Đừng để startup Việt chết yểu vì thiếu hiểu biết pháp lý



Đừng để startup Việt chết yểu vì thiếu hiểu biết pháp lý

Quang Huy 14:4 4/5/2017

Vài năm gần đây, nhất là trong năm khởi nghiệp quốc gia 2016, Việt Nam đã chứng kiến làn sóng khởi nghiệp mạnh mẽ đến từ giới trẻ. Tuy nhiên, ra đời thì nhiều, song thành công lại không được bao nhiêu. Có rất nhiều nguyên nhân đã được chỉ ra, trong đó việc các nhà sáng lập chưa nhận thức rõ về các vấn đề pháp lý đang khiến nhiều startup thất bại.

Trong thời gian gần đây, nhiều con số thống kê về tỷ lệ sống sót của startup Việt đã được công bố. Theo đó, các thống kê này đều phản ánh thực trạng đáng buồn là startup Việt ra đời thì nhiều, nhưng thất bại cũng lắm. Cụ thể: 80% startup Việt không có cơ hội kỷ niệm lần sinh nhật thứ 2 hay chỉ có 3% startup Việt là thành công thực sự, còn lại hoặc chết yểu hoặc chỉ tồn tại như một công ty “xác sống”. Theo Giám đốc Yamada Takafumi - người điều hành một trong những công ty tuyển dụng nhân sự và tìm việc làm hàng đầu Việt Nam - CareerLink.vn, một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả đáng buồn trên là do các nhà sáng lập trẻ chưa nhận thức rõ về các vấn đề pháp lý, trong đó tập trung ở một số vấn đề sau.

Lựa chọn sai loại hình doanh nghiệp

Hầu hết startup trẻ khởi nghiệp từ đam mê và mong muốn có những đóng góp cho xã hội. Vì thế, không ít nhà sáng lập trẻ chỉ quan tâm đến sự phát triển của startup mà không chú ý nhiều đến các rủi ro liên quan đến việc chọn sai loại hình doanh nghiệp. Hậu quả: startup bị đình trệ dẫn đến lỡ cơ hội tốt dẫn đến sứt mẻ quan hệ giữa những người sáng lập do xuất hiện xung đột lợi ích về vốn, quyền sở hữu tài sản hoặc startup phải bồi thường cho các hợp đồng đã ký kết với đối tác.

Do đó, việc tìm hiểu kỹ thông tin để chọn mô hình kinh doanh phù hợp với định hướng phát triển của startup sẽ là tiền đề quan trọng cho sự phát triển lâu dài. Bởi lựa chọn đúng mô hình kinh doanh sẽ giúp các nhà sáng lập xác lập quy chế pháp lý đặc thù đi kèm cũng như tranh thủ được các khoản ưu đãi thuế của nhà nước dành cho các lĩnh vực mà startup đang hoạt động.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy không ít startup khi thành lập doanh nghiệp thường chọn mô hình công ty cổ phần vì nghĩ rằng dễ huy động vốn và có thể chuyển nhượng cổ phần sau 3 năm thành lập để hiện thực hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, hầu hết doanh nghiệp startup mới trải qua giai đoạn khó khăn và chưa thật sự ổn định về kinh doanh và tổ chức. Vì thế, việc chuyển nhượng cổ phần không dễ dàng. Thậm chí, sự thay đổi người đứng đầu sẽ ảnh hưởng lớn đến kết quả kinh doanh. Vì thế, Alex Katz - Giám đốc tài chính của quỹ đầu tư Venture Capital - khuyên các startup nên chọn loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn. Khi doanh nghiệp đi vào hoạt động ổn định có thể thay đổi loại hình kinh doanh khi cần. 

Không đăng ký bảo hộ bản quyền và sở hữu trí tuệ

Startup thường tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có hàm lượng sáng tạo cao để giải quyết một số vấn đề xã hội. Vì thế, vấn đề bản quyền và sở hữu trí tuệ cần được các nhà sáng lập chú trọng. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng ở Việt Nam khi mà vi phạm bản quyền, hàng giả, hàng nhái vẫn đang là vấn nạn gây nhức nhối dư luận và chưa có giải pháp khắc phục hiệu quả. Bởi đó là cơ sở pháp lý quan trọng để startup có thể nhận được sự bảo hộ từ pháp luật khi cần thiết để bảo vệ quyền lợi về thương hiệu, tránh hậu quả đáng tiếc xảy ra cho startup

Khi đăng ký bảo hộ bản quyền và sở hữu trí tuệ cho các sáng kiến, sáng chế, công thức chế tạo, logo, nhãn hiệu, slogan… cần làm rõ người sở hữu, ai có quyền sử dụng (trong thời gian bao lâu), ai có quyền mua lại các sản phẩm trí tuệ này. Đặc biệt, với startup công nghệ, những sản phẩm trí tuệ này là nền tảng quan trọng để nếu có xảy ra tranh chấp, sự tồn tại của công ty startup sẽ không bị đe dọa nghiêm trọng.

