Hộp cơm học đường - ngay ngáy những nỗi lo


Hộp cơm học đường - ngay ngáy những nỗi lo

PV 0:5 9/11/2017

Cơm hộp công nghiệp, những suất ăn bán trú nghèo nàn, thiếu dinh dưỡng, kém vệ sinh… là nỗi lo chẳng mới của học đường, nhưng lại luôn thường trực, từ năm này qua năm khác.

Sau hàng loạt vụ học sinh đồng thời bị ngộ độc khi ăn cơm ở trường, rồi những suất cơm học đường bị nghi ngờ cắt xén chỉ có 2 con tôm, vài miếng thịt kho bèo nhèo mỡ hay một gắp rau, một miếng cá thu nhỏ… khiến nhiều người bức xúc. Lo lắng nhất là những phụ huynh có con học bán trú, khi bữa ăn không đảm bảo dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm thì con họ sẽ lấy sức đâu để học tập, phát triển. Nhưng quả thực, xét trong tình hình thực tế, giá cả tăng vọt, xem ra các phụ huynh cũng đang đòi hỏi nhà trường nhiều điều quá sức.

Học sinh ăn bán trú ở một trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội. Ảnh: Vietnamnet

Những biện minh khó tin

Ngót nghét hơn 2 tháng từ ngày bắt đầu năm học mới, trên địa bàn thành phố Hà Nội đã xảy ra 3 vụ việc nổi cộm liên quan đến bữa ăn học đường.

Đầu tiên là vụ 31 học sinh trường Mầm non Lại Yên (Hoài Đức) đau bụng, đi ngoài, sốt cao, buồn nôn, có triệu chứng co giật, tiêu chảy phải nghỉ học, trong đó có 9 trẻ bị rối loạn tiêu hóa phải nhập viện vì nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm sau khi dùng bữa trưa tại trường vào ngày 11/9. Tiến trình điều tra công tác vệ sinh an toàn thực phẩm tại trường sau đó không thuận lợi vì nhà trường không còn lưu lại mẫu thực phẩm ngày xảy ra ngộ độc. Trong khi, theo quy định của Bộ Y tế, trường hợp nghi ngờ xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc có yêu cầu của cơ quan quản lý thì không được hủy mẫu lưu của các bữa ăn tập thể từ 30 suất trở lên trong tối thiểu 24 giờ, cho đến khi có thông báo khác.

Vụ việc thứ hai liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm học đường, được đăng tải trên báo chí là dòi xuất hiện trong bữa cơm trưa của học sinh trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám (Ba Đình). Theo đó, 2 học sinh lớp 3D đã bất ngờ phát hiện nhiều con dòi nghoe ngẩy trong đĩa ăn của mình vào ngày 12/9. Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoàng Hoa Thám đã xác nhận vụ việc nhưng khẳng định vấn đề không nằm ở nguồn thực phẩm. Báo cáo ban đầu cho rằng vì nhân viên rửa khay, đĩa không sạch, khi 2 khay dính vào nhau, để qua 2 ngày (thứ 7 và chủ nhật) nên có dòi. Rất nhiều độc giả không đồng tình với cách giải thích này và cho rằng dòi xuất hiện trong hoàn cảnh trên là điều phi lý. Nhiều ý kiến khẳng định chính “thức ăn có vấn đề”.

Tiếp đó là vụ ngộ độc thực phẩm hàng loạt ở trường Tiểu học Chu Văn An (phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai) vào ngày 13/9. Sau khi dùng bữa trưa tại trường thì có khoảng 40 học sinh ở 10 lớp khác nhau có biểu hiện đau bụng, buồn nôn và sốt. Nhà trường đã cho các học sinh về sớm và liên lạc với phụ huynh tới đón con. Nhiều gia đình cho biết khi về tới nhà, con bị tiêu chảy nên phải đưa con tới Bệnh viện Nhi Trung ương để điều trị. Đến ngày 14/9, toàn trường có 104 học sinh nghỉ học.

