Khởi nghiệp thất bại: Chết ở phút 89



Khởi nghiệp thất bại: Chết ở phút 89

Lục Kiếm 10:16 14/8/2019

Tháng 3/2016, một trong những công ty phát triển nhanh nhất ở Boston, một đối thủ tiềm năng của SolarCity (do Elon Musk làm chủ), đã đóng cửa đột ngột, khiến khoảng 200 người mất việc.

Ảnh minh họa: Photo by Joseph Gruenthal/Unsplash

Next Step Living đã huy động được 80 triệu USD vốn đầu tư mạo hiểm và đạt doanh thu 100 triệu USD với sứ mệnh mà người sáng lập Geoff Chapin đặt ra là thay đổi thế giới bằng cách trở thành Amazon của ngành năng lượng gia đình. Tuy nhiên, bỗng chốc, công ty lật nghiêng và sụp đổ không ai ngờ.

Đây là câu chuyện về cách các nhà đầu tư mạo hiểm vượt qua giới hạn – điểm mù tài chính khổng lồ – và mùa đông tồi tệ nhất của New England đã khiến Next Step Living phải “ngã khuỵu”. Ngay cả khi thắt lưng buộc bụng, tiền vẫn chảy tự do bên trong trụ sở ở Nam Boston. Một động thái đầu tư mạo hiểm làm dấy lên cuộc đảo chính nhanh chóng kết thúc tất cả.

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2012. Next Step gửi tới nhà dân các chuyên gia để tư vấn về cách để có thể tiết kiệm nhiều năng lượng hơn và thường xuyên quay lại để lắp đặt mọi thứ từ bóng đèn huỳnh quang nhỏ gọn đến các tấm pin mặt trời cho những ngôi nhà cũ ở New England.

Từng là lựa chọn chỉ dành cho người giàu, các trang bị năng lượng gia đình giờ đây dễ dàng tiếp cận hơn, nhờ các chương trình trợ cấp của chính phủ. Tại Massachusetts, chương trình Mass Save đã gây quỹ để tài trợ cho các cuộc kiểm tra và cài đặt thiết bị.

Người sáng lập Geoff Chapin

Ảnh: AmericanInno

Năm 2012, Next Step mở ra và thu hút được 18,2 triệu USD. Các nhà đầu tư mới muốn điều tương tự mà mọi nhà đầu tư mạo hiểm khác vẫn làm: tăng trưởng hàng đầu.

Tờ BostInno đã phỏng vấn một vài nhân viên và nhà đầu tư của Next Step cũng như những người có quan hệ gần gũi với công ty. Họ cho biết sau khi huy động được số tiền lớn, Next Step bắt đầu bán các thiết bị năng lượng: máy bơm nhiệt (heat pump), pin mặt trời, cửa sổ, vách cách nhiệt, máy sưởi và điều hòa không khí để tăng cường doanh thu. Nhà tư vấn tiết kiệm năng lượng trong thời gian ngắn đã phát triển thiết bị tái chế năng lượng nhiệt cho máy rửa chén nhà hàng.

Tự cắt chính mình

Tuy nhiên, khi làm như vậy, Next Step Living lại bước vào một lĩnh vực họ không nắm chắc. Nhiều danh mục sản phẩm báo lỗ . Những báo cáo liên quan đến việc đóng cửa công ty đổ lỗi cho sự trì trệ của chính sách chính phủ hay lời phàn nàn của khách hàng. Nhưng Next Step chẳng làm tổn thương ai cả. Họ tự làm tổn thương chính mình, khi tiếp tục vận hành cỗ máy “xén tiền”.

Ảnh: Getty/NPR

Dù vậy, tiền đầu tư vẫn cứ chảy vào. Năm 2014, Next Step huy động được 25 triệu USD. Vào thời điểm đó, công ty có khoảng 500 nhân viên.

Những người ủng hộ Next Step cho rằng công ty có thể là giải pháp hiệu quả cho năng lượng gia đình, tương tự SolarCity của Elon Musk là giải pháp năng lượng mặt trời cho gia đình: khai thác chương trình khuyến khích của chính quyền và trở thành nhà cung cấp nổi tiếng trên khắp nước Mỹ.

Tuy nhiên, các công ty năng lượng đang phải đối mặt với cơn gió ngược.

Peter Shattuck, Giám đốc năng lượng sạch tại Trung tâm Acadia, tổ chức phi chính phủ nghiên cứu và vận động về môi trường ở Boston, cho biết: “Do thị trường mang tính địa phương rõ nét, vì thế, khó có một tên tuổi mang tính toàn quốc trong lĩnh vực năng lượng gia đình và cũng vì thế mà không có thương hiệu nào “bao trọn” toàn quốc trong lĩnh vực mái lợp hay xi măng.”

Có một sự khác biệt quan trọng giữa Next Step và SolarCity. Tương tự SolarCity, doanh thu Next Step là một mê cung kế toán chằng chịt. Trong trường hợp của Next Step, đó là phụ cấp, tiền gửi, cho thuê và kế hoạch chi trả. Nhưng không giống như SolarCity, Next Step đã rối loạn vì không có một giám đốc tài chính (CFO) thực sự.

