Hơi thở đương đại của đồ thủ công truyền thống Nhật Bản



Hơi thở đương đại của đồ thủ công truyền thống Nhật Bản

Mai Chi –Minh Thư 16:37 25/4/2013

Triển lãm đồ thủ công “Đồ thủ công Nhật Bản – Những mẫu thiết kế từ Kyoto” đang diễn ra tại Trung tâm Giao lưu văn hóa Nhật Bản mang đến những sản phẩm tinh xảo kết tinh từ sự sáng tạo, lòng nhẫn nại và ước mơ làm hồi sinh nghề truyền thống của các nghệ nhân trẻ Kyoto.

sản phẩm chậu ủ lạnh sâm-panh
 
Trong bối cảnh các làng nghề truyền thống đang dần biến mất do đánh mất thế cạnh tranh trước các sản phẩm công nghiệp, một nhóm các nghệ nhân trẻ thuộc cố đô Kyoto đã nghĩ ra ý tưởng dùng những kỹ thuật sản xuất lâu đời để tạo ra những mẫu thiết kế mang hơi thở đương đại.Đến với triển lãm “Đồ thủ công Nhật Bản- Những mẫu thiết kế từ Kyoto”, người xem được tiếp cận với một hướng đi mới cho đồ thủ công truyền thống khi chúng được biến tấu linh hoạt phù hợp với cuộc sống hiện đại.
 
 
Nghệ nhân Yusuke Matsubayashi (sinh năm 1980) với các sản phẩm gốm thương hiệu Asahiyaki 
Được thành lập vào năm 1600, Asahiyaki khi đó là một công ty gia đình chuyên sản xuất các sản phẩm trà đạo bằng gốm, được giới quý tộc, quan lại và các bậc thầy trà đạo ưa chuộng. Yusuke Matsubayashi là thế hệ thứ 16 của gia tộc này. Ngoài việc sản xuất các vật dụng trà đạo, hiện nay, Yusuke Matsubayashi đang cố gắng để sản xuất ra các vật dụng gốm sứ được sử dụng trong đời sống hiện đại.
 
 
Nghệ nhân Takahiro Yagi (sinh năm 1974) với những chiếc hộp đựng trà thương hiệu Kaikado 
Thương hiệu Kaikado ra đời vào năm 1875 chuyên làm các sản phẩm chazutsu hay còn gọi là những chiếc hộp đựng trà, là một phần không thể tách rời với lịch sử trà và trà đạo ở Kyoto. Hiện nay Kaikado đang phát triển dòng sản phẩm của mình đa dạng hơn với hộp đựng cà phê, đựng pasta để phù hợp với đời sống đương đại.
 
Các sản phẩm dùng trong nhỏ bếp quen thuộc như vỉ nướng, vỉ lọc trà, vỉ vớt đậu hay giỏ, bình cắm hoa trang trí trong phòng khách được chế tác bằng kỹ thuật như đan kim loại Kyo-kanaami, đan tre Kohchosai Kosuga hay ghép gỗ Kyo-sashimono. Dưới bàn tay khéo léo tỉ mẩn của người nghệ nhân, xét về mặt tinh xảo chúng có duyên hơn các sản phẩm sản xuất bằng máy công nghiệp. Bên cạnh đó, nhờ lợi thế về màu sắc và hoa văn độc đáo, các chất liệu vải truyền thống trở thành cảm hứng sáng tác cho nhiều nhà thiết kế và được góp mặt với làng thời trang thế giới.
 
 
 
 
Hosoo là một thương hiệu lâu đời được thành lập từ năm 1688, chuyên sản xuất obi (đai kimono) và kimono. Sinh năm 1978 và là nghệ nhân trẻ thuộc thế hệ thứ 12 của dòng họ Hosoo tiếp tục theo đuổi nghề truyền thống của gia đình, Masataka Hosoo đã mạnh dạn đưa máy dệt vào sử dụng, giúp nghệ nhân có thể làm ra những mảnh vải có khổ 150cm, rộng hơn nhiều so với khổ rộng 32 cm của một khổ obi bình thường.
 
Triển lãm trên quy mô nhỏ, với diện tích chưa đầy 30 mét vuông nhưng cuốn hút với cách bài trí gọn gàng , đẹp mắt, đậm chất Nhật Bản. Không chỉ dừng lại ở việc chiêm ngưỡng bằng thị giác, người xem còn được thỏa mãn trí tò mò qua các đoạn video ngắn ghi lại quá trình chế tạo các sản phẩm thủ công.
 
 
 
Nghệ nhân Tatsuyuki Kosuga (sinh năm 1981) với các sản phẩm đồ dùng bằng tre. Tre là nguyên liệu phổ biến ở Nhật Bản từ thời xa xưa. Kohchosai Kosuga là một xưởng chuyên về đồ thủ công làm từ tre, đã hoạt động rất tích cực và làm ra các sản phẩm tinh tế từ vật dụng cho đến các sản phẩm nội thất…
 
Trước sự cạnh tranh khắc nghiệt như hiện nay, yếu tố chất lượng cao có lẽ chưa đủ để làm vừa lòng khách hàng khó tính, bên cạnh đó cần có sự sáng tạo và độc đáo, một lợi thế của đồ thủ công. Mặc dù vậy, cũng cần phải nhận thấy rằng, nếu chỉ quan quẩn với những mẫu thiết kế lỗi thời, không chịu đổi mới để tiến kịp với nhu cầu và thẩm mỹ hiện đại, các sản phẩm thủ công sẽ tự loại mình ra khỏi vòng xoáy của thị trường. Giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống vốn là một bài toán khó, làm sao để “hòa nhập” với dòng chảy chung của thời đại mà không bị hòa tan, đánh mất đi bản sắc vốn có.
 
 
 
 
Nghệ nhân Toru Tsuji (sinh năm 1981) với các sản phẩm đan dây kim loại Kyo-Kanaami. Nghề đan kim loại ở Kyoto xuất hiện vào thế kỷ thứ 8 với các sản phẩm dùng trong nhà bếp ở Kyoto. Thương hiệu Kanaami-Tsuji ra đời năm 1980 nhằm gìn giữ và phát triển ngành nghề thủ công độc đáo này.
 
Nhiều làng nghề truyền thống nước ta đang đứng trước nguy cơ thất truyền, nguyên nhân thì có nhiều, nhưng chủ yếu bởi không có đầu ra, người làm nghề không sống nổi bằng nghề nên đành kiếm cớ sinh nhai khác. Hướng đi của các nghệ nhân Nhật không quá mới, tuy nhiên chứng minh hiệu quả giúp sản phẩm thủ công thâm nhập thành công thị trường. Khôi phục làng nghề là điều cấp bách nhưng cần tính tới bước đi thích hợp bởi nếu không sớm muộn cũng sẽ rơi vào tình trạng mai một và biến mất mà thôi.
 

Mai Chi –Minh Thư

Từ Khóa :