Hồi sinh dòng tranh dân gian Kim Hoàng



Hồi sinh dòng tranh dân gian Kim Hoàng

Vĩ Thanh 17:22 5/9/2016

Tưởng như đã thất truyền và cũng chỉ còn rất ít bản khắc gỗ, tranh cổ lưu lại đến ngày nay, nhưng dòng tranh Kim Hoàng lại đang đứng trước cơ hội hồi sinh.

Dòng tranh dân gian Kim Hoàng (Hoài Đức - Hà Nội ) hình thành vào nửa sau thế kỷ XVIII đến thế kỷ XIX tại làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội).
 
Tranh Kim Hoàng có đủ loại tranh thờ cúng, tranh chúc tụng như một số dòng tranh khác cùng thời như Đông Hồ và Hàng Trống. Nhưng tranh Kim Hoàng lại biết kết hợp nhiều ưu điểm của hai dòng tranh đó. Tranh Kim Hoàng có nét khắc thanh mảnh, tỉ mỉ hơn tranh Đông Hồ; màu sắc lại tươi như tranh Hàng Trống. Vì thế, dòng tranh này mang giá trị riêng. Ngoài ra, tranh Kim Hoàng còn có điểm đặc biệt là những câu thơ chữ Hán được viết theo dạng chữ thảo trên góc trái bức tranh. Cả thơ và hình vẽ tạo nên chỉnh thể hài hoà, chặt chẽ.
 
Tranh Kim Hoàng không sử dụng giấy điệp như tranh Đông Hồ hay giấy dó như tranh Hàng Trống mà in trên nền giấy đỏ, giấy hồng điều hoặc giấy vàng tàu, nên còn được gọi là tranh Đỏ. Ở tranh Kim Hoàng, các nghệ nhân chỉ sử dụng một bản khắc để in nét đen lên giấy rồi dựa vào đó mà tự do chấm phá màu sắc theo cảm xúc riêng của mỗi người. Vì thế, mỗi bức tranh có sự phóng khoáng và diện mạo riêng, dù cùng được in ra từ một bản khắc. Đây là điểm được ưa chuộng nhất ở tranh Kim Hoàng.
 
Dòng tranh Kim Hoàng đứng trước nguy cơ thất truyền từ năm 1915 khi trận lũ lớn cuốn trôi rất nhiều ván in tranh của làng Kim Hoàng. Đến năm 1945, tranh đã không còn được sản xuất nữa. Hiện nay, dòng tranh Kim Hoàng đã gần như thất truyền khi không còn nghệ nhân nào theo nghề và chỉ còn rất ít tranh hay bản khắc còn lưu lại ở bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân trong nước hay nước ngoài.
 
Dù vậy, với tình yêu với dòng tranh dân gian, bà Nguyễn Thị Thu Hòa - Giám đốc Bảo tàng Gốm sứ - đã bỏ rất nhiều tâm sức nghiên cứu, sưu tầm, phục hồi dòng tranh dân gian Kim Hoàng. Dự án khôi phục tranh Kim Hoàng đã và đang được thực hiện với những mục tiêu khôi phục 50 mẫu tranh cũ, thiết kế mẫu tranh dân gian Hà Nội, đặc biệt là xin đất tại thôn Kim Hoàng, xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Nội để xây dựng địa điểm sản xuất, trưng bày cho riêng dòng tranh Kim Hoàng.
 
Bản khắc tranh Kim Hoàng đang được hoàn thiện
 
Việc khôi phục khoảng 50 bản khắc tranh cũ dựa trên những tư liệu trong quyển sách của Pháp có tên Imagerie populaire Viet - namienne  - par Maurice Dururrdand,2011. 50 mẫu cũ của tranh Kim Hoàng còn tồn tại phần lớn là tranh sinh hoạt của con người, các tích truyện, chỉ có 4 mẫu là gà và lợn được in trên nền cam đỏ đặc trưng, nét vẽ thanh mảnh, mộc mạc.
 
Trưng bày tranh Kim Hoàng tại triển lãm 12 dòng tranh dân gian tại Bảo tàng Hà Nội
 
Bên cạnh việc khôi phục những mẫu tranh cũ, thiết kế những tranh dân gian hiện đại sẽ lựa chọn những đề tài dân tộc và bước đầu nhờ hai nghệ sĩ khắc gỗ, thiết kế những mẫu tranh dân gian mới. Trong đó, họa sĩ Nguyễn Đức Hòa sẽ thiết kế 10 mẫu tranh dân gian Kim Hoàng trên hình ảnh được trạm khắc tại đình làng Kim Hoàng. Họa sĩ Trần Nguyên Đán sẽ thiết kế 10 mẫu tranh dân gian Kim Hoàng đề tài Thuyền - Hà Nội - Hội An. Những việc làm thiết thực này đang thắp lên hy vọng cho sự hồi sinh của dòng tranh dân gian từng vang bóng một thời Kim Hoàng.
 
Xem thêm
 
 

Vĩ Thanh

Từ Khóa :