmsten nói như vậy vào ngày 18/5/2000. Họ đã huy động được một nửa số đó. Nhưng vẫn quá ít, quá muộn và đến nửa đêm, chưa đầy một năm sau khi ra mắt, Boo.com đóng cửa. Thời báo Tài chính hôm sau đưa tin: “Boo.com sụp đổ khi các nhà đầu tư từ chối rót tiền. Nhà bán lẻ trực tuyến đã trở thành nạn nhân đầu tiên của bong bóng dotcom châu Âu.”

Những câu chuyện về lối sống xa hoa của công ty và thiếu sự kiểm soát quản lý phù hợp xuất hiện khi Boo “nổ tung” đã trở thành một chủ đề quen thuộc trong bối cảnh một loạt các trang web B2C và các công ty khởi nghiệp trực tuyến khác đã “đụng tường” cũng đi vào ngõ cụt.

Tài trợ cho các dự án Internet đã cạn kiệt khi giá cổ phiếu giảm mạnh và các chủ ngân hàng thắt lưng buộc bụng sau vụ sụp đổ cổ phiếu công nghệ vào mùa xuân năm 2000. Ernst Malmsten và Kajsa Leander đã tự trách mình vì là đại diện tiêu biểu của một thế hệ cố chạy theo đám đông. Malmsten sau này nhớ lại: “Chúng tôi đã quá nhanh, quá cố, nhưng thời ấy là vậy.”

Một cái tên dễ nhớ nhưng ít được nhớ đến

Cùng với Patrik Hedelin, Malmsten và Leander, đã có kinh nghiệm bán sách trực tuyến và bán lại được hàng triệu đô, thành lập Boo.com - cái tên không có ý nghĩa gì mà chỉ lấy theo tên một diễn viên nổi tiếng để dễ nhớ và thêm một chữ “o” nữa để thuận tiện mua miền - vào năm 1998 với mong muốn tạo ra một cái tên trực tuyến hàng đầu nơi mọi người có thể mua những bộ đồ cực sang chảnh. Họ xem Boo.com không chỉ là một cửa hàng “ảo” mà còn là một nơi để thể hiện lối sống và phong cách.

Họ cho rằng doanh nghiệp cần 20 triệu bảng, 30 người và ba tháng để ra mắt. Khi hoạt động vào tháng 10/1999, công ty đã huê 400 người trong 8 văn phòng, có trụ sở trên phố Carnaby ở London, và đã “nuốt” số tiền gấp bốn lần khoản đầu tư dự kiến ​​ban đầu.

Nhưng mọi người đều tin vào những câu chuyện thần kỳ. Trước khi Boo.com bán một mặt hàng duy nhất, tạp chí Fortune thậm chí đã tuyên bố đây là một trong những công ty tuyệt vời nhất châu Âu. Có lẽ là nhờ startup đã thu hút được số tiền hơn 80 triệu bảng từ các nhà đầu tư có máu mặt, bao gồm các ngân hàng đầu tư JP Morgan và Goldman Sachs, Bernard Arnault, Chủ tịch của tập đoàn xa xỉ LVMH khi ấy, và gia đình Benetton.

Tuy nhiên, khi trang web đi vào hoạt động, sự cường điệu ấy không tương đồng với số lượt truy cập, hay quan trọng hơn là doanh số. Mặc dù đã chi vài triệu bảng cho quảng cáo, nhưng nghiên cứu ngay trước khi Boo.com sụp đổ cho thấy, chỉ có 13,2% người dùng Internet biết đến trang web.

Trong hai tháng cuối cùng, công ty đã kiếm được 200.000 bảng và có 300.000 lượt khách truy cập, những con số hầu như không đủ để duy trì hoạt động kinh doanh trên 18 quốc gia. Để so sánh, công ty cần ít nhất 30 triệu USD để đi tiếp. Nhưng thị trường chứng khoán công nghệ Mỹ Nasdaq khi ấy suy sụp, cổ phiếu những công ty Internet cao cấp như Lastminute.com không lấy lại được giá phát hành sau khi ở đỉnh cao hồi tháng ba năm ấy. Các cánh cửa ngân hàng thì đóng chặt.

