Hạt ném – gia vị độc đáo của miền Trung



Hạt ném – gia vị độc đáo của miền Trung

Anh Thư 16:3 13/12/2018

Nếu có dịp đi ngang các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, du khách sẽ được thưởng thức rất nhiều các món ngon với hương vị vô cùng độc đáo như: bánh canh gạo đỏ, cháo cá… Để tăng hương vị của món ăn, nhiều người ở đây đã sử dụng thêm hạt ném, một gia vị khá độc đáo làm dậy mùi thơm và cực ngon khi chế biến.

Hạt ném hay còn được gọi hạt nén, hành chăm… thực chất là củ của một loạt cây thân mềm mọc trên đất pha cát. Không chỉ sử dụng củ, nhiều người còn sử dụng cả thân cây ném thay lá hành, để chế biến thành các món ăn ngon. Ví dụ như: gà kho ném, thân ném luộc, nấu canh…. Không chỉ vậy, hạt ném còn các tác dụng phòng trừ các căn bệnh như cảm, ho, dành cho bà bầu sau sinh và trẻ sơ sinh rất tốt. Thậm chí, đã có một thời gian, hạt ném còn được cho rằng có khả năng đuổi được rắn lục xanh đuôi đỏ khiến dân tình đổ xô đi săn lùng loại cây này.

Thông thường một vụ trồng ném kéo dài khoảng 4-5 tháng. Khi cây bắt đầu từ 2 tháng tuổi, ném đã cho thu hoạch bằng cách tách bỏ lá ném để bán. Sau đó, cây ném tiếp tục đẻ nhánh và cuối vụ khai thác hạt. Tuy nhiên, theo cách làm của người dân, với cây ném lấy thân, họ thường nhổ sớm khi trồng được gần 2 tháng. Lúc này hạt còn non, thân cây mập ú rất phù hợp cho việc “ăn lá”.

Bên cạnh đó, việc tách lá khá mất thời gian và không hiệu quả. Với cây lấy hạt, họ thường không tách lá để cây phát triển ổn định và hạt ném to hơn.

Khi thu hoạch, hạt ném thường để nguyên lớp vỏ bên ngoài và vùi vào cát khô tự nhiên. Cách làm này giúp hạt ném được bảo quản nguyên vẹn trong cả năm. Với những hạt ăn liền, người dân sẽ rửa sạch và để thật ráo nước. Khi nấu nướng, cũng như hành, chỉ cần đập dập là có thể phi với dầu mỡ tạo mùi thơm nức mũi, hay sử dụng để tẩm ướp.

Với sự lành tính và mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể của mình, trong những năm qua, những người nông dân tại các tỉnh như Quảng Trị, Huế, một số nơi ở Quảng Bình, việc trồng ném rất phát triển. Tại tỉnh Quảng Trị, việc trồng cây ném trên đất cát mang lại thu nhập cho người dân từ 150-200 triệu đồng ha, cao gấp nhiều lần trồng lúa và các loại cây khác. Đặc biệt,, ném thường được trồng trên những vùng đất cát vốn trước đây thường bỏ hoang, kém hiệu quả. Giờ đây, đất khô cằn ngày nào đã mang lại “quả ngọt” cho người dân bởi cây ném.

Ví dụ như vùng đất cát tại xã Hải Dương, huyện Hải Lăng, trước đây người dân chỉ sử dụng để trồng khoai sắn nhưng hiệu quả rất thấp. Được sự giúp đỡ của tổ chức Oxfarm, trường Đại học Nông lâm Huế và Trung tâm Biến đổi khí hậu miền Trung, người dân ở đây dần làm quen với cây ném và trở thành vùng trồng ném trọng điểm của tỉnh Quảng Trị với hơn 60 ha.

Cũng trong thời điểm này, khắp vùng Ngũ Điền và một số xã lân cận (Huế) cũng bắt đầu vào vụ thu hoạch ném lá. Thông thường, việc trồng ném lấy lá một năm có hai vụ, và giá bán khoảng 20-25 ngàn đồng/1 kg đã mang lại thu nhập không nhỏ cho người dân.

Với lợi thế của mình và việc đẩy mạnh ứng dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật, một số xã ở huyện Quảng Điền (Huế) lại trồng ném quanh năm, chỉ trừ vào những tháng mưa lũ. Ném thu hoạch tới đâu, thương lái đã thu mua tới đấy. Mức giá hiện tại của hạt ném tươi khoảng 17 nghìn đồng/1kg, ném hạt là 200 nghìn đồng/1kg. Với 3 sào ném, trong đó 2 sào ném tươi và 1 sào ném củ, theo tính toán của ông Hướng, năm nay thu hoạch khoảng 7 triệu đồng/sào  với ném tươi và 9 triệu đồng/sào đối với ném củ. Theo thống kê của phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, hiện nay toàn huyện Quảng Điền đưa vào trồng hơn 45 ha ném, tập trung ở các địa phương Quảng Lợi, Quảng Thái, Quảng Thọ và thị trấn Sịa.

Trong những năm qua, việc trồng ném của người dân không chỉ tăng về quy mô và còn có sự phát triển về chiều sâu ở phương thức canh tác. Nhiều hộ đã chuyển sang trồng ném theo tiêu chuẩn an toàn, không dùng phân hóa học chỉ dùng phân hữu cơ. Chính điều này, càng được các bà nội trợ yêu thích, hạt ném chính vì vậy cũng được giá hơn.

Sau khi thu hoạch, ném được tiêu thụ rộng rãi tại địa phương và vận chuyển đi nhiều tỉnh thành khác trong cả nước và sang Lào. Nhiều nơi đã đăng ký nhãn hiệu tập thể cho loại nông sản này.  Thông qua “bà đỡ” là các hợp tác xã, tổ hợp tác, hạt ném càng có cơ hội vươn xa hơn.


Anh Thư