Hơn 70 tỷ USD: Khủng đấy, nhưng… lạc trôi

Hơn 70 tỷ USD: Khủng đấy, nhưng… lạc trôi

Lục Kiếm 0:0 4/8/2017

Đến Hàn Quốc mà bắt được chuyện với mấy vị tài xế, bạn sẽ dễ dàng nghe được câu: À, tôi có bạn đang làm ở Việt Nam đấy.

Ảnh minh họa: thehindubusinessline.com

Nghe chỉ đơn giản là một câu kết bạn, nhưng đằng sau đó thực sự đắng lòng: Rất nhiều đầu tư nước ngoài ở Việt Nam, thành tích cũng có thể coi là tốt đấy, nhưng cái thu thực tế chẳng được đến vậy.

Theo báo cáo của Cục đầu tư nước ngoài (Bộ KHĐT), trong 6 tháng đầu năm 2017, xuất khẩu từ các doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 70,8 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mười năm trước, trong bức tranh tăng trưởng xuất khẩu chung, tỷ trọng đóng góp của FDI là 39,7%. Mười năm sau, năm 2017, đạt mức kỷ lục 72,4%. Chỉ tính riêng xuất khẩu của Samsung trong năm 2016 chiếm tới 22,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Không thể phủ nhận FDI có đóng góp cho nền kinh tế, nhưng chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng chỉ ra trên Thanh Niên hồi tháng 8/2016: “Nghe kim ngạch xuất khẩu lớn rất oai, nhưng thực tế 70 - 80% hàng hóa để sản xuất là nhập khẩu từ nước ngoài. Nghĩa là doanh nghiệp ở nước ngoài hưởng lợi chứ không phải Việt Nam. Thành ra, những doanh nghiệp được hưởng ưu đãi của Việt Nam dành cho Samsung không chỉ Samsung mà còn có các đối tượng thứ ba ở ngoài Việt Nam. Việt Nam đừng hoan hỉ với con số 30 tỷ USD xuất khẩu điện thoại của Samsung, vì lẽ ra phải tính rõ trong 30 tỷ đó Việt Nam được hưởng những gì, hưởng bao nhiêu, như thế sòng phẳng hơn. Đừng ôm hết 30 tỷ của họ rồi tưởng đó là tiền của mình, vậy là ngộ nhận ghê gớm, dễ lầm tưởng xuất khẩu của Việt Nam quá khủng khiếp.”

Hiếm có một nghiên cứu thực sự sâu sắc về vấn đề này. Nhưng theo TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế, Việt Nam quanh đi quẩn lại với chiêu bài ưu đãi. Tức là doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam được hưởng lợi về thuế, mặt bằng, giá nhân công, hàng rào môi trường thấp… Thế là bao nhiêu rác cứ đổ ra đất nước, sông ngòi Việt cứ tỷ lệ nghịch với lượng thuế thu được.

Hãy cứ nhìn vào Samsung. Mãi đến năm 2013 mới có những đồng thuế 5% đầu tiên ta thu được sau khi đã ưu đãi vô số. Năm 2015, Samsung Việt Nam đóng 1.648 tỷ đồng thuế trên mức lợi nhuận 70.000 tỷ đồng, tức tỷ lệ là 2,3%, vẫn là quá thấp so với tỷ lệ động viên từ thuế, phí trung bình khoảng 20,9% (đã được Bộ Tài chính đính chính sau con số 40%).

Thế nên, mới có chuyện Toyota, Honda… thỉnh thoảng lại cảnh báo nếu không được có chính sách phù hợp sẽ ngừng sản xuất mà chuyển qua nhập khẩu. Sự xuất hiện của Triển lãm xe nhập riêng từ năm 2015, hay việc cài cắm nhiều hơn xe mẫu phiên bản thị trường khác trong Triển lãm Ôtô Việt Nam cũng thay cho lời cảnh báo.

Thay đổi tình trạng này chắc chắn không phải dùng cách thu hẹp lại FDI. Chỉ có thể điều chỉnh hợp lý các quy định trách nhiệm với doanh nghiệp nước ngoài và đặc biệt là thay đổi sức mạnh khối doanh nghiệp tư nhân trong nước. Rất nhiều việc phải làm, phải minh bạch. Nhưng có thể bắt đầu từ việc thay đổi “cán cân thuế” quá chênh lệch: 20,9% với Ta - 2,3% đối với Người.


Lục Kiếm

Từ Khóa :