Doanh nghiệp xã hội vượt lên “giông tố”



Doanh nghiệp xã hội vượt lên “giông tố”

Vĩ Thanh 11:57 28/8/2019

Là một loại hình doanh nghiệp còn khá mới tại Việt Nam, doanh nghiệp xã hội (SIB) tuy phát triển ở quy mô còn nhỏ nhưng vẫn có rất nhiều tiềm năng để mở rộng, phát triển.

Hội nghị “Doanh nghiệp xã hội và phát triển bền vững” diễn ra vào sáng 28/8 tại Hà Nội

Một doanh nghiệp có thể theo đuổi cả lợi ích xã hội và doanh thu kinh doanh không? Hay sẽ vô ích như trộn nước với dầu và hy vọng rằng dầu - đại diện cho lợi ích thương mại - sẽ không nổi lên trên mặt nước?

Khái niệm doanh nghiệp xã hội đại diện cho sự xâm nhập của tư duy mới - đưa thị trường vào một lĩnh vực mà nó vốn không “hứng thú”. Từ đó, hình thành ra cái gọi là doanh nghiệp xã hội - những tổ chức kinh doanh có hoạt động cân bằng mục tiêu mang tính xã hội với mô hình thương mại, đồng thời lợi nhuận được sử dụng cho cộng đồng hoặc đóng góp tích cực cho xã hội.

Một số học giả hoài nghi cho rằng rồi cuối cùng những doanh nghiệp ấy sẽ đánh mất giá trị xã hội của mình vào vòng xoáy khắc nghiệt của thị trường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, theo thời gian, các doanh nghiệp xã hội đã học được cách phát triển các hoạt động thương mại và tích hợp sâu hơn vào các mục tiêu xã hội của họ. Đó cũng là những gì đang diễn ra ở Việt Nam.

Hiện nay, Việt Nam đang có khoảng 200 tổ chức và doanh nghiệp được xem là có đầy đủ những đặc điểm của doanh nghiệp xã hội. Bên cạnh đó là có hàng ngàn tổ chức, doanh nghiệp, câu lạc bộ có một số những đặc điểm này.

Chia sẻ tạihội thảo, bà Catherine Phương - Trợ lý Giám đốc Quốc giaUNDP Việt Nam - cho biết: Theo khảo sát các doanh nghiệp xã hội, có tới 74% công dân đến từ những nhóm thiệt thòi trong xã hội và 90% là người dân địa phương.

Mặc dù quy mô còn nhỏ nhưng 70% doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam đang tạo ra được lợi nhuận. Do vậy, dù quy mô khu vực này còn nhỏ nhưng nó có nhiều tiềm năng để hỗ trợ Việt Nam đạt được mục tiêu phát triển bền vững bằng cách góp phần vào cả tác động tích cực và nguồn lực tài chính.

Tuy nhiên, như rất nhiều các doanh nghiệp ở những lĩnh vực “truyền thống” khác, doanh nghiệp xã hội Việt Nam cũng phải đối mặt với những khó khăn như bị hạn chế trong khả năng thu hút và tiếp nhậnnguồn vốn, yếu về năng lực quản lý điều hành và thiếu những lao động được đào tạo phù hợp với đặc trưng của ngành…

Bà Catherine Phương - Trợ lý Giám đốc Quốc giaUNDP Việt Nam

Vậy thì phải làm gì?

Đề xuất của bà Catherine Phương tại hội thảo đứng dưới góc độ vĩ mô: Tiếp cận vốn và các nguồn lực tài chính khác. Thiết lập các tiêu chí cụ thể để xác định doanh nghiệp xã hội, qua đó cho phép ưu tiên tài chính hướng đến mục tiêu cụ thể hơn. Hỗ trợ phát triển tiếp cận thị trường và mở rộng các quy mô doanh nghiệp tạo tác động xã hội và nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của các doanh nghiệp xã hội.Thiết lập mô mình vườn ươm khởi nghiệp để thúc đẩy đào tạo về khởi nghiệp và mô hình tăng tốc khởi nghiệp cho các doanh nghiệp xã hội...

Nhưng bản thân các doanh nghiệp cũng phải tự đứng trên đôi chân của mình, như rất nhiều tổ chức xã hội thành công trên thế giới khác. Theo The Conversation, một số cung cấp các sản phẩm và dịch vụ chuyên biệt cho những người thụ hưởng mục tiêu của họ và tạo ra doanh thu theo cách đó. Số khác thì cung cấp cơ hội việc làm cho nhóm dân số yếu thế nằm trong mục tiêu của họ và do đó tăng cường sứ mệnh xã hội của đơn vị. Chẳng hạn tổ chức YMCA của Canada cung cấp một loạt các chương trình xã hội, từ phát triển lãnh đạo thanh niên và người nhập cư đến các hội thảo phát triển kỹ năng đồng thời điều hành doanh nghiệp câu lạc bộ sức khỏe khá gần gũi với mục tiêu của họ mà cũng ra nguồn thu quan trọng.

Nói tóm lại, các tổ chức xã hội học được cách quản lý những căng thẳng vốn trong việc pha trộn giữa doanh thu và mục tiêu xã hội, và từ đó rút ra được cái gì là hiệu quả, cái gì là không, và thành công trong việc tích hợp sứ mệnh xã hội vào dự án thương mại.

Trong quá trình ấy, các doanh nghiệp xã hội nhận ra rằng việc “bơm” doanh thu kiếm được vào các hoạt động xã hội không chỉ cứu trợ cho nhóm yếu thế trong xã hội mà còn tăng cường sứ mệnh mà họ theo đuổi.

 


Vĩ Thanh