Global Witness và Hoàng Anh Gia Lai ‘đối chất’



Global Witness và Hoàng Anh Gia Lai ‘đối chất’

Nguyên Phong 12:15 17/5/2013

Chiều nay, 17/5, ông Đoàn Nguyên Đức cho biết đã gửi lời mời Global Witness đến thăm bất kỳ dự án nào của Hoàng Anh Gia Lai. Nhưng dù nhận lời hay không, điều này có lẽ không ảnh hưởng nhiều đến mục tiêu của tổ chức này.

Trong cuộc gặp mặt nhà đầu tư và báo giới chiều 17/5 tại TP.HCM, Chủ tịch Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) - Đoàn Nguyên Đức - cho biết sẽ mời một tổ chức đánh giá môi trường còn lớn hơn cả Global Witness (GW). Tuy nhiên, ông Đức cũng không còn quy chụp GW là quái ác, tìm cơ hội quảng bá tên tuổi và xin tài trợ, mà dịu giọng nhận định: ““Dù đánh giá của Global Witness chưa đúng, nhưng nó giúp chúng tôi ngày càng ý thức hơn về vấn đề này. Chúng tôi sẽ mời những tổ chức chuyên về môi trường còn lớn hơn và chuyên nghiệp hơn để đánh giá”.
 
HAGL được hậu thuẫn
 
 
Hai bức ảnh chụp từ vệ tinh GW dùng để chứng minh cho cáo buộc HAGL phá rừng. Bên trái là hình ảnh chụp tháng 3/2008 vẫn còn có rừng, bên phải là ảnh chụp tháng 2/2013, rừng biến mất sau khi các dự án được triển khai.
 
Cũng hôm nay, 17/5, trong thông tin gửi báo chí, tổ chức Global Witness (GW) đã khẳng định cáo buộc các công ty của Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) phá rừng dựa trên 3 căn cứ.
 
Thứ nhất là bản điều tra ý kiến người dân địa phương sống gần khu đất trồng cao su, thuộc các chi nhánh của HAGL hoặc công ty liên quan tại Campuchia và Lào. Tiếp đó là ảnh chụp vệ tinh cho thấy một phần rừng đã biến mất sau khi HAGL được phân đất.
 
Thứ ba, và quan trọng nhất, là cáo bạch do HAGL công bố khi niêm yết ở sàn chứng khoán London, trong đó thừa nhận hoạt động kinh doanh tại Lào, Campuchia chưa hoàn toàn phù hợp với luật pháp nước sở tại. Đồng thời HAGL cũng thừa nhận trong báo cáo về việc một số dự án đang triển khai chưa có giấy phép cũng như sự chấp thuận của chính phủ các nước.
 
Về phía HAGL ngày 13/5 đã có thông cáo gửi Vụ thông tin báo chí, Bộ Ngoại giao và các cơ quan thông tấn để phủ nhận báo cáo chiếm đoạt đất đai, khai thác gỗ bất hợp pháp và các hành vi tham nhũng tại Lào và Campuchia.
 
Công nhân của HAGL đang chăm sóc cây cao su tại Attapeu, Lào.
 
Sau đó, tập đoàn này lần lượt nhận được sự hậu thuẫn từ chính phủ các nước sở tại. “Tôi thấy các doanh nghiệp Việt Nam luôn làm đúng theo thỏa thuận của hai chính phủ”, báo Thanh niên dẫn lời Phó thủ tướng thường trực Lào - Somsavat Lengsavad. “Một số công ty có thể coi là điển hình tốt không chỉ cho các doanh nghiệp Việt Nam mà còn cho các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Lào”.
 
Còn người phát ngôn của Hội đồng Bộ trưởng Campuchia - Phay Siphan - nói: “Báo cáo của Global Witness nhằm sỉ nhục và cáo buộc chính phủ. Chính sách phát triển nông nghiệp Campuchia không chỉ riêng cấp đất tô nhượng làm kinh tế cho các công ty Việt Nam. Việc nhượng đất dựa trên hai yếu tố cơ bản là khả năng tài chính đầu tư và tính chuyên nghiệp phát triển, với mục đích phát huy hiệu quả trong công cuộc giảm nghèo và góp phần tăng trưởng kinh tế".
 
Động cơ?
 
Với các nhà đầu tư, sự chống lưng này quan trọng hơn những lời chỉ trích. Do vậy, vào lúc này thế của HAGL có vẻ vững hơn bởi các dẫn chứng mà GW đưa ra đến lúc này khá yếu. Tuy nhiên, rất có thể tổ chức này còn đang “giấu bài”. GW đã có 20 năm hoạt động và từng đưa ra các báo cáo chấn động, điển hình như cuộc điều tra về cuộc chiến giành quyền kiểm soát các mỏ kim cương ở Angola, Sierra Leone và Liberia đã góp phần khiến Liên hợp quốc ra nghị quyết cấm vận kim cương Liberia.
 
Tổ chức này cũng đang tiến hành 2 báo cáo khác về những vụ phá rừng chấn động hơn nhiều. Thứ nhất là vụ xây 270km cao tốc xuyên rừng Amazon thuộc Peru làm ảnh hưởng đến môi trường và cuộc sống của các bộ tộc thổ dân chưa từng giao tiếp thế giới bên ngoài, đưa ra ngày 15/5. Thứ hai là vụ một người Anh tố cáo HSBC, ngân hàng lớn nhất Anh quốc, tài trợ 100 triệu bảng thông qua các khoản vay cho các công ty khai thác gỗ và sản xuất dầu cọ gây nên nạn hủy diệt rừng và vi phạm nhân quyền ở Sarawak, Malaysia. HSBC còn vướng cáo buộc cung cấp dịch vụ chso các công ty bị nghi ngờ là có hành vi hối lộ và tham nhũng, dẫn đến nguy cơ vi phạm nghiêm trọng luật chống rửa tiền quốc tế.
 
Trong cả 3 vụ việc, GW sẽ không đứng ra khởi kiện tập đoàn nào dựa vào những báo cáo được đưa ra. Như tạp chí Tri thức trẻ nhận định, chiến thuật của tổ chức này là thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế và đánh vào “con tim” của người tiêu dùng toàn cầu, nên bằng chứng nhiều khi không quan trọng. Chính vì vậy, mục tiêu của GW lúc này đang là IFC và WB, hai tổ chức tài trợ cho HAGL, thay vì tập đoàn này. Nhưng nếu không chứng minh được kết luận ngược lại, báo cáo của GW sẽ trở thành vật cản ngáng chân HAGL, có thể ngay tại Myanmar, chưa nói tới những nơi xa hơn.
 
Bên cạnh đó, không thể bỏ qua tài phiệt George Soros, người cung cấp 40% ngân sách hoạt động cho GW trong năm 2012. Khó mà không đặt giả thiết về mối liên hệ giữa chuyến thăm Việt Nam bất ngờ vào tháng 12 năm ngoái của George Soros với vụ việc lần này. Xét trong bối cảnh HAGL đang gặp khó khăn và tỷ phú Mỹ nổi tiếng là “kền kền” rất nhạy kiếm tiền từ khủng hoảng, điều này càng hợp lý. 
 

Nguyên Phong

Từ Khóa :