Dùng mạng xã hội bảo tồn Chèo truyền thống

Dùng mạng xã hội bảo tồn Chèo truyền thống

Vân Anh 8:24 2/8/2017

Khởi động từ năm 2014, dự án “Chèo 48h “ đến nay đã tạo dựng chỗ đứng vững chắc trong lòng giới trẻ như một sân chơi để tìm hiểu và khám phá những bộ môn nghệ thuật truyền thống. Cùng trò chuyện với Đinh Thị Thảo- đồng sáng lập dự án để hiểu hơn về cách họ kết nối các giá trị truyền thống bằng mạng xã hội.

Dự án “ Chèo 48h” đã có 3 mùa hoạt động với nhiều vở diễn ấn tượng

( Ảnh: Chèo 48 h)

Cảm hứng nào đã đưa các bạn đến với dự án này? Tại sao lại về Chèo, giữa rất nhiều bộ môn nghệ thuật truyền thống khác?

Chèo 48h được khơi nguồn từ cuộc thi Ý tưởng tôi 20 do tổ chức Tôi 20! Nhóm sáng lập Chèo 48h khi ấy đều là những người chưa quen biết nhau, có người Nam, người Bắc, nhưng cùng chung ý tưởng là xây dựng một sân chơi trải nghiệm văn hóa nghệ thuật truyền thống cho những người trẻ bởi bản thân chúng tôi đều có sự tò mò về văn hóa nghệ thuật cội nguồn. Chúng tôi tự cảm thấy giữa thế hệ trẻ với văn hóa nghệ thuật truyền thống đang dần tạo ra một khoảng cách khá lớn, mà nếu không có cách nào kết nối thì sẽ hoàn toàn mất liên lạc. Những suy nghĩ này thôi thúc chúng tôi thực hiện dự án, coi đây là một chuyến hành trình đặc biệt của chính bản thân mỗi người, trở về quá khứ để khám phá những món ăn tinh thần xưa cũ nhưng cũng đầy mới mẻ.

Lấy tên gọi là “Chèo 48h’’, bởi đây là bộ môn rất phổ biến trong đời sống tinh thần của người dân khu vực đồng bằng Bắc Bộ trước đây. Sự hội tụ của các yếu tố nghệ thuật giúp bộ môn Chèo góp phần truyền tải một cách rõ nét nhất đời sống, quan điểm, triết lý của người dân Việt Nam từ xa xưa.

Những bạn trẻ là nòng cốt, nên dự án có tinh thần rất tươi mới

( Ảnh: Chèo 48h)

Để giới thiệu về bộ môn nghệ thuật Chèo một cách ngắn gọn theo cách nhìn và hiểu của người trẻ, Thảo sẽ miêu tả về loại hình văn hóa nghệ thuật truyền thống này như thế nào?

Chèo hấp dẫn bởi những câu chuyện mà trong đó ẩn chứa những giá trị nội dung sâu sắc. Chèo kể những câu chuyện hết sức đời thường về tình cảm gia đình, bè bạn, tình yêu đôi lứa,... nhưng luôn lồng ghép những tư tưởng giáo huấn đạo đức một cách khéo léo. Cách mà Chèo kể cũng đầy thú vị với việc kết hợp cả các hình thức hát, múa, diễn,... Mặc dù vậy, những cách nói ẩn dụ, cách sử dụng chữ nghĩa, cách hát, cách biểu hiện của nhân vật trong Chèo dường như là ẩn số đầy thu hút, đó chính là cái tài tình và thâm thuý của ông cha ta. Mặt khác, với cùng một vở Chèo nhưng người diễn khác sẽ tạo ra những cảm xúc khác, thậm chí bản thân một diễn viên mỗi lần bước lên sân khấu cũng sẽ có cảm hứng cho vai diễn không giống nhau. Bởi thế mà dù đã quen thuộc nhưng Chèo vẫn có khả năng khơi nguồn xúc cảm mới mẻ cho khán giả.

Các hoạt động chủ yếu của Chèo 48h mùa thứ hai là gì? Bạn có thể chia sẻ mục đích phía sau mỗi hoạt động này?

Các hoạt động chính của dự án đó là khóa học trải nghiệm và tổ chức các sự kiện nghệ thuật cộng đồng.

Với khóa học, đó là việc trực tiếp khám phá, trải nghiệm dưới sự hướng dẫn của giáo viên là những nghệ sĩ chuyên nghiệp sẽ giúp cho mọi người có thể nắm được những đặc điểm căn bản trong các bộ môn nghệ thuật truyền thống, ví dụ như trong khóa học đầu tiên với trích đoạn Xã trưởng mẹ Đốp, khi được thầy giáo giảng về ý nghĩa trong từng câu thoại, ý nghĩa trong từng hành động của nhân vật và được trực tiếp thể hiện nó, chúng mình mới thấm thía được tiếng cười sâu cay trong mảnh trò mà người xưa dựng nên.

Với các sự kiện nghệ thuật, đây là cách mà chúng mình lan tỏa niềm cảm hứng và tình yêu nghệ thuật dân tộc đến cộng đồng. Điểm khác biệt trong các sự kiện do Chèo 48h tổ chức đó là diễn viên trên sân khấu chính là những học viên tham gia các lớp học trải nghiệm.

Ngoài nghệ thuật chèo, dự án còn đưa xẩm đến với các khán giả trẻ

( Ảnh: Chèo 48h)

Văn hóa truyền thống đang tiếp cận ngày càng gần với giới trẻ, rất đáng mừng khi các bạn trẻ đón nhận với sự sáng tạo và nhiệt huyết. Nhưng liệu “trẻ hóa” văn hóa nghệ thuật truyền thống có phải là điều đáng lo trên phương diện bảo tồn hay không?