Báo cáo của phòng GD&ĐT quận Hoàng Mai được công bố chiều ngày 16/9 cho biết, nhà trường có đủ điều kiện cơ sở vật chất phục vụ bếp ăn bán trú theo quy định. Sơ bộ kết luận của đoàn kiểm tra: Bếp ăn nhà trường đảm bảo sạch sẽ an toàn thực phẩm, sổ kiểm thực 3 bước, sổ lưu mẫu thức ăn, sổ lưu ăn bán trú của trường ghi chép đầy đủ.

Tuy nhiên, dư luận không thực sự vừa lòng với báo cáo này do thấy nhiều điểm chưa thuyết phục như  số học sinh vắng mặt tăng đột biến từ 27 (ngày 12/9) lên thành 108 em (ngày 13/9). Trong số đó, các em học sinh bị bệnh liên quan tới virus, tai mũi họng… cũng đột nhiên tăng lên.

Từ đầu năm học đến nay, không riêng gì Thủ đô Hà Nội, tại nhiều địa phương khác cũng ghi nhận các trường hợp bữa ăn học đường không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh, dinh dưỡng. Ở Lào Cai, 73 học sinh Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở (xã Hầu Thào, huyện Sa Pa) phải nhập viện ngày 21/9 vì có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm. Tại Vĩnh Phúc, phụ huynh học sinh còn “chặn” được một xe chở thực phẩm trong đó có nhiều rau quả đã rữa nát chuẩn bị được chuyển vào Trường tiểu học Lý Nhân (huyện Vĩnh Tường)l.

Trao đổi trên báo Tuổi Trẻ, trưởng phòng thanh tra Cục ATTP Trần Văn Châu cho biết, thời gian vừa qua đường dây nóng của cục liên tiếp nhận thông tin phản ánh về thực phẩm bẩn, mất an toàn tại các trường học ở Hà Nội và Vĩnh Phúc. Ông Châu cũng bày tỏ lo lắng trước nguy cơ các vụ ngộ độc thực phẩm cấp tính và mạn tính (trường hợp thực phẩm tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật) tại các trường có vài ngàn học sinh thuộc diện bán trú. “Chúng tôi đang tiếp nhận thông tin 24/24 giờ hằng ngày tại các đường dây nóng số 0243.2321556 và 0911811556. Phụ huynh có thông tin thực phẩm bẩn hãy gọi cho chúng tôi. Cục sẽ thanh tra đột xuất ngay và có thể sẽ đến trực tiếp tại trường để kiểm tra mà không thông qua địa phương” – ông Châu nói.

Khó kiểm soát an toàn thực phẩm tại bếp ăn học đường:

Thống kê của Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm thuộc Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho thấy, trên 47% ngộ độc thực phẩm xảy ra tại bếp ăn tập thể trường học là do vi sinh vật (E.coli, Salmonella, tụ cầu vàng), hơn 5% do độc tố tự nhiên (histamine trong cá, độc tố trong nấm), trên 5% do hóa chất bảo vệ thực vật và hơn 42% chưa xác định được căn nguyên.

Trong khi chính những em học sinh đang và có nguy cơ trở thành nạn nhân của các bữa ăn không hợp vệ sinh, phụ huynh lo lắng, nóng lòng muốn tìm mọi cách bảo vệ con mình trước sự “xâm lấn” của thực phẩm bẩn thì dường như họ lại đang đơn độc trong cuộc chiến của toàn dân. Chưa có nhà trường nào chịu đứng ra nhận trách nhiệm cho những bữa ăn học đường của trẻ mà chỉ toàn những đùn đẩy, đổ tội và “tháo” trách nhiệm. Cùng đó là những lý do khiến không ít người bật cười vì nó quá khó tin và chưa đủ thuyết phục.

Báo Tuổi Trẻ dẫn lời một lãnh đạo Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia, năm 2015 – 2016, trong các đợt kiểm tra thực phẩm ở trường học hầu như không phát hiện được gì do trường đều được báo trước. “Chỉ một lần kiểm tra đột xuất và kết quả khác hẳn” – người này nói.

