K-Briqs: Gạch hữu cơ giúp các công trình “xanh” hơn



K-Briqs: Gạch hữu cơ giúp các công trình “xanh” hơn

Phương Linh 8:0 30/9/2020

Chúng ta đã sử dụng cùng một loại gạch trong suốt hơn 5.000 năm. Giờ đây, đã tới lúc phải thay đổi.

Dù những viên gạch bao quanh cuộc sống của con người mỗi ngày, nhưng hầu hết chúng ta không thường xuyên suy nghĩ về gạch. Trải qua hàng ngàn năm, loại gạch nung bằng đất sét cổ điển vẫn không được thay đổi. Giờ đây, nhiều công trình hiện đại vẫn sử dụng gạch có nguồn gốc đất sét.

Những viên gạch gây ra rất nhiều vấn đề liên quan đến môi trường khi sử dụng hầu hết các nguyên liệu thô, hữu hạn và tạo ra nhiều khí thải carbon. Đó là lý do tại sao Gabriela Medero, giáo sư Địa lý kĩ thuật và môi trường tại Đại học Heriot Watt, Scotland đã quyết định phát minh ra một loại gạch mới.

Gabriela Medero đến từ đất nước Brazil. Cô tự nhận mình rất quan tâm đến ngành xây dựng dân dụng, mang lại cho cô niềm đam mê với toán học và vật lý. Khi nhận thức được các vấn đề về tính bền vững của ngành xây dựng, Medero đã bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế. Với sự hỗ trợ của trường đại học, cô đã hợp tác với đồng nghiệp là Sam Chapman, sau đó thành lập công ty Kenoteq vào năm 2009.

Sản phẩm đặc trưng của công ty là K Briq. Được làm từ hơn 90% các chất thải xây dựng, Medero cho biết K Briq không cần nung trong lò, tạo ra lượng khí thải carbon ít hơn 10 lần so với gạch thông thường. Công ty cũng đang thử nghiệm máy móc mới để mở rộng quy mô sản xuất. Medero hy vọng những viên gạch của mình sẽ giúp xây dựng thế giới bền vững hơn.

Những “vấn đề” từ gạch truyền thống

Dù gạch được làm từ vật liệu tự nhiên, nhưng “rác thải” của gạch đến từ các bước sản xuất ra chúng.

Gạch được làm từ đất sét, một loại đất được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới. Quá trình khai thác đất sét khiến lớp đất bị mất đi sự màu mỡ, kìm hãm sự phát triển của thực vật.

Một mỏ đất sét tại Andalusia, Tây Ban Nha

Trong quá trình sản xuất gạch thông thường, đất sét thường được tạo hình và nung trong lò ở nhiệt độ 1.250 độ C. Phần lớn các lò gạch được đốt nóng bằng nhiên liệu hóa thạch, điều này góp phần làm biến đổi khí hậu.

Sau khi gạch ra lò, nó được vận chuyển đến các công trường xây dựng, tạo ra nhiều khí thải carbon hơn.

Trên toàn cầu, mỗi năm có khoảng 1.500 tỷ viên gạch được sản xuất. Khí thải từ gạch phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại lò nung, nhiên liệu và phương tiện vận chuyển. Và với lượng gạch khổng lồ được sản xuất mỗi năm, tác động về khí thải của chúng càng tăng lên, Medero cho biết.

Bước vào thế giới K Briq, để làm ra những viên gạch hữu cơ, các chất thải xây dựng bao gồm gạch vụn, sỏi, cát, và thạch cao được nghiền nhỏ, sau đó trộn với nước và chất kết dính. Những viên gạch này tiếp tục được ép trong khuôn tùy chỉnh, rồi được nhuộm bằng bột màu tái chế với bất kỳ loại màu sắc nào.

Đầu năm nay, Kenoteq đã giành được phần lợi nhuận đầu tiên với hợp đồng cung cấp gạch cho công trình Serpentine Pavilion tại công viên Hyde của London (dù dự án đang tạm bị hoãn sang năm 2021 do ảnh hưởng của đại dịch). Được thiết kế bởi xưởng kiến trúc Counterspace, tòa nhà sẽ sử dụng gạch K Briqs màu xám, đen và 12 loại sắc hồng khác. Kiến trúc sư chính của công trình Pavilion là Sumayya Vally nói rằng sản phẩm gạch tái chế K Briq đã thu hút mình. Cô cho biết, loại gạch này là “hiện thân” của quá khứ thông qua việc sử dụng các nguyên liệu cũ để làm gạch. Sumayya Vally nói thêm rằng vì những viên gạch có thể được “tùy chỉnh”, nên chúng cho phép các nhà thiết kế công trình trở thành một phần của quá trình xây dựng vật liệu, từ đó tạo ra nhiều cơ hội độc đáo trong kiến trúc.

