Giải mã hiện tượng gọi vốn cả triệu USD mà startup vẫn thất bại

Giải mã hiện tượng gọi vốn cả triệu USD mà startup vẫn thất bại

Quang Huy 14:38 18/5/2017

Với hàng tá rủi ro luôn rình rập, tỷ lệ startup thành công trên thế giới thường rất thấp, không quá 10%. Trong khi đó, tại Việt Nam, con số này được cho là không quá 3%. Thiếu vốn thường được cho là nguyên nhân chủ yếu khiến startup thất bại. Tuy nhiên, việc ngày càng nhiều startup thu hút cả triệu USD mà vẫn không thể gặt hái được thành công đang khiến bộ phận không nhỏ những người có ý định khởi nghiệp, nhất là giới trẻ phải suy nghĩ lại.

Thế giới có không ít startup huy động cả triệu USD, thậm chí cả trăm triệu USD, được truyền thông tung hộ, nhưng rồi vẫn gục ngã. Tuy không nhiều bằng thế giới, nhưng Việt Nam cũng có những startup loại này mà điển hình nhất là The kAfe. Startup đình đáp một thời này đã phải đóng cửa vào tháng 4/2017 sau 4 năm hoạt động để lại nhiều bài học quý báu cho cộng đồng startup Việt. Nhiều hội thảo chuyên bàn về thất bại của startup cũng đã được tiến hành ở nhiều cấp độ và quy mô khác nhau. Không ít nguyên nhân thất bại đã được chỉ ra, song nhìn chung thường do các sai lầm chiến lược. 5 startup được nêu ra dưới đây là những minh chứng rõ nét cho điều đó.

RealNames

Ra đời năm 1997, RealNames mang đến người dùng Microsoft Internet Explorer cơ hội đăng ký tên miền bằng cách sử dụng thanh địa chỉ của trình duyệt mà không cần các nhóm tên miền cấp cao như “.com” hay “.net”.

Với ý tưởng độc đáo này, RealNames đã gây quỹ được hơn 130 triệu USD. Song, RealNames cũng chỉ hoạt động được 5 năm sau khi Microsoft chuyển hướng 1 tỷ lượt truy cập mà RealNames xử lý mỗi quý sang công cụ tìm kiếm MSN của hãng này. Đến lúc này, RealNames mới nhận ra đang hoàn toàn phụ thuộc Microsoft thì đã quá muộn.

Thất bại của RealNames đã để lại bài học đắt giá: Đừng để sản phẩm của startup lệ thuộc vào công ty của khác.

Pets.com

Pets.com là trang thương mại điện tử chuyên bán sản phẩm chăm sóc thú cưng online. Dù chỉ tồn tại trong hai năm 1998-2000, nhưng Pets.com đã huy động được 300 triệu USD để trở thành một trong những startup đình đám nhất thời đó.

Sau khi có được số tiền trên, Pets.com đã đổ hàng triệu USD vào các chiến dịch tiếp thị như mua quảng cáo tại sự kiện đắt đỏ nhất trong năm ở Mỹ là Super Bowl. Các nhà sáng lập của Pets.com tin rằng: Họ đã tìm thấy thị trường không bị ảnh hưởng của suy thoái kinh tế. Nhưng thực tế đã chứng minh, đó là thị trường ngách, không đem lại đủ doanh thu. Các mặt hàng cho thú cưng có chi phí vận chuyển quá cao. Các mặt hàng có giá cao hơn như đồ chơi lại không thể được bán với giá đủ cạnh tranh. Doanh thu của Pets.com phụ thuộc vào các chiến dịch khuyến mãi. Điều này làm suy giảm lợi nhuận của công ty. Giá cổ phiếu của Pets.com tuột dốc không phanh từ 11 USD xuống còn 19 xu sau 9 tháng IPO.

Thành thực với bản thân về những kết quả đã làm được là bài học mà Pets.com để lại cho cộng đồng startup. Nhiều doanh nhân khởi nghiệp không thành công vì không dám nói ra thực tế khi đang phải vật lộn với khó khăn. Trong khi mọi thứ sẽ dễ dàng hơn khi thành thật với chính mình và những người xung quanh.

Pay By Touch

Với ý tưởng sử dụng dấu vân tay để thanh toán hóa đơn, Pay By Touch đã thu hút số vốn lên đến 340 triệu USD. Dù vậy, startup này đã không thể tỏa sáng khi các cáo buộc về gian lận liên tục được đưa ra. Thêm nữa, các mâu thuẫn trong hội đồng quản trị đã liên tục đeo bám đội ngũ sáng lập của Pay By Touch cho đến khi hãng này tuyên bố phá sản cuối năm 2007.

