Độc đáo Tết cổ truyền miền Nam



Độc đáo Tết cổ truyền miền Nam

An Nhiên 0:5 15/2/2018

Tết là dịp mọi người quây quần bên nhau trong những bữa cơm gia đình ấm áp, khép lại năm cũ với những gì không vui để chào đón một năm mới hứa hẹn nhiều may mắn, hạnh phúc. Tuy nhiên, Tết miền Nam thường đơn giản và không nhiều thủ tục như ở miền Bắc và miền Trung.

Từ đầu tháng chạp, không khí Tết đã bắt đầu nhộn nhịp với rất nhiều hoạt động, đặc biệt là những phiên chợ mở thâu đêm mà đông vui nhất là chợ dưa hấu. Dưa thường được chở đến bằng thuyền và chất thành từng đống lớn ở các chợ. Dưa Trảng Bàng, Trà Vinh là sản phẩm được ưa chuộng nhất vì rất ngon và đẹp mắt.

Khác với thời tiết lạnh lẽo của mùa đông miền Bắc, miền Nam với khí hậu ấm áp và có phần rực rỡ hơn chính là địa điểm tuyệt vời cho những cành mai khoe sắc mỗi dịp tết đến, xuân về. Từ xa xưa, cây mai đã mang một ý nghĩa biểu tượng rất lớn. Hoa mai là một trong bốn loại cây được liệt vào bộ tứ quý “tùng, trúc, cúc, mai”. Hoa mai tượng trưng cho sự tinh khiết, thanh bạch. Mai vàng còn gợi liên tưởng đến sự cao thượng, vinh hiển và cao quý, cũng là màu vàng thường thấy trên trang phục của vua chúa ngày xưa. Chẳng thế mà Cao Bá Quát  từng có một câu thơ bất hủ “Nhất sinh đê thủ bái mai hoa” (Cả đời chỉ cúi đầu trước hoa mai). Người miền Nam để cây mai trong nhà hoặc trước sân với hi vọng về một năm mới hưng thịnh và khởi phát. Quan niệm xưa cho rằng nếu hoa mai nở đúng thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, thậm chí vào sáng sớm mồng một Tết thì gia đình sẽ gặp may mắn, hạnh phúc trong suốt năm đó. Vì thế, việc chọn mai phải rất cẩn thận và kỹ lưỡng. Căn cứ vào thế, dáng, sự phân chia và sắp xếp các nhánh trên cùng một gốc mà mỗi người sẽ mang về cho gia đình, người thân của mình những cành mai vừa ý nhất.

Miền Nam cũng có tục gói bánh chưng nhưng không nhiều như miền Bắc vì thời tiết nóng không để được lâu. Thay vào đó, họ sẽ dùng bánh tét. Bánh tét là món ăn không thể thiếu trong 3 ngày Tết, được gói bằng lá chuối, bên trong nhân có gạo nếp, thịt mỡ và đậu. Ngoài ra còn có bánh tét nhân chuối hay nhân đậu xanh ăn cũng rất ngon và bổ.

Thịt hầm, thịt kho tàu, khổ qua dồn thịt, nem bì (nem tai) là bốn món ăn chính trong ngày Tết cổ truyền miền Nam. Với món thịt hầm, yêu cầu phải là thịt bắp đùi ninh nhừ cùng một số bài thuốc Bắc mới ngon và đúng vị. Món này chỉ để ăn chơi hoặc nhắm rượu chứ ít được dùng với cơm. Món thứ hai là thịt kho tàu được nấu từ thịt ba rọi (miền Bắc gọi là thịt ba chỉ) thái miếng rộng khoảng 4 cm kho cùng trứng vịt. Người ta còn cho dừa xiêm vào kho cùng cho miếng thịt thơm và bắt mắt. Hai món còn lại là khổ qua dồn thịt và nem tai. Bốn món này muốn ăn ngon và đúng kiểu thì phải ăn kèm dưa giá, tức giá đỗ sống rửa sạch rồi ngâm nước muối.

Người miền Nam cũng rất chuộng bày mâm ngũ quả nhưng không nhất thiết phải đủ 5 loại trái cây. Người ta thường chú ý đến 4 loại quả chính là mãng cầu, dừa, đu đủ và xoài, tượng trưng cho câu “cầu vừa đủ xài”. Một số nhà còn thêm vào một chùm sung, với hi vọng về một năm mới sung túc hơn.

Tại  miền Nam còn có một nét văn hóa rất độc đáo là Tết của người Hoa khu vực Chợ Lớn, TP Hồ Chí Minh. Người Hoa có tục lệ chọn ngày tốt để dọn dẹp nhà cửa  và làm lễ tạ ơn Trời Phật đã mang lại cho gia đình một năm mới hạnh phúc, bình an. Sau khi tạ lễ, người ta sẽ mang đồ cúng đi phân phát cho họ hàng, người quen, giúp các mối quan hệ trở nên gắn bó hơn. Nếu như người Việt cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng chạp, thì người Hoa lại chọn hôm sau, tức ngày 24 để tiễn ông Táo về trời với một số món đặc trưng như thèo lèo hay quýt. Trong tiếng Trung, “quýt” rất gần với “cát”, nghĩa là cát tường, may mắn. Ở Việt Nam, trẻ em được ông bà, bố mẹ “lì xì” vào đầu năm cùng những lời chúc về học hành, sức khỏe. Chiều 30 Tết, trẻ em Hoa đã được tắm rửa sạch sẽ và mặc một bộ quần áo mới màu đỏ. Chúng sẽ đi chúc Tết ông bà rồi nhận tiền mừng tuổi ngay trong ngày hôm đó.


An Nhiên