Dù sao thì năm 2019 cũng không tệ đến thế



Dù sao thì năm 2019 cũng không tệ đến thế

Lục Kiếm 9:54 31/12/2019

Ở những quốc gia có nhiều người nghèo sinh sống, sản lượng năm 2019 cũng tăng nhanh, theo Financial Times.

“Nước là sự sống”, bức ảnh của Froi Rivera cho thấy những đứa trẻ Philippines yêu thích nước như thế nào, bất chấp quốc gia này thường phải đối mặt với những cơn bão nguy hiểm

Ảnh: Froi Rivera/AGORA Images/Insider

Năm 2019, ít nhất nhìn vào phương diện tin tức, không phải là một năm hạnh phúc.

Cháy rừng ở Úc và California (Mỹ), khủng bố ở Christchurch (New Zealand) và Colombo (Sri Lanka), người tị nạn chạy trốn khỏi Syria và Venezuela, biểu tình trên đường phố Hồng Kông… Chiến tranh thương mại, luận tội và dường như, đối với nhiều người ở các nước giàu, cảm giác suy thoái đang lan rộng.

Tuy nhiên, chúng ta dễ dàng lừa dối bản thân, cảm thấy mất mát của mình là quá đỗi khủng khiếp, từ đó nhầm lẫn về cuộc sống của mình. Chẳng phải các cụ vẫn có câu “Nhìn lên chẳng bằng ai, nhưng nhìn xuống cũng chẳng ai bằng mình” đấy sao. Quan trọng là điểm nhìn mà thôi. Cũng từ đó, các nhà phân tích như Steven Pinker trong cuốn Enlightenment Now (Tạm dịch: Giác ngộ hiện tại), Hans Rosling trong Factfulness: Ten Reasons We’re Wrong About the World and Why Things Are Better Than You Think (tạm dịch: Thực Tế: Mười lý do chúng ta nghĩ sai về thế giới và Tại sao mọi thứ lại tốt hơn bạn nghĩ), và Max Roser trên trang web Our World in Data đã cho thấy con người có xu hướng bi quan khi nhìn vào những tin xấu nhan nhản trên các phương tiện truyền thông, mà bỏ qua một thực tế rằng trong những thập kỷ gần đây, tình trạng bạo lực, nghèo đói và bệnh tật giảm dần. Có thể không ở tốc độ nhanh như chúng ta kỳ vọng, nhưng ít nhất là không tụt lùi.

Theo tinh thần đó, câu hỏi thú vị lúc này là: Thế giới năm 2019 có tốt hơn không?

Tăng trưởng và giảm thất nghiệp

“Sắc màu cuộc sống”, Pranab Basak đã chụp lại được hình ảnh 7 phụ nữ làng chài đứng giữa làn nước xanh cố gắng đánh bắt cá để mang ra chợ bán

Ảnh: Pranab Basak/AGORA Images

Đây chắc chắn không phải là một năm cổ điển: tăng trưởng toàn cầu ở mức 3% là yếu nhất kể từ năm 2009, với việc giao dịch thương mại thế giới chỉ mở rộng 1,1%, theo ước tính gần đây nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Các nền kinh tế, từ đó khái quát ra mức sống, ở Argentina, Ecuador, Nicaragua, Venezuela, Iran, Libya, Sudan và Zimbabwe đều nằm trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế hoặc chính trị hoặc cả hai.

Tuy nhiên, sản lượng tăng trưởng. Thất nghiệp giảm xuống mức thấp kỷ lục 4,9%.

Còn đó những rủi ro, chẳng hạn như núi nợ, căng thẳng thương mại và tương lai của khu vực đồng euro, nhưng năm 2019 kết thúc mà không có sự mất cân bằng rõ ràng đe dọa nền kinh tế toàn cầu.

Ở một số quốc gia nơi có nhiều người nghèo sinh sống, sản lượng tăng nhanh. Bangladesh tăng 7,8%, Ấn Độ là 6,1%, Ethiopia là 7,4%. Đối với các nước đang phát triển có thu nhập thấp nói chung, tăng trưởng bình quân đầu người là 2,7%.

Có sự khác biệt trong cách tăng trưởng bình quân đầu người chuyển đổi sang giảm nghèo. Với ước tính 650 triệu người sống trong tình trạng cực kỳ nghèo khổ trong năm 2018, do đó, rất có khả năng hơn 10 triệu người đã thoát khỏi tình trạng đó trong năm nay, khi được cải thiện về sức khỏe và cảm giác hạnh phúc.

Trong ba thập kỷ qua, thế giới đã có những bước tiến lớn trong cuộc chiến chống lại bệnh bại liệt

Ảnh: AFP/Noorullah Shirzada

Xung đột tiếp tục cướp đi mạng sống ở Syria, Afghanistan và Yemen. Nhưng tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học tiếp tục tăng, trong khi các báo cáo toàn cầu mới nhất về bệnh sốt rét, Aids và bệnh lao đều cho thấy sự tiến bộ, mặc dù chậm.

Việc loại trừ virus bại liệt tuýp 3 đưa ra hồi tháng 10/2019 đã chứng minh điều tốt đẹp mà vaccine mang đến, dịch sởi bùng phát ở các nước giàu, vì tỷ lệ tiêm chủng thấp, cho thấy sự điên rồ khi từ chối khoa học.

