Hai thông điệp trái ngược của Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc tại APEC


Hai thông điệp trái ngược của Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc tại APEC

Nguyễn Kim 23:19 10/11/2017

Hai bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã diễn ra sát nhau. Mỗi người mang đến một tầm nhìn khác nhau trong vấn đề quốc tế tại Hội nghị thượng đỉnh APEC dù câu chuyện vẫn xoay quanh về kinh tế, thương mại.

Đây là lần đầu tiên ông Donald Trump đến Việt Nam và cũng là tổng thống Mỹ đến Việt Nam ở năm đầu nhiệm kỳ. Tại Mỹ, ông là vị Tổng thống gây nhiều tranh cãi, nhưng theo khảo sát của trung tâm nghiên cứu Pew, cho thấy Việt Nam nằm trong số 7/37 quốc gia được khảo sát với 58% người "tin tưởng rằng ông Trump sẽ làm điều đúng trong các vấn đề quốc tế", so với mức trung bình toàn cầu là 22%. Trước Việt Nam, ông Trump đã lần lượt thăm 3 quốc gia theo thứ tự ưu tiên về quan hệ chiến lược. Tại Nhật, ông đã có hội kiến với Thủ tướng Abe, tái khẳng định mối ràng buộc đồng minh và chia sẻ lo ngại trong vấn đề Bắc Hàn. Tuy nhiên, tại Hàn Quốc, vị Tổng thống đã có bài phát biểu hùng hồn trước Quốc hội khi lên án không thương tiếc chế độ Bắc Hàn. Nhưng ngay sau đó, khi đến Trung Quốc, quốc gia thường xuyên được Trump nhắc đến khá tiêu cực trong các bài phát biểu lấy phiếu bầu dân Mỹ, thì sự đón tiếp hết sức nồng ấm lại thể hiện mối quan hệ  thân thiết gần như một cuộc họp mặt gia đình. Dấu ấn cho tính khăng khít giữa hai gia tộc là khi Trump khoe clip cô cháu gái hát tặng Tập gia gia và Bành nãi nãi một bài tiếng Trung. Tờ Bloomberg cũng đã mổ xẻ con số 250 tỷ USD hiệp định thương mại giữa hai quốc gia. Đa số là các bản ghi nhớ hoặc thuộc tiến trình đàm phán trong vòng 20 năm, nó có thể thành hiện thực hoặc bị xoá bỏ tuỳ thuộc vào tương lai quan hệ mờ ảo phía trước. 

Trong khi đó tại Việt Nam (và sau đó là Philippines) vai trò của Tổng thống Mỹ như là sứ giả tham gia các hội nghị mang tính toàn cầu. Bài diễn văn của ông Trump rõ ràng theo đúng tinh thần của một thương gia với vốn từ đơn giản khi gửi đến thông điệp: hãy chọn bạn giàu và tránh xa nghèo khó. Những người bạn giàu có trong châu Á là ai: Indonesia, Malaysia, Singapore, Ấn Độ, Hàn Quốc - những quốc gia có một thể chế dân chủ, độc lập chủ quyền và nắm bắt vận mệnh đúng thời điểm. Đối với vấn đề toàn cầu, vị Tổng thống tiếp tục khai thác chủ đề yêu thích của ông đó là lên án một số quốc gia tham gia WTO không công bằng và lợi dụng nước Mỹ. Trong quan hệ với Trung Quốc, ông Trump lặp lại lời cam kết, đã bàn với nước này về tình trạng thâm hụt thương mại (mà ông đổ lỗi nguyên nhân do các người tiền nhiệm) và bày tỏ mong muốn mạnh mẽ được phối hợp với Trung Quốc để đạt được quan hệ thương mại, thực hiện trên cơ sở công bằng, bình đẳng thực sự. Cũng đúng với tinh thần của một người chống toàn cầu hoá, vị tổng thống ca ngợi tính độc đáo chủ quyền của mỗi quốc gia và kỳ vọng mỗi nước sẽ tôn trọng pháp luật, tự do hàng hải và trên không. Cuối diễn văn, Tổng thống Mỹ ca ngợi chiến thắng độc lập tự hào dân tộc của Hai Bà Trưng, 2.000 năm trước. So sánh này của ông đã thu hút được tràng pháo tay của khán giả. 

Ngay sau bài phát biểu gây ấn tượng của ông Trump là ông Tập Cận Bình, Chủ tịch Trung Quốc. Đến với APEC, ông Tập chỉ dùng xe của ban tổ chức, không xuất hiện nhiều vệ sỹ khiến  người ta cảm giác được sự ung dung như ở nhà của vị lãnh đạo quyền lực này. Giống như Donald Trump, ông Tập cũng đã dành một thời lượng lớn để ca ngợi thành tựu kinh tế mà Trung Quốc đạt được. Tuy nhiên, sau đó, diễn văn đã sử dụng từ khoá mang tính tấn công nước Mỹ chính là “năng lượng xanh”, “chống biến đổi khí hậu". Dù không đối đầu trực tiếp nhưng vị chủ tịch đã không ngần ngại ca ngợi toàn cầu hoá và cho rằng Trung Quốc sẽ là quốc gia bảo trợ làn sóng không thể chối bỏ này.  Viễn cảnh mà ông Tập trình hiện cho thấy những cơ hội từ  thương mại và đầu tư toàn cầu, từ diễn đàn hợp tác “Một vành đai, Một con đường” và giấc mộng Trung hoa vĩ đại, thân thiện sạch đẹp. 


Nguyễn Kim