Hư cấu văn học đến đâu để không gây bất lợi xã hội?



Hư cấu văn học đến đâu để không gây bất lợi xã hội?

Tỉ Tê 19:22 26/8/2013

Bị Cục Xuất bản đánh giá là đề cập đến nhiều vấn đề nhạy cảm theo lối “cường điệu quá mức”, có các nhận định chủ quan, gây ảnh hưởng không tốt cho người đọc và xã hội, tác phẩm “Đại Gia” của nhà văn Thiên Sơn đã nằm trong diện đình chỉ phát hành. Liệu nhận định này có tương tư với chuyện Cục biểu diễn nghệ thuật cấm Bà Tưng vì sợ giới trẻ tha hóa đạo đức, trong khi lại quên mất rằng, khán giả luôn có sự lựa chọn phù hợp với mình. Họ không phải là “trẻ con” để bị điều khiển được phép xem gì, đọc gì.

Những vấn đề nhạy cảm mà cuốn tiểu thuyết phản ánh đó là một tam giác ngầm theo kiểu xã hội đen giữa: tiền bạc của đại gia, câu kết với quyền lực của quan chức nhà nước và sắc đẹp mỹ nữ gây mục ruỗng đạo đức xã hội và của cải quốc gia. Ngày 31/7, Cục Xuất bản đã gửi công văn số 2896/CXB – QLXB do Cục trưởng Chu Văn Hòa ký, yêu cầu NXB Lao Động và Alpha Books đình chỉ phát hành, thẩm định lại tác phẩm của nhà văn Thiên Sơn (tên thật Nguyễn Xuân Hoàng). Theo đánh giá của Cục Xuất bản, tác phẩm “Đại gia” có các nhận định chủ quan, một chiều gây ảnh hưởng không tốt cho người đọc, và gây bất lợi cho xã hội.
 
Trước đánh giá trên của Cục Xuất bản, nhà văn Thiên Sơn khẳng định trên tờ VNExpress, hư cấu là công việc của nhà văn, trong văn chương không có giới hạn nào cho sự hư cấu, chưa kể, tác phẩm này còn đề cập đến vấn đề nóng mà xã hội quan tâm thì không thể coi là sai trái. Và nếu nhà văn hướng đến sự độc đáo, phi thường thì không thể quy kết là “cường điệu quá mức” được. Với thái độ khá khẩn thiết, nhà văn Thiên Sơn đã kêu gọi một buổi thẩm định công khai, để cho những người có trình độ văn chương đánh giá  chứ không thể thẩm định theo cách “soi mói, đối chiếu văn chương với hiện thực để quy kết.”
 
Điều đáng sợ hơn, mặc dù đề ra yêu cầu đình chỉ nghiêm khắc với tác phẩm, nhưng theo phản ánh của tác giả Thiên Sơn, công văn của Cục Xuất bản lại cho thấy một sự hời hợt khó hiểu khi có những chỗ ghi nhầm tên tập một “Đại gia” từ “Tam giác ngầm” thành Tam giác… vàng.
 
Có thể thấy nội dung công văn của Cục Xuất bản được phát ra với mục đích bao bọc người đọc tránh xa cái xấu bằng nhưng đánh giá mơ hồ thiếu căn cứ pháp lý. Điều này dễ dàng khiến nhiều người liên tưởng đến một công văn tương tự mà Cục Nghệ thuật biểu diễn cấm Bà Tưng biểu diễn để bảo vệ đạo đức cho thế hệ thanh niên. Và gần đây nhất là công văn yêu cầu xin phép trước khi chụp cảnh sát giao thông của Cục CSGT đường bộ đường sắt. Liệu công văn này có đủ tiêu chuẩn tham gia hàng ngũ gần 50.000 văn bản pháp quy được ban hành cẩu thả, sai trái bất chấp tính nghiêm minh của pháp luật như thống kế của Cục Kiểm soát văn phảm quy phạm pháp luật vừa công bố trước báo chí?
 
Tuy nhiên, trước khi một chuyên gia của Bộ Tư pháp đưa ra câu trả lời thì bản thân nội dung công văn của Cục Xuất bản có thể khiến những người sáng tác văn học đang tìm cách đến với hiện thực theo một cách an toàn nhất: hư cấu cũng trở nên hoang mang. Bởi nếu một người bình thường tấn công hiện thực bằng một lá đơn tố cáo quan chức lạm quyền, đại gia làm ăn phi pháp thì hậu quả bị trù dập, bị trả thù có thể sẽ đến theo con đường rất hiện thực. Còn một nhà văn, nếu đã chọn mô tả một hiện thực theo lối phóng đại phi thường theo quan điểm chủ quan của mình thì sự mạo hiểm duy nhất mà anh ta phải đối mặt là: người đọc sẽ đào thải một tác phẩm vô duyên trong nghệ thuật hư cấu lẫn sai lệch trong mô tả hiện thực. Còn ngược lại, ít ra, người đọc sẽ có cơ hội lựa chọn một tác phẩm thành thật trong sự khô khan, hoặc ướt đẫm trong sự hưu cấu. Cả 2 lựa chọn này đều mang đến cơ hội cho cả tác giả, người bán tiểu thuyết và người mua tiểu thuyết. Có lẽ, điều bất lợi nhất mà Cục Xuất bản cũng không lo xuể, là xã hội đều sợ hãi đối diện với tình trạng tham nhũng, hoang phí của cải quốc gia. Một tình trạng nan giải đến mức Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng còn phải thảng thốt đặt câu hỏi “Bỏ hoang, lãng phí nhiều, sao chưa xử lý ai?”.
 
Tác giả Thiên Sơn, tên thật Nguyễn Xuân Hoàng, sinh năm 1972 tại Diễn Kim, Diễn Châu, Nghệ An. Bộ tiểu thuyết “Đại gia” (2 tập: Tam giác ngầm, Quyền lực đen) được viết từ năm 2008, in vào cuối tháng 7/2013 theo quyết định xuất bản của giám đốc NXB Lao động số 77/QĐLK-LĐ. Tuy nhiên, sau công văn của Cục xuất bản, ông Nguyễn Cảnh Bình, giám đốc công ty cổ phần sách Alpha (Alpha Books), đơn vị liên kết với NXB Lao đã gửi thông báo đến các đối tác phát hành trong nước đề nghị ngưng phát hành, gỡ bỏ quảng cáo và thu hồi tác phẩm trên về kho Alpha Books.
 

Tỉ Tê

Từ Khóa :