Suất cơm học đường thiếu chất, ít ỏi

Những bữa ăn nghèo dinh dưỡng, ít ỏi đâu chỉ có những đứa trẻ miền núi, vùng sâu vùng xa phải chịu đựng vì nơi chúng ở còn túng thiếu đủ bề, đói khổ, có bữa cơm cho no bụng là tốt lắm rồi, lấy đâu ra mà đòi hỏi thịt thà cá mú. Giờ đây nhiều đứa trẻ thành phố cũng chịu cảnh tương tự, tuy không trong cảnh “những bữa cơm thiếu thịt”, nhưng hầu như chỉ có món thịt lợn rang mặn hoặc thịt kho triền miên qua ngày, khiến nhiều trẻ chán ngán, bỏ thừa đồ ăn. Nhưng cũng có tin đồn rộ lên là nhiều đứa trẻ thành phố bị cắt xén suất ăn ở trường.

Bữa ăn ở trường Tiểu học Nam Trung Yên có giá 28.000 đồng. Ảnh: Infonet

Mới đầu tháng 11 này, phụ huynh trường Tiểu học Nam Trung Yên (Hà Nội) đã “tố” bữa ăn bán trú của học sinh quá đạm bạc, có một ít cơm, một miếng khoai tây và ít thịt xay. Bữa ăn cho trẻ ở trường mầm non xã Thạch Ngàn (Con Cuông, Nghệ An) cũng bị phụ huynh “cáo buộc” là không đủ chất dinh dưỡng, khi chỉ có bát miến chan nước.

Ngày 4/10, chính một thầy giáo tại trường Tiểu học Điện Biên 2 (TP.Thanh Hóa) cũng đã tố cáo nhà trường cắt xén khẩu phần của học sinh khi suất ăn chỉ có miếng cá thu nhỏ và rau muống,  bữa cơm này có giá 19.000 đồng. Có phụ huynh cảm thán, thức ăn bây giờ đắt quá hay sao mà 23.000 đồng (cả bữa chính và bữa phụ), thêm 150.000 đồng tiền phục vụ hàng tháng, con mình cũng chỉ được ăn như vậy.

Suất cơm bán trú của học sinh tiểu học chỉ có miếng cá thu nhỏ, một gắp rau muống và bát nước canh trong veo lan truyền trên Facebook khiến nhiều phụ huynh xót xa

Hiệu trưởng nhà trường đã phủ nhận thông tin này và cho rằng giá cá thu đắt tiền, việc tìm mua nguồn cá đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm không dễ chứ không có chuyện nhà trường cắt xén suất ăn của học sinh.

Trao đổi với Zing.vn, bà hiệu trưởng Trần Thị Vân cho biết, mỗi bữa ăn trị giá 23.000 đồng, bao gồm bữa chính (từ 18.000-19.000 đồng) và bữa phụ (từ 3.000-5.000 đồng). Tính cả rau, gia vị, mắm muối cho bữa ăn trưa ngày 4/10 thì trường còn bị “âm” tiền. “Nếu cần thiết, nhà trường sẵn sàng mời thanh tra tài chính của thành phố vào làm việc để đảm bảo sự minh bạch, có kết quả thông báo trước hội đồng nhà trường”, bà Vân trả lời.

Chia sẻ trên báo Lao động về nỗi lo về các suất cơm bán trú, chị Nguyễn Thị Lý (Thanh Trì, Hà Nội) nói rằng: Mỗi khi đọc tin tức về bữa ăn bán trú, chị lại lo lắng không biết con mình ở trường hôm nay được ăn gì, có đảm bảo không. Khi bị tố cáo, các trường thường tìm cách che đi khiếm khuyết của mình. Chị tâm sự: “Tôi nghĩ “không có lửa làm sao có khói”, tốt nhất các trường nên công khai thực đơn ăn hằng ngày của trẻ. Nếu không có chuyện kinh doanh trên bữa ăn bán trú, thì ngại gì việc công khai, minh bạch. Phụ huynh chúng tôi cũng yên tâm hơn”.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng suất ăn bán trú ở trường không thể “khá” hơn vì bị giới hạn chi tiêu. Nhà trường đã làm hết khả năng để mang tới cho các học sinh bữa ăn đầy đủ nhất trong giới hạn.