Năm 2013, ngay sau khi thu hút được 18,2 triệu USD, Next Step đã thuê CFO đầu tiên - tay chơi kỳ cựu trong lĩnh vực công nghệ Larry Mihalchick. Nhưng chỉ sau vài tháng, Mihalchick đã ra đi và công ty phải mất gần một năm mới xác định được người kế nhiệm là Chris Catalano, người cuối cùng đảm nhận chức vụ CEO, chỉ vài tháng trước khi công ty bị đóng cửa. Cả Mihalchick và người sáng lập Geoff Chapin im lặng trước những câu hỏi về mối quan hệ ngắn hạn này.

Ngay sau khi Catalano xuất hiện, Next Step đã nhận phải đòn chí mạng từ chính môi trường - mà họ luôn tìm cách “cứu” trong tôn chỉ hoạt động. Boston đã chịu cơn bão tuyết kéo dài 6 tuần, “đóng cửa” thành phố với lớp tuyết dày 281cm và cũng đóng băng luôn doanh thu của Next Step.

Một nhà đầu tư của Next Step cho hay: “Không thể mô tả hết mùa đông kinh khủng đã tàn phá công ty như thế nào. Đây là một thảm kịch khiến công ty không thể gửi người đi lắp đặt pin mặt trời trên mái nhà. Đó là vài tháng đốt tiền kinh hoàng, đến đúng lúc công ty ở trạng thái mong manh nhất.”

Công ty đã cố gắng cầm lái con tàu vượt qua bão tuyết. Nhưng các danh mục sản phẩm dịch vụ đều “bốc hỏa”. Chỉ có đơn vị kinh doanh cốt lõi ban đầu là dịch vụ kiểm tra đánh giá năng lượng gia đình là còn tiệm cận có lợi nhuận. Vậy là, công ty buộc phải cắt giảm nhân viên, thay đổi cơ cấu lương thưởng, xóa sổ nhiều bộ phận đang đốt tiền, rồi lặng lẽ bán mảng kinh doanh năng lượng mặt trời cho đối thủ.

Ảnh minh họa: iStock

Tất cả những người được phỏng vấn đều nói rằng công ty đã thiếu trách nhiệm về mặt tài chính.

Một nhân viên bán hàng nhớ lại: “Ông chủ xuất hiện với chi phiếu 100 USD và nói nếu đạt được những mục tiêu như thế này thì đây là thứ anh nhận được”.

Sau cơn mưa trời không sáng

Tuy nhiên, cuối năm 2015, thắt lưng buộc bụng bắt đầu có hiệu quả. Dennis Costello, Giám đốc của Braemar Energy Ventures, người đã dẫn công ty đầu tư vào Next Step, cho biết: “Đã có sự thay đổi đáng kể khi công ty chuyển từ tăng trưởng doanh thu thuần túy sang tăng trưởng lợi nhuận.”

Công ty đã cố gắng chuyển đổi từ một nhà cung cấp dịch vụ sang công ty hoạt động dựa trên phần mềm, làm trung gian cho các công ty thiết bị khác để thực hiện công việc tư vấn và lắp đặt.

Next Step đã kéo các nhà đầu tư đi qua cây cầu tài chính hướng tới con đường có lợi nhuận. Tuy nhiên, những tưởng sau cơn mưa trời lại sáng, thì nhà đầu tư VantagePoint, đã đi cùng công ty từ năm 2012, bất ngờ quyết định rút lui.

Một nguồn tin thân cận tiết lộ: Nhà đầu tư đã đến nhưng lại hủy tờ séc trong phút thứ 89. Những nhà đầu tư khác ngạc nhiên như thể “Chuyện quái quỷ gì vậy?’”

Những gì các nhà đầu tư mô tả nghe có vẻ giống như khi Elon Musk đã tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn năm 2015: Năm 2008 VantagePoint đã rút 20 triệu USD tài trợ vào phút cuối, khiến ông phải trầy trật để thu hút vốn cho Tesla.

VantagePoint sau đó có tuyên bố rằng việc đóng cửa là không thể tránh khỏi, bởi nhiều yếu tố.

Các nhà đầu tư khác cho biết họ tôn trọng quyết định của VantagePoint, nhưng cũng “ngầm khiển trách” rằng đáng ra họ cần được biết điều đó sớm hơn. Khi VantagePoint rút lui vào phút cuối, Next Step đã hết quyền lựa chọn và hết thời gian.

Nhanh chóng sau đó, công ty ngừng hoạt động, chi trả nốt những khoản lương cuối cùng rồi tuyên bố đóng cửa. Theo sau là các vụ kiện đòi lại 300.000 USD hóa đơn chưa thanh toán của một số nhà thầu. Những nhà đầu tư khác thì cố gắng nhặt nhạnh những tàn dư tài sản còn sót lại, bù được chút nào hay chút đấy.

Ảnh minh họa: Andrew Krueger/Unsplash

Trong trí nhớ của Costello, Next Step vẫn là một công ty đáng giá. Họ có hơn 100.000 khách hàng có nhu cầu kiểm tra năng lượng và hàng chục ngàn trong số đó đã thực hiện cải thiện các thiết bị năng lượng trong nhà.

“Một trong những điểm nổi bật nhất của Next Step là niềm đam mê của những người sáng lập muốn thực sự làm một điều gì đó để giúp thay đổi khí hậu. Họ đã cố gắng tác động, cố gắng phát triển doanh nghiệp cho đến khi không thể bước đi được nữa.”

Tuy nhiên, liệu những gì Next Step Living làm được có thể phát huy trong những startup khác với cùng mối quan tâm tương tự hay không thì còn chưa rõ ràng.


Lục Kiếm