Nghệ thuật truyền thống là nơi tập trung nhiều giá trị văn hóa, thẩm mỹ mà người xưa đã dày công xây dựng, gọt giũa trong một quá trình lâu dài nên thu hút được một lượng nhất định các bạn trẻ thưởng thức và học tập. Đây là điều đáng mừng, vì văn hóa truyền thống vẫn tiếp tục được sống, và vẫn là dòng chảy nuôi dưỡng tâm hồn người Việt.

Việc “trẻ hóa” để quảng bá  được tới giới trẻ vừa giúp cho nghệ thuật truyền thống có thêm một lượng khán giả lớn; vừa là một nguồn học viên tiềm năng để đào tạo nên những người thực hành, bảo tồn nghệ thuật truyền thống chuyên nghiệp hoặc không chuyên.  Thực tế đã chứng minh trong nhiều năm qua, rất nhiều người trẻ với lòng nhiệt tình và với lợi thế về công nghệ thông tin đã nỗ lực bảo tồn, giới thiệu được nhiều tư liệu hình ảnh, âm thanh quý báu của nghệ thuật truyền thống mà thế hệ đi trước chưa làm được, hoặc đã làm nhưng chưa quảng bá được tới xã hội. Nhiều tiết mục, vai diễn truyền thống cũng được các bạn học tập nghiêm túc, bài bản dưới sự hướng dẫn của các nghệ sĩ và tham khảo các tư liệu, sách vở. Tất nhiên, trong quá trình tiếp xúc và quảng bá trong xã hội hiện đại, nghệ thuật truyền thống cũng sẽ có những biến đổi, nhưng đó sẽ là một sự phát triển hợp lý để giúp cho nghệ thuật truyền thống tiếp tục có chỗ đứng và bám rễ trong xã hội hiện đại.

Mỗi vở diễn nhận được nhiều sự yêu mến từ cộng đồng nói chung và các bạn trẻ nói riêng

( Ảnh: Chèo 48h)

Các bạn trẻ thể hiện tình yêu và hứng thú với các môn nghệ thuật như Chèo, Xẩm ra sao? Liệu đó có phải chỉ là những “trào lưu” nhất thời như rất nhiều trào lưu khác ?

Trong những năm gần đây, càng ngày càng có nhiều bạn trẻ tới với những đêm diễn, xem các tư liệu về nghệ thuật truyền thống trên mạng internet và tham gia vào các lớp học nghệ thuật truyền thống. Có thể nói, nhiều bạn trẻ quay lại với nghệ thuật truyền thống. Theo tôi, đây hoàn toàn không phải là một trào lưu nhất thời, vì những lý do sau:

Sự “trở lại” này không ồn ào, rầm rộ dưới tác động của truyền thông mà bắt nguồn từ những nỗ lực bền bỉ của những nghệ sĩ, các nhà nghiên cứu, nhà quản lý văn hóa, và của cả những người dân bình dị nhằm giữ gìn và phát huy nghệ thuật truyền thống. Nhiều bạn trẻ quay về với nghệ thuật truyền thống trong tâm thái tìm hiểu, nối liền với những kí ức tuổi thơ; cũng có những bạn trẻ đến đây như một sự khám phá những điều mới lạ, để làm đầy thêm kiến thức và hành trang của mình trong cuộc sống, đáng mừng là nhiều bạn chọn tìm hiểu thêm một cách chuyên sâu hơn với thái độ trân trọng và nghiêm túc.

“Nhiều bạn trẻ quay về với nghệ thuật truyền thống như một cách kết nối với tuổi thơ

( Ảnh: Chèo 48h)

Dường như Social Media thực sự là cầu nối đưa dự án bảo tồn nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với mọi người, đặc biệt là người trẻ? Đó có phải chiến lược các bạn đang hướng tới trong hành trình phát triển của Chèo 48h không?

Khi bắt tay thực hiện dự án, chúng tôi đã có sự tìm hiểu về việc tại sao người trẻ không quan tâm đến nghệ thuật truyền thống và tìm ra câu trả lời cho mình đó là vì chưa có phương thức tiếp cận hiệu quả. Cùng là những người trẻ và đang sinh sống trong một xã hội hiện đại, bùng nổ về khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin nên chúng tôi cho rằng, vai trò của Social Media rất quan trọng trong việc kết nối các giá trị, trong đó có nghệ thuật truyền thống đến mọi người. Truyền thông qua mạng xã hội sẽ giúp cho việc tiếp cận đến công chúng, đặc biệt là người trẻ trở nên nhanh chóng, dễ dàng hơn, các hình thức tiếp cận cũng đa dạng, dễ thu hút hơn, quan trọng nhất là nhận được sự tương tác trực tiếp từ phía công chúng.

Cùng với đó, các kênh mạng xã hội của dự án còn là nguồn tài liệu, thông tin chính xác, bổ ích, hấp dẫn về nghệ thuật truyền thống. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng thường xuyên trao đổi, thử nghiệm với những sản phẩm truyền thông mới mẻ, mang tính hiện đại, thuận tiện cho nhu cầu tiếp cận của công chúng.

Vai trò của mạng xã hội rất quan trọng trong việc kết nối giá trị truyền thống

( Ảnh: Chèo 48h)

Cảm ơn bạn về cuộc trò chuyện. Chúc “Chèo 48h” ngày càng thành công trong tương lai.                                                                       


Vân Anh