Một phụ huynh ở Hà Nội chia sẻ, Sở giáo dục có quy định về các suất ăn của học sinh, theo đó mỗi bữa ăn không quá 25.000 đồng. Mà quy định này đã có từ nhiều năm nay, cộng thêm mức trượt giá theo các năm thì với số tiền có hạn đó khó có thể mang lại một suất ăn vừa ngon vừa đảm bảo chất, lượng, lại đáp ứng được các mong mỏi của phụ huynh.

Trường hợp nhà trường có bếp ăn riêng cho học sinh còn xoay xở được chút ít để cân đối chứ với các cơ sở đấu thầu, họ có thể sử dụng thực phẩm loại 2, cấp thấp để chế biến các bữa ăn học đường. Nếu đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm thì giá mỗi bữa ăn sẽ phải tăng cao hơn nếu không thì cũng không đủ lượng để học sinh no bụng. Và ngược lại, suất ăn chỉ từ 20-25.000 đồng, nếu no bụng thì sẽ không có đồ ngon, đủ chất. Đây là thực tế đang diễn ra. Bởi vậy, các phụ huynh cũng nên bình tâm suy xét chứ không chỉ “bức xúc” mà kêu ca bất chấp quy luật giá cả thị trường.

Chị Vũ Thúy Hà (có con học tiểu học tại Hà Nội) cho rằng mọi người đừng quá kỳ vọng vào suất cơm bán trú. Ở nhà, con được chọn món ngon nhất, thích nhất, được bố mẹ chăm chút kỹ càng, nhưng khi ra đám đông sẽ không được như thế, sẽ ít khi được chọn lựa và thấy không ngon, không hợp khẩu vị. Khó mà đòi hỏi cơm bán trú ở trường phải nóng hôi hổi, khi mà bếp ăn phục vụ cho hàng nghìn người một lúc. Ngay như bữa cơm gia đình vừa nấu xong nhưng chờ bố xong việc, chờ con tắm thì đến khi cả nhà ngồi đông đủ vào bàn thì mâm cơm đã nguội rồi.

Theo chị Hà: “Cơm nhà trường có thể không đẹp, không sang nhưng đầy đủ dưỡng chất và kalo cho các con 1 ngày học tập ở trường. Các con ăn “khổ” một chút cũng là để hiểu giá trị thật của cuộc đời, ăn đông để biết phải nhường nhịn, phải biết nhìn trước ngó sau, tự phục vụ để biết lao động, để biết thương yêu con người. Thiển cận mà nghĩ bố mẹ đừng hóa con thành công chúa hoàng tử nữa, hãy để chúng sống làm một dân thường. Liệu ai dám chắc sẽ kè kè bên con cả đời, và ai dám con không “sa cơ” vài bữa ăn”.

Bữa ăn học đường chỉ cần cung cấp đủ dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm là cha mẹ đã yên tâm. Ảnh minh họa

Điều phụ huynh mong muốn về những bữa cơm học đường, không cần là một hộp cơm được bày biện đẹp mắt như nhà hàng, cũng chẳng cần đầy ú ụ như những quán cơm bình dân… mà họ cần và mong mỏi con cái họ được ăn những bữa ăn đủ chất dinh dưỡng, đủ lượng và hợp vệ sinh. Nhưng dường như vấn đề nhức nhối loay hoay giữa giá cả – chất lượng – lòng tin vẫn luôn tồn tại khiến phụ huynh đưa cón đến trường mà lo ngay ngáy, còn nhà trường cũng nhiều nỗi khó nói, song không phải phụ huynh nào cũng hiểu.


PV

Tổng hợp