Bị cấm hoạt động vì vi phạm luật thuế

Khởi nghiệp là hành trình dài. Vì thế, không nên chỉ chú tâm đến lợi nhuận mà quên mất nghĩa vụ nộp thuế. Bởi nếu không hoàn thành đúng nghĩa vụ thuế theo quy định, startup sẽ phải đối mặt với nhiều rắc rối pháp lý. Nhẹ thì bị xử phạt hành chính, nặng thì có thể bị tạm dừng hoạt động, thậm chí bị đóng cửa do kê khai thuế sai, chậm hoặc đóng thuế không đúng thời hạn. Vì thế, trong bất cứ hoàn cảnh nào, startup cũng nên đăng ký kê khai thuế, nộp thuế đúng hạn và hoàn tất thủ tục mua, in và sử dụng hóa đơn.

Vi phạm luật thương mại điện tử

Trong thời đại công nghệ số, truyền thông trực tuyến trở thành phương thức tiếp cận hữu hiệu và tiết kiệm. Vì thế, việc các startup chọn kênh trực tuyến như: web, fanpage hay cửa hàng ảo… để làm cầu nối với khách hàng khi giới thiệu sản phẩm, dịch vụ là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, khi chọn loại hình truyền thông này, các startup cần chú ý đến điều khoản sử dụng cho người dùng khi họ truy cập vào trang web hoặc mạng xã hội của startup. Trong đó, các startup chú trọng vào lĩnh vực truyền thông online cần có các điều khoản ràng buộc về nội dung của người dùng. Bởi nếu không, startup có thể gặp phải những rắc rối kiểu như người dùng có thể lợi dụng startup để tuyên truyền thông tin sai sự thật, có tư tưởng đả kích gây ảnh hưởng đến bên thứ ba. Do đó, các điều khoản này sẽ trở thành nền tảng giúp các nhà sáng lập giảm hoặc miễn trách nhiệm với các hành vi vi phạm, đặc biệt là những trang web mà người dùng có thể đăng bài viết hoặc nhận xét.

Vướng kiện tụng vì không đảm bảo hợp đồng cho người lao động

Thành công của một số startup thường đến từ nỗ lực của tập thể. Dù ý tưởng khởi nghiệp có thể do các nhà sáng lập nghĩ ra, nhưng để hiện thực hóa ý tưởng đó cần có sự nỗ lực của tập thể cùng chung nhiệt huyết.

Các nhà sáng lập startup thường tuyển chọn nhân viên thông qua các giao kết ngắn hạn thiếu văn bản. Tuy nhiên, khi startup phát triển, các nhà sáng lập sẽ phải đối mặt với vấn đề pháp lý không chỉ đến từ đối tác mà còn từ nội bộ công ty. Muốn gắn người lao động lâu dài, startup cần tạo ra những giá trị lợi ích đảm bảo theo đúng quy định của luật lao động, ngoài việc trả lương xứng đáng.

Nhiều startup trẻ do không có đủ nhận thức về vấn đề pháp lý, nên làm nảy sinh các mâu thuẫn lợi ích không đáng có khi có vấn đề phát sinh. Nhẹ thì mất công sức, thời gian và chi phí để giải quyết tranh chấp. Nặng thì startup mất các nhân viên tốt, trung thành, thậm chí có thể đối mặt với những kiện tung gây ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp.

Thiếu điều khoản hợp tác, phương thức làm ăn

Trong giai đoạn đầu, những nhà sáng lập thường gắn kết với nhau bằng đam mê, tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Họ chỉ đơn giản nghĩ rằng: Các thành viên chỉ cần góp vốn và công sức để đưa startup phát triển. Nhưng khi tìm được nhà đầu tư rót vốn, thì mới tính đến vấn đề pháp nhân. Vì vậy, họ thường không chú trọng đến việc hình thành nên các điều khoản hợp tác mang tính pháp lý mà chỉ chia sẻ ý tưởng và thỏa thuận miệng các điều kiện kinh doanh.

Tuy nhiên, các thỏa thuận này thường sơ sài và chỉ được xem là thỏa thuận dân sự. Khi dự án khởi nghiệp phát triển tốt và có lợi nhuận, giữa các nhà sáng lập sẽ xảy ra  xung đột liên quan đến góp vốn, sử dụng vốn, quyền sở hữu tài sản và phân chia lợi ích. Khi đó, những thỏa thuận miệng không đủ cơ sở pháp lý để giải quyết khiến mâu thuẫn nội bộ dâng cao, ảnh hưởng đến sự sinh tồn của startup.

Xem thêm:

Chi tiêu không hợp lý có thể khiến startup chết yểu

8 lý do khiến startup công nghệ chết yểu

Startup công nghệ Việt: “Chết yểu” vì thiếu hành lang pháp lý


Quang Huy

Tổng hợp

Từ Khóa :