Serpentine Pavilion 2020/2021 được thiết kế bởi xưởng kiến trúc Counterspace có trụ sở tại Nam Phi

Tại sao không thể tận dụng ngay những viên gạch cũ?

Tại Vương quốc Anh, khoảng 2,5 tỷ viên gạch mới được sử dụng trong các công trình xây dựng mỗi năm, tương đương với số gạch cũ bị phá bỏ. Một giải pháp tưởng chừng đơn giản cho vấn đề sản xuất gạch sẽ là việc tận dụng lại những viên gạch cũ.

Nhưng mọi thứ không đơn giản như vậy. Theo Bob Geldermans, nhà nghiên cứu về tính bền vững và khí hậu tại Đại học công nghệ Delft ở Hà Lan, việc thu hồi lại gạch cũ là quá trình đắt đỏ và tốn nhiều công sức.

Lò gạch ở Tây Sussex, miền nam nước Anh

Theo Hiệp hội phát triển Gạch của Vương quốc Anh, các cấu trúc của gạch cũ cần được tháo dỡ cẩn thận và gạch phải được làm sạch vữa bằng búa và đục. Gạch cũ được tận dụng lại thường được dùng trong quá trình cải tạo các tòa nhà lịch sử, hoặc cho các dự án chuyên biệt khác. Nhưng để xây dựng hàng loạt, quá trình này quá tốn kém.

Một tiêu chuẩn nữa là không có cách nào giúp kiểm tra độ bền, độ an toàn của gạch tái sử dụng.

Theo Medero, K-Briqs có thể giải quyết những vấn đề này.

Medero cho biết: K Briq sẽ có giá tương đương so với gạch thông thường. Ngoài ra, là sản phẩm mới, K Briq đã được đánh giá nghiêm ngặt tại phòng thí nghiệm kiểm tra vật liệu tại Đại học Heriot Watt. Medero tuyên bố rằng K Briqs mạnh và bền hơn gạch đất sét nung, đồng thời khả năng cách nhiệt tốt hơn.

Mở rộng quy mô

Kenoteq hiện đang điều hành một xưởng gạch ở Edinburgh, có thể sản xuất ra ba triệu gạch  K Briq mỗi năm. Medero đang xem xét việc mở rộng quy mô, nhưng thật khó để tạo ra một cuộc cách mạng trong xây dựng.

Geldermans cho rằng ngành xây dựng vẫn nổi tiếng là ngành “chậm” thay đổi. Các công ty xây dựng không được khuyến khích áp dụng các phương pháp và vật liệu bền vững.

Gabriela Medero và Sam Chapman, những người đồng sáng lập Kenoteq cho biết họ đã tạo ra một giải pháp thay thế bền vững cho đất sét nung truyền thống

Stephen Boyle là giám đốc chương trình xây dựng của tổ chức phi lợi nhuận Zero Waste Scotland. Ông cùng với các tổ chức như doanh nghiệp Scotland, Học viện Kỹ thuật Hoàng gia đã tài trợ cho Kenoteq. Theo ông, các công ty khởi nghiệp sáng tạo cần có những hợp đồng lớn để giúp họ mở rộng quy mô. Hiện tại, họ vẫn phải vật lộn để cạnh tranh với thị trường khi chưa có nhiều hoạt động lớn.

Bất chấp nhiều thách thức, Kenoteqa không phải là công ty duy nhất cố gắng sáng tạo những sản phẩm xây dựng mang tính bền vững. Các nhà sáng tạo khác, bao gồm Qube, một công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Ấn Độ cũng tạo ra những viên gạch từ rác thải nhựa.

Tại Scotland, chính phủ cũng đang xem xét một dự luật kinh tế khuyến khích các doanh nghiệp suy nghĩ sáng tạo, tiết kiệm bằng việc tái sử dụng và tái chế vật liệu xây dựng. Boyle nói rằng có những nhà thầu sẽ sử dụng K Briqs hay những loại gạch tương tự vào “ngày mai” nếu chúng được sản xuất trên quy mô lớn.

Trong 18 tháng tới, Medero có kế hoạch đưa máy móc sản xuất K Briqs tới tận các nhà máy tái chế. Điều này giúp tăng sản lượng gạch, đồng thời giảm lượng khí thải liên quan đến giao thông trong quá trình vận chuyển gạch. Medero cho biết: Chúng ta cần phát triển thêm các cách xây dựng bền vững với giá cả phải chăng, vật liệu chất lượng tốt thì mọi thứ mới tồn tại lâu dài được.


Phương Linh

Theo CNN