Mối đe dọa toàn cầu vẫn còn đó

Nhìn một cách tổng thể, 2019 là một năm tiếp tục tiến bộ về mặt vật chất. Nhưng cũng không thể ru ngủ trên những thành tựu đã đạt được để quên đi các mối đe dọa đối với an ninh và thịnh vượng của nhân loại.

Ngư dân Jose da Cruz bắt cua trong rừng ngập mặn trên sông Caratingui, thuộc khu vực Lauu, bang Bahia, Brazil. Anh nói với Reuters

rằng sản lượng đánh bắt hàng ngày của anh chỉ còn bằng một nửa so với 10 năm trước vì dòng nước lấn sâu hơn khoảng 10 feet (3m) vào trong đất liền do tan chảy ở Bắc Cực

Ảnh: Nacho Doce / Reuters

Đầu tiên trong số này phải kể đến là biến đổi khí hậu. Nồng độ carbon dioxide đo được tại đài thiên văn Mauna Loa ở Hawaii đạt đỉnh mới vào năm 2019 là 414,7 phần triệu. Phát thải carbon dioxide, phải giảm xuống 0 để ổn định nhiệt độ toàn cầu, vẫn đang tăng: tăng 0,6% trong năm 2019 theo tổ chức Global Carbon Project.

Trời không tuyệt đường người, và con người không tự tuyệt đường của chính mình. Có những tia hy vọng, đáng khích lệ nhất là chi phí năng lượng mặt trời và gió giảm, đến mức đã có thể tự cạnh tranh mà không cần trợ cấp ở một số bang của Mỹ.

Nhưng đây chỉ là những cái nhìn thoáng qua: hy vọng không phải là một kế hoạch và vẫn chưa có dấu hiệu nào trên thế giới sẵn sàng chấp nhận nó. Các cuộc đàm phán gần đây của Liên Hợp Quốc đã đạt được rất ít tiến triển và cuộc bầu cử năm nay tại Úc, sau Brazil năm ngoái, cho thấy các cử tri vẫn từ chối hành động, vì những chi phí của nó. Nguy cơ môi trường đối với sự thịnh vượng lâu dài của con người, trong đó biến đổi khí hậu là một phần quan trọng, trở nên tồi tệ hơn vào năm 2019.

Một số rủi ro đã giảm đi: Năm 2019 đã đưa ra sự chấp thuận theo quy định đối với vaccine Ebola và mỗi năm tăng trưởng và phát triển đều cải thiện khả năng phòng vệ chống lại thảm họa từ bệnh tật, động đất đến một cuộc tấn công từ tiểu hành tinh.

Triều Tiên bắn thử thứ được cho tên lửa đạn đạo tầm ngắn mới vào ngày 16/8/2019 (Ảnh: AFP/KCNA/KNS)

Nhưng một số cũng trở nên tồi tệ hơn. Triều Tiên đã dành một năm nữa để tăng cường kho vũ khí hạt nhân và Mỹ đã rút khỏi Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) với Nga. Nó sẽ không hoàn toàn xấu nếu người ta chỉ là thấy nó không còn phù hợp với tình hình mới, dỡ đi để xây dựng cái mới, với quy mô còn mở rộng hơn, bao gồm cả Trung Quốc chẳng hạn. Nhưng dường như chưa có vẻ gì là sẽ xảy ra điều đó sớm, mà nguy cơ trước mắt vẫn là có thể dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới.

Nguy cơ xảy ra xung đột hạt nhân có thể là nhỏ dù là bất kỳ năm nào, nhưng nó đang tăng lên hàng năm, với nhiều quả bom xuất hiện hơn. Nếu quỹ đạo đó không thay đổi, nó sẽ dẫn đến thảm họa.

Điều này có thể đã bị cường điệu hóa, nhưng nếu năm 2019 đánh dấu vòng quay ngược của các mối bang giao, thì những thành tựu thịnh vượng trong tương lai có thể sẽ khó đến hơn, trong một thế giới nghi kỵ lẫn nhau hơn.

2019 không phải là một năm chỉ có điều tồi tệ

Vậy thế giới đã tốt hơn chưa? Câu trả lời là tùy thuộc vào tính toán lợi ích và rủi ro.

“Trái tim trên biển cả”, Nguyễn Phan Xuân đã chụp lại được hình ảnh tuyệt đẹp của những ngư dân Việt Nam giăng lưới đánh bắt

Ảnh: Nguyen Phan Xuan/AGORA Images

Nhưng Robin Harding của Financial Times thì biết mình sẽ trả lời như thế nào: một năm với hàng triệu người thoát nghèo, nhiều trẻ em sống sót hơn, được giáo dục, ăn thực phẩm phù hợp và sống trong những ngôi nhà tử tế hơn, đó chắc chắn là một năm tốt đẹp, bất kể rủi ro dự trữ cho tương lai.

Vì vậy, trong ngày cuối cùng của năm mới này, hãy vui lên: Năm 2019 không tệ chút nào. Hãy cùng xây dựng một năm 2020 thậm chí còn tốt hơn.


Lục Kiếm

Theo FT

Từ Khóa :