Đốt tiền vàng mã: Tại sao khó loại bỏ?



Đốt tiền vàng mã: Tại sao khó loại bỏ?

Quốc Khánh 8:34 26/2/2018

Mới đây, Giáo hội Phật giáo ra công văn khuyến cáo việc dừng đốt vàng mã trong chùa dịp đầu năm gây nhiều tranh luận trái chiều. Đa số ý kiến đồng tình với khuyến nghị này nhưng cũng không ít người tỏ ra nghi ngờ về tính khả thi của việc dừng đốt vàng mã.

Trong điều kiện kinh tế phát triển, người ta bắt đầu nghĩ ra những vật dụng như ôtô, nhà cao tầng thậm chí cả máy bay để... hóa cho người quá cố. Ấy thế nhưng, đã chả có chuyện truyền tai kể rằng, người quá cố về hỏi con cháu: Cớ sao “gửi” ôtô, xe máy xuống đấy mà không gửi cả… xăng thì đi thế nào?.

Tuy nhiên, dường như chuyện đốt nhiều tiền vàng, vật phẩm hoành tráng cho người âm cũng là cách để người còn sống cho thiên hạ thấy mình không những hiếu thảo mà còn rất… giàu. Vì thế, hàng năm, ước tính Việt Nam “tự đốt” hàng nghìn tỉ đồng tiền thật cho việc “hóa vàng”. Nhiều người quan niệm rằng: đốt càng nhiều vàng mã càng thể hiện cái "tâm" với tổ tiên, với thần thánh và được phù hộ ngày càng vinh thân phì gia.

Công văn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhận được nhiều ý kiến đồng tình của cộng đồng. Tuy nhiên, trước đó, vào năm 2010, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 75/2010/NĐ-CP, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa. Khoản C, điều 18, mục 3 quy định về việc xử phạt hành chính đối với hành vi đốt vàng mã nơi  tổ chức lễ hội, di tích lịch sử - văn hoá, nơi công cộng khác. Dù đã có quy định nhưng đến nay, chưa có trường hợp nào bị phạt vì đốt vàng mã. Tại sao chúng ta rất khó để có thể loại bỏ thói quen này ra khỏi đời sống xã hội?

Dù có quy định xử phạt việc đốt vàng mã nhưng sản xuất vàng mã lại nằm trong danh mục phải chịu thuế. Điều này cũng đồng nghĩa với việc sản xuất vàng mã được coi như một ngành nghề giống như rất nhiều ngành nghề khác. Vẫn được sản xuất thì làm sao có thể cấm đốt được?

Hơn thế, đốt vàng mã là cách chúng ta tưởng nhớ người quá cố trong gia đình. Nó như một sợi dây gắn kết tình máu mủ của người còn sống và người đã khuất. Trong mỗi gia đình, người ta đốt vàng mã vào những dịp giỗ chạp với niềm tin rằng những người thân của họ sẽ nhận được sự quan tâm đó. Chính vì vậy, khi điều kiện kinh tế phát triển, người ta càng muốn đốt thật nhiều để cho người thân ở một thế giới khác cũng được... sung sướng. Quan niệm "trần sao âm vậy" đã ăn sâu vào tiềm thức của đa số người dân.

Quan niệm ấy khiến họ quên mất một điều: nếu trần sao âm vậy thì làm sao những "người âm" có thể sử dụng được tiền, nhà, xe... giả? Thực ra, việc đốt vàng mã chỉ có ý nghĩa tinh thần, tưởng nhớ người quá cố mà thôi. Nó như một sự nhắc nhở để con cháu nhớ về ông bà, tổ tiên và mong muốn tiếp tục được "chăm lo" cho họ ở cõi khác. Niềm tin ấy phần nào đó giúp chúng ta sống tốt hơn, thánh thiện hơn. Chính vì vậy, họ sẵn sàng "nhịn ăn nhịn tiêu" để dành tiền mua vàng vã, sắm sanh lễ phẩm cúng bái tổ tiên, thần thánh.

Sẽ rất khó để "định giá" một truyền thống. Đốt vàng mã cũng vậy. Chúng ta không thể chỉ nhìn vào số tiền "khủng" tan biến theo ngọn lửa đốt vàng mã để đánh giá. Tuy nhiên, việc tiêu tốn quá nhiều tiền vào vàng mã cũng là một hoạt động lãng phí và thừa thãi.

Nếu quan niệm "trần sao âm vậy" là đúng thì liệu tổ tiên chúng ta có cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc khi nhận cả đống vàng mã của con cháu "gửi" cho trong khi những người trên trần gian vẫn đang ngày ngày vật lộn với cuộc mưu sinh.

Có lẽ, còn phải mất nhiều thời gian nữa chúng ta mới có thể loại bỏ việc đốt vàng mã ra khỏi đời sống xã hội. Bởi ít nhiều, việc đốt vàng mã vẫn mang đến những giá trị tinh thần tốt đẹp trong mỗi gia đình. Tuy nhiên, chúng ta cần quan niệm một cách đúng đắn về việc đốt tiền vàng để có cách hành xử đúng mực và phù hợp với điều kiện kinh tế của bản thân và gia đình. Bởi nhìn vào thực tế, hành động là đốt vàng mã, chứ thực ra, chúng ta đang đốt… tiền thật.


Quốc Khánh

Từ Khóa :