Doanh nghiệp tư nhân: Động lực để phát triển kinh tế



Doanh nghiệp tư nhân: Động lực để phát triển kinh tế

Vĩ Thanh 0:2 27/10/2017

Chiều ngày 26/10, Diễn đàn Doanh nghiệp 2017 với chủ đề Kiến tạo môi trường cho doanh nghiệp tư nhân phát triển đã thu hút nhiều ý kiến và kiến nghị đáng chú ý từ các diễn giả tham dự. Trong đó chủ yếu xoanh quanh những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp tư nhân đang phải đối mặt cũng như làm thế nào để doanh nghiệp tư nhân trở thành động lực thật sự của nền kinh tế?

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - khẳng định: Những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội to lớn trong hơn 30 năm đổi mới có phần đóng góp không nhỏ của khu vực kinh tế tư nhân. Trong những năm qua, khu vực này đã tạo nên sự phát triển năng động của nền kinh tế, góp phần quan trọng trong tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, mạnh dạn đột phá và đi đầu trong nhiều lĩnh vực sản xuất - kinh doanh mới.

Dù vậy, doanh nghiệp tư nhân vẫn đang phải đối mặt với nhiều rào cản và những vấn đề cấp bách cần giải quyết. Do đó, việc tạo mọi điều kiện thuận lợi cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển cũng chính là nhằm giải phóng các nguồn lực phát triển trong xã hội, để nền kinh tế phát huy tối đa các tiềm năng to lớn hiện có.

Từ trái qua phải tham gia diễn đàn với chủ đề “Doanh nghiệp tư nhân - động lực để phát triển kinh tế”: Bà Hoàng Thị Tư - Hàm Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp (Ban Kinh tế Trung ương); Luật sư Trần Hữu Huỳnh - Giám đốc Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC); Ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương; TS Võ Trí Thành - Trọng tài viên VIAC; Ông Phạm Đình Đoàn - Phó Chủ tịch Hội đồng Trung ương các hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam - Ủy viên ban chấp hành VCCI.

3 rào cản ngăn bước sự phát triển

Nói về vấn đề này, ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương - cho biết: Từ góc độ người làm doanh nghiệp nhìn vào môi trường chính sách thấy có 3 rào cản với doanh nghiệp, bao gồm gánh nặng chi phí, thời gian tuân thủ quy định pháp luật, rủi ro pháp lý và độ an toàn trong kinh doanh.

Khi đàm phán các hiệp định, các nước rất quan tâm đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Khi được bảo vệ an toàn trong kinh doanh và quyền sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp mới ưu tiên đầu tư sáng tạo và thực hiện các hoạt động kinh doanh.

Một vấn đề nữa mang tính chất nội tại của doanh nghiệp, nguồn gốc sâu xa của các cuộc khủng hoảng về tài chính, kinh tế của châu Á là sự yếu kém về quản trị doanh nghiệp. Đây cũng chính là điểm yếu của doanh nghiệp Việt.

Bên cạnh đó, dù năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam tăng 5 bậc từ 60/138 lên 55, nhưng các chỉ số về chống độc quyền và đảm bảo cạnh tranh chỉ số lại rất thấp. Chống lạm dụng độc quyền đứng thứ 78/138 quốc gia, Chính sách chống lạm dụng độc quyền đứng thứ 94/138. Điều đó cho thấy khái niệm cạnh tranh còn khá mới mẻ.

5 vấn đề cấp bách

Trong khi đó, ông Phạm Đình Đoàn - Phó chủ tịch Hội đồng trung ương các hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam, Ủy viên ban chấp hành VCCI - chỉ ra 5 vấn đề quan trọng liên quan đến kinh tế tư nhân.

Thứ nhất, vai trò của nhà nước trong việc định hướng các chính sách vĩ mô tạo hướng đi cho doanh nghiệp tư nhân.

Thứ hai, việc kêu gọi các doanh nghiệp FDI rất quan trọng để huy động thêm các nguồn vốn cho nền kinh tế. Song cần có những chính sách cụ thể, rõ ràng đối với từng đối tượng doanh nghiệp FDI để tránh tình trạng có sự ưu ái giữa doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước.

Thứ ba, sự cạnh tranh. Chúng ta nói nhiều đến nhập siêu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan… đó là bởi vì người tiêu dùng thích hàng gì thì tức khắc hàng đó du nhập vào Việt Nam. Do đó, các doanh nghiệp Việt cần quan tâm đến chất lượng, nghiêm túc đầu tư cho sản phẩm mới cạnh tranh được trên sân nhà.

Thứ tư, cải cách hành chính. Với doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tốt, lợi nhuận chỉ đạt 2-4%/năm. Trong khi đó, theo khảo sát của VCCI, chi phí không chính thức của doanh nghiệp lên đến 6-8%. Đây là khó khăn rất lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ năm, đó là sự phân biệt giữa doanh nghiệp Nhà nước với doanh nghiệp tư nhân. Thậm chí giờ chính các doanh nghiệp tư nhân cũng cạnh tranh với nhau.

Làm thế nào để trở thành động lực thật sự?

Doanh nghiệp tư nhân từ chỗ chưa có danh bắt đầu chính danh dụt dè và giờ được chính danh. Nhưng theo chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành, câu hỏi lớn nhất với doanh nghiệp tư nhân hiện nay là làm thế nào để thực sự trở thành động lực? Làm thế nào để doanh nghiệp tư nhân thực sự lớn?

Vấn đề quyền tài sản đã được nhắc đến rất nhiều. Quyền tài sản lớn hơn cả quyền sở hữu. Theo nghĩa rộng, Việt Nam còn nhiều vấn đề: Tài sản gắn liều với đất đai, cạnh tranh, tiếp cận nguồn lực, môi trường kinh doanh.

Với nhiều nỗ lực, chúng ta cơ bản mới xử lý được một vấn đề, đó là gia nhập thị trường, còn lại cạnh tranh, chế tài thực thi hợp đồng kinh doanh, rút lui khỏi thị trường vẫn còn ở mức thấp. Vì thế, doanh nghiệp Việt Nam khó có đủ năng lực cạnh tranh, khó tạo động lực.

Trả lời câu hỏi tại sao doanh nghiệp không đầu từ bài bản, