Huy động vốn của startup Việt 2016: vui, nhưng chưa thể mừng

Huy động vốn của startup Việt 2016: vui, nhưng chưa thể mừng

Quang Huy 7:0 6/4/2017

Khả năng huy động vốn của startup Việt đã có những cải thiện đáng kể trong năm 2016. Bằng chứng là nguồn vốn huy động thành công đã tăng gần 50% so với năm 2015. Chỉ tiếc là số doanh nghiệp startup được rót vốn lại giảm và ít có doanh nghiệp gọi được vốn vòng 2.

Theo số liệu do Topica Founder Institute (TFI) công bố, trong năm 2016, các doanh nghiệp startup Việt đã huy động được nguồn vốn đầu tư 205 triệu USD, gấp 1,5 lần năm 2015 và gấp 5 lần năm 2011. Trong đó có thể kể đến một số thương vụ đáng chú ý như: Ví điện tử Momo nhận vốn đầu tư 28 triệu USD; Mekong Capital đầu tư 10 triệu USD vào chuỗi cửa hàng cầm đồ F88; startup giáo dục hỏi đáp trên nền tảng di động GotIt! do Tiến sĩ Trần Việt Hùng sáng lập tại Silicone Valley huy động thành công 9,1 triệu USD từ Capricon.

Lĩnh vực ứng dụng tài chính dẫn đầu với tổng số vốn huy động lên đến 129 triệu USD, chiếm 63%. Tiêu biểu nhất là thương vụ ví điện tử MoMo do M_Service, thuộc sở hữu của Thiên Việt Securities. Đây là ứng dụng thanh toán qua di động, hoạt động dưới dạng ví điện tử của Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (viết tắt M_Service) cho phép chuyển/nhận tiền qua điện thoại di động cũng như hỗ trợ nhắc và thanh toán hóa đơn trực tuyến... Startup này đã được Quỹ đầu tư Standard Chartered Private Equity (SCPE) và Ngân hàng đầu tư toàn cầu Goldman Sachs rót 28 triệu USD. 

Đây là kết quả đáng khích trong Năm Khởi nghiệp Quốc gia 2016. Tuy nhiên, chúng ta chưa thể mừng vì thống kê của TFI cũng cho thấy nhiều điểm yếu của startup Việt.

Trước tiên phải kể đến sự giảm sút về số lượng startup được rót vốn trong năm 2016. Trong khi mật độ doanh nghiệp khởi nghiệp trên đầu người của Việt Nam cao hơn Trung Quốc(2.300 startup), Ấn Độ (7.500 startup), Indonosia (2.100 startup), thì số doanh nghiệp khởi nghiệp huy động vốn thành công trong năm 2016 chỉ khoảng 50 startup, giảm 25% so với năm 2015.

Số thương vụ gọi vốn dưới 5 triệu đồng chiếm tỷ lệ lớn, chưa được cải thiện so với năm 2015. Trong khi đó chỉ có 7 thương vụ gọi vốn có giá trị trên 10 triệu USD, bao gồm cả 4 thương vụ có giá trị trên 15 triệu USD.

Thêm nữa, các nhà đầu tư ngoại tiếp tục lấn lướt hoàn toàn nhà đầu tư nội cả về lượng và chất khi vượt trội về thương vụ cấp vốn cũng như lượng vốn. Nguyên khiến các nhà đầu tư trong nước tỏ ra rụt rè với startup được cho là do những doanh nhân thành công ở Việt Nam chủ yếu đến từ lĩnh vực bất động sản, tài chính, tài nguyên. Những doanh nhân này thường có cái nhìn rất khác về khởi nghiệp. Họ sẵn sàng bỏ tiền đầu tư vào lĩnh vực thế mạnh, nơi có nhiều mối quan hệ và hiểu rõ thị trường thay vì start-up với mọi thứ mới dừng ở “tiềm năng, ý tưởng”. Điều này trái ngược với những quốc gia có start-up phát triển mạnh mẽ. Ở thung lũng Silicon (Hoa Kỳ), những start-up thành công sẵn sàng hỗ trợ dự án khởi nghiệp mới, nên không khó tìm nhà đầu tư thiên thần, những người hiểu khách hàng, thị trường và start-up.

Đáng quan ngại hơn nữa tiền vốn được chuyển đến chủ yếu từ những vòng gọi vốn ban đầu, chiếm 30% và series A, chiếm 40%, chỉ có 4% thương vụ cấp vốn dạng angel và 4% cấp vốn giai đoạn C. Như vậy, trong khi nhiều startup ở châu Á đã tiến đến vòng gọi vốn thứ 3 với số vốn huy động lên đến hàng trăm triệu USD, thì số doanh nghiệp khởi nghiệp Việt bước vào vòng gọi vốn thứ 2 chỉ đếm trên đầu ngón tay, chứ đừng nói đến bước vào vòng gọi vốn thứ 3. Thực tế này chứng tỏ startup Việt đang kém cả về lượng lẫn chất so với khu vực châu Á, chứ đừng nói các quốc gia khởi nghiệp như Mỹ, Israle.

Để có thể gọi vốn thành công, các đối tác quản lý của quỹ đầu tư mạo hiểm như 500 Startups, Convergence Ventures... cho rằng: Các startup nên tập trung vào trọng điểm, nói về hành trình sắp tới như một doanh nhân và cố gắng tự lập càng nhiều càng tốt.

Bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm thường nhìn xa hơn vào tiềm năng phát triển của dự án, tiến độ kinh doanh và “chất lượng” của các nhà sáng lập. Vì thế, các startup cần làm rõ những yếu tố này ngay từ đầu. Tiềm năng đột phá lớn và hàm lượng sáng tạo là những yếu tố quan trọng để các quỹ đầu tư rót vốn cho giai đoạn đầu của startup. Cùng với đó, các nhà sáng lập nên dành nhiều thời gian nói về bản thân cũng như chỉ ra lý do vì sao họ là lựa chọn tốt nhất để tạo ra giải pháp cho thị trường cụ thể. Các nhà sáng lập cũng cần chứng tỏ họ không chỉ đơn giản vì muốn kiếm được nhiều tiền hoặc do không thể lùi bước mà vì động lực to lớn, giúp các nhà sáng lập bền chí ngay cả khi chưa kiếm được tiền hoặc khi nhiều cộng sự bỏ đi. Đó là những yếu tố được các quỹ đầu tư mạo hiểm đánh giá cao trước khi rót vốn cho startup.

Xem thêm

Những rào cản ngăn bước tiến của Start-up Việt

Startup công nghệ Việt: Gạt bỏ rào cản để giữ lửa đam mê

Startup Việt: Thừa cơ hội, thiếu định hướng

Vì sao Việt Nam vẫn vô danh trên “bản đồ” startup thế giới

Start-up Việt cần nắm bắt cơ hội trong nước trước khi ra biển lớn

4 startup công nghệ giáo dục Việt thành danh trên thế giới


Quang Huy

Từ Khóa :