Ảnh: Getty

Về cơ bản, Boo.com thất bại vì đã cố gắng làm quá nhiều: xây dựng một doanh nghiệp hậu cần hiện đại trên quá nhiều quốc gia với “mặt tiền” cửa hàng trực tuyến vượt xa khả năng của hầu hết máy tính của người dùng internet khi ấy. Vào thời điểm Boo.com ra mắt, 20% hộ gia đình ở Anh đã có thể truy cập Internet nhưng là loại kết nối dial-up chậm chạp, thế nên hầu như họ không đủ kiên nhẫn để chờ trang Boo.com tải xuống hết.

Boo.com nhắm đến là “những người trẻ tuổi khá giả và có ý thức thời trang” từ 18 đến 24 tuổi. Thị trường quần áo với nhóm này được xem là rất lớn, vì vậy người ta nghĩ rằng chỉ cần chiếm một phần nhỏ của thị trường này là cũng đủ để Boo.com thành công. Đúng là giá trị thị trường thì lớn, nhưng New Media Age năm 2005 đã đặt câu hỏi rằng: “Quần áo và đồ thể thao có tỷ lệ hoàn vốn cao trong thế giới đặt hàng qua thư hay mua sắm tại nhà. 20 tuổi có thể lên mạng và có thể có thu nhập khả dụng nhưng họ không phải là thị trường chính của đặt hàng qua thư.”

Một số người cho rằng sự sụp đổ của Boo.com là hồi chuông báo trước cái chết của bán lẻ trên thế giới ảo là sai lầm. Tuy nhiên, với những gì đang diễn ra hiện nay, có thể thấy những người này đã quá bi quan.

Chí ít, Malmsten đã đúng một phần khi tin rằng cuộc cách mạng internet sẽ đến, chỉ là chưa đủ nhanh để Boo.com có thể tồn tại và phát triển. “Internet giờ đã thực sự phát triển. Còn chúng tôi đã bắt tay quá sớm ở vào thời điểm Internet còn quá mới. Không ai có băng thông rộng. Nếu chúng tôi làm bây giờ có thể đã khác.”

Hòa tan

Tuy nhiên, có một vấn đề là sự thất bại của Boo.com đã làm mất danh tiếng của các công ty khởi nghiệp Internet của châu Âu và tạo lỗ hổng cho các đại gia Internet từ các nước khác xâm chiếm thị trường, cũng như nhà bán lẻ truyền thống nổi lên nhảy vào, chẳng hạn Tesco.

Ernst Malmsten (trái) và Kajsa Leander.

Ảnh: Martin Pope

Nhưng Boo.com không chết hoàn toàn. Nhà bán lẻ trực tuyến Fashionmall.com ở Mỹ đã mua lại trang web này và lập nhóm mới.

Trong khi đó, nền tảng công nghệ của công ty thì về tay Dan Wagner, cựu Giám đốc công ty công nghệ Bright Station, với giá 25.000 bảng. Bright Station sau này trở thành SmartLogik rồi phá sản vào năm 2002. Wagner tiếp tục gây dựng Venda.com, nơi cung cấp không gian bán hàng ảo cho các nhà bán lẻ trực tuyến, cùng với cựu nhân viên Boo.com James Cronin, bằng chính tài sản công nghệ họ mua lại được từ Boo.com. “Mặc dù chúng tôi đã ‘dịch ngược’ và ‘biên dịch lại’, công nghệ nền tảng của Boo.com là cực kỳ tốt. Nó không dành cho những kẻ thích đùa.”

Sau khi lách qua những ngày hậu “bong bóng dotcom” đầy khó khăn, Venda đã bắt đầu có lợi nhuận. Và đến năm 2014, Venda được đã bán lại cho NetSuite với giá 50,5 triệu USD. Âu cũng có thể xem là cái kết có hậu, một cách gián tiếp, cho Boo.com.

Còn hai “kẻ thích đùa”, hai đồng sáng lập của Boo.com, cũng đã thoát khỏi cái bóng cũ. Leander lui về nhà chăm chồng dạy con, còn Malmsten tiếp tục kinh doanh và viết sách về thời gian ở Boo.com với tựa đề Boo Hoo, và bán bản quyền cho hãng phim, nhưng rồi đã không được dựng thành phim và bản quyền đã trả về chính chủ.

Ngày nay, Boo.com vẫn là một trường hợp nghiên cứu có giá trị cho tất cả các doanh nghiệp, vì nó không chỉ minh họa những thách thức trong việc quản lý công ty bán lẻ trực tuyến mà còn là một trong những thất bại nổi bật về chiến lược và quản lý thương mại điện tử trong bất kỳ tổ chức nào.


Lục Kiếm

Từ Khóa : bán hàng online