Dự án gọi vốn cộng đồng gặp khó ở Việt Nam


Dự án gọi vốn cộng đồng gặp khó ở Việt Nam

Quang Huy 18:13 26/9/2015

Dù hình thức gọi vốn cộng đồng (Crowdfunding) đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới, nhất là ở Mỹ, nhưng tại Việt Nam, xu thế tiến bộ này lại chưa được đón nhận.

Crowdfunding là hình thức kêu gọi vốn dành cho cộng đồng. Bên cạnh mục đích chính là nhận vốn, crowdfunding còn giới thiệu ý tưởng đến quảng đại công chúng. Do đó, crowdfunding không chỉ dành cho những người thiếu vốn mà còn là cách làm marketing hiệu quả. Bởi trong marketing, Word of mouth (marketing truyền miệng) tỏ ra hữu hiệu nhất trong việc đem lại lợi thế cạnh tranh.
 
Với crowdfunding, Word of mouth giờ không còn là “Tôi đã sử dụng sản phẩm/dịch vụ này. Nó rất tốt”  mà chuyển sang “Tôi đã mua/đầu tư sản phẩm/dịch vụ này trước khi nó xuất hiện”. Rõ ràng, nhiều người đã có niềm tin lớn hơn với các dự án gọi vốn cộng đồng, nên Word of mouth cũng có sức nặng hơn. Theo Công ty Nghiên cứu Massolution, trong năm 2014, crowdfunding có tốc độ tăng trưởng lên đến hơn 160%/năm với số vốn huy động 15 tỷ USD. Dự báo trong 5 năm tới, con số này sẽ lên đến 300 tỷ USD, mở ra triển vọng to lớn cho thị trường giàu tiềm năng này.
 
Trên thế giới, hình thức gọi vốn cộng đồng crowdfunding đã xuất hiện từ lâu. Năm 1884, Joseph Pulitzer đã kêu gọi người dân Mỹ góp tiền xây dựng phần đế của tượng Nữ Thần Tự Do trên tờ New York World. Hơn 125 nghìn người đã tham gia đóng góp hơn 100 nghìn USD trong 6 tháng. Ở châu Âu, năm 1783, Mozart đã kêu gọi ủng hộ để có thể tổ chức ba buổi hòa nhạc ở Vienna (Áo).
 
Trong khi hình thức gọi vốn này ngày càng được đón nhận trên thế giới, thì ở Việt Nam nói riêng và các nước Đông Nam Á nói chung, gọi vốn cộng đồng vẫn còn khá xa lạ. Nguyên nhân khiến crowdfunding chưa phát triển ở đây là do có nhiều trang web mở ra làm phân tán sự chú ý cũng như quan tâm của dư luận. Hàng chục trang web ở châu Á đã được mở ra sau thành công của Kickstarter và Indiegogo với tham vọng tiền sẽ đổ vào đó. Tuy nhiên, sau màn khai cuộc hoành tráng, các trang web này cũng âm thầm rút lui khỏi thị trường.
 
Bên cạnh đó, cách nhìn về thất bại của người phương Đông khá nặng nề, khiến nhiều người không dám “phơi bày” ý tưởng của họ ra công chúng. Bởi họ sợ sẽ phải đón nhận chỉ trích, dèm pha của cộng đồng hơn là ủng hộ. Nếu chẳng may thất bại, thì đó là thất bại công khai, mất mặt. Thêm nữa, với môi trường kinh doanh chú trọng đến mối quan hệ như ở châu Á cũng như Việt Nam, việc đầu tư cho một người xa lạ trên internet không dễ dàng.
 
Riêng tại Việt Nam, việc chưa có nhiều giao dịch online cùng hệ thống luật pháp chưa quy định về crowdfunding cũng là trở ngại lớn. Thực tế cho thấy hình thức gọi vốn cộng đồng đã xuất hiện ở Mỹ từ cuối thế kỷ XIX, nhưng chỉ thực sự phát triển sau khi Tổng thống Barack Obama thông qua đạo luật Jump start Our Business Startups Act (JOBS) nhằm gia tăng khả năng huy động vốn cho các công ty mới và công ty đang phát triển vào tháng 4/2013. Mới đây, tiểu bang Washington đã tuyên bố sẽ phạt tiền lên đến 75 nghìn USD cho hành vi lừa đảo gây quỹ cộng đồng nhằm gia tăng tính pháp lý cho hình thức gọi vốn này.
 
Sự thiếu vắng khung pháp lý cần thiết đang khiến các dự án gọi vốn cộng đồng ở Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn. Vì thế, chỉ một số dự án đơn lẻ mới thu được thành công mà nổi bật là dự án truyện tranh Long Thần Tướng. Với số tiền ủng hộ gần 600 triệu đồng, đây được xem là dự án crowdfunding thành công nhất ở Việt Nam từ trước đến nay. Tuy nhiên, để so sánh với những án dự án lên đến cả triệu, thậm chí chục USD trên Kickstarter hay Indiegogo như Pebble Time, thì còn khoảng cách quá lớn.
 
Trong khi dự án Pebble Time thu hút hơn 20 triệu USD, thì những dự án gọi vốn cộng đồng của Việt Nam mới dừng lại ở con số vài chục nghìn USD
 
Trước những khó khăn mà crowdfunding đang gặp phải tại Việt Nam, nhiều lời khuyên được rút ra từ kinh nghiệm của những người đi trước đã được đưa ra, tập trung vào 4 nội dung chính.
 
Theo đó, những người sử dụng hình thức gọi vốn này cần tìm hiểu rõ model của dự án và model của website submit để có lựa chọn phù hợp. Chẳng hạn: Kickstarter không cho phép các dự án từ thiện gây quỹ trên website này, nhưng Indiegogo và Ig9 (Việt Nam) lại cho phép các dự án từ thiện gây quỹ kèm yêu cầu người tạo dự án (project creator) phải điền các mức hỗ trợ và phần thưởng đi kèm.
 
Các dự án mang tính sáng tạo, mới lạ, độc đáo sẽ có khả năng đạt được thành công cao hơn. Bởi thế mạnh về sự sáng tạo sẽ giúp nhiều người, nhất là giới trẻ mong muốn mình trở thành một trong những người đầu tiên sở hữu sản phẩm. Vì thế, lượng người ủng hộ sẽ cao hơn.
 
Trong quá trình phát triển sản phẩm, nhóm đề xuất ý tưởng cần liên tục cập nhật thông tin để gây hứng thú và tò mò cho những người ủng hộ, từ đó tạo sức lan tỏa cho dự án. Bởi các dự án đang triển khai và sắp hoàn thành sẽ có lợi thế hơn dự án còn nằm trên giấy. Nhất là ở thị trường mà hầu hết người dùng vẫn giữ quan niệm “trăm nghe không bằng một thấy” như Việt Nam.
 
Ngoài ra, các dự án nhắm đến cộng đồng sở thích có cơ hội thu hút đông đảo sự chú ý của dư luận. Dù dự án thuộc loại này không có nhiều người đầu tư do không hướng đến đại chúng, nhưng tỷ lệ những người ủng hộ/người biết đến dự án sẽ cao hơn nhiều. Do những người ủng hộ có chung sở thích, nên muốn nó có sức lan tỏa thông qua thành công của dự án.
 
Xem thêm:
 
 

Quang Huy

Từ Khóa :