 

Các nhà đầu tư đã tỏ ra bất mãn khi nhà sáng lập John P. Rogers chi hàng trăm triệu USD mua lại các đối thủ cạnh tranh ngay cả khi không đủ tiền trả lương cho nhân viên. Đồng thời, việc nhiều khách hàng vẫn quen với việc sử dụng thẻ tín dụng/thẻ ghi nợ thay vì chuyển sang công nghệ mới khiến Pay By Touch thất bại.

Tuy nhiên, nguyên nhân căn bản nhất khiến Pay By Touch thất bại là đưa ra giải pháp cho một vấn đề không tồn tại. Đây là một trong những cái bẫy mà các startup hay mắc phải. Bởi nhiều nhà khởi nghiệp cho rằng: họ đang làm ra mới mẻ, hấp dẫn và thú vị. Trong khi trên thực tế, để một sản phẩm được sử dụng rộng rãi, đó là sản phẩm mà mọi người nhận thấy họ không thể sống thiếu nó. Hơn 50% startup thất bại vì lý do này.

Gowalla

Ra mắt năm 2007, mạng xã hội Gowalla từng thu hút hàng triệu người dùng. Gowalla từng huy động được 8,3 triệu USD sau vòng gọi vốn đầu tư mạo hiểm. Nhưng cuối cùng Gowalla đã phải đóng cửa vào năm 2012 sau khi bị Facebook mua lại với giá 3 triệu USD.

Gowalla gặp khó khăn trong việc thu hút người dùng khi bị Foursquare lấy mất sự chú ý từ dư luận. Quy trình “check in” địa điểm trên Gowalla không thân thiện. Đã thế, Gowalla hoạt động dưới dạng trang web di động do công nghệ smartphone ở thời điểm đó chưa đủ tiến bộ để hỗ trợ các ứng dụng di động (app). Số lượng người dùng và mức độ nhiệt tình của họ giảm dần khi Gowalla chuyển trọng tâm và gỡ bỏ các tính năng.

 

Sau thất bại của Gowalla, nhiều người đã nhận ra rằng: Không nên cạnh tranh trực tiếp với những gã khổng lồ cũng như hãy đảm bảo công nghệ mà startup áp dụng có thể hiện thực hóa các hứa hẹn được đưa ra trước đó. Giờ đây, khi nhắc đến Gowalla, nhiều người tỏ ra tiếc nuối vì nếu Gowalla ra mắt ở thời điểm các ứng dụng di động đã đạt được sự phát triển rất tốt do smartphone ngày càng nhanh hơn và có nhiều người dùng hơn như hiện nay, thì số phận của startup này đã khác.

The kAfe

The kAfe ra đời năm 2013 với tham vọng đi tiên phong trong việc mang đến những món ăn mới lạ của ẩm thực Âu-Á kết hợp lối thiết kế sang trọng, đẹp mắt.

Ý tưởng không lạ với thế giới, nhưng còn khá mới mẻ ở Việt Nam đã nhanh chóng mang lại thành công bước đầu cho The kAfe. Đến tháng 10/2015, The kAfe đã huy động được 5,5 triệu USD trong vòng gọi vốn đầu tiên từ các quỹ đầu tư tại London và Hồng Kông, trong đó có cả nhà đầu tư nổi tiếng Cassia Investments. Dù chỉ mới có được những thành công bước đầu, nhưng các nhà sáng lập The kAfe vội vàng mở rộng phạm vi kinh doanh của 4 thương hiệu The KAfe, The KAfe Village, The KAfe Box và The Burger Box, với 26 chi nhánh tại Hà Nội và TPHCM.

Song, khi yếu tố lạ qua đi, người tiêu dùng bắt đầu quay lưng với thực đơn không quá đặc sắc trong khi thị trường cũng xuất hiện nhiều lựa chọn hấp dẫn khác. Đến tháng 8/2016, The KAfe bị tố không chịu thanh toán khoản nợ hàng tỷ đồng cho một công ty thực phẩm. Đến tháng 10/2016, Đào Chi Anh thôi giữ chức CEO của kAfe Group.

Thất bại của The kAfe đã cho thấy việc gọi vốn đầu tư không phải là con đường "trải hoa hồng" mà luôn đi kèm với rủi ro. CEO của The KAfe đã từng chia sẻ trong tiếc nuối: "Nếu được làm lại, tôi sẽ mạnh mẽ hơn khi đàm phán với nhà đầu tư và quyết liệt hơn trong việc chấp nhận hay không chấp nhận chỉ tiêu mà họ áp đặt.

 

Xem thêm:

Kinh nghiệm tránh “bẫy thất bại” khi startup


Quang Huy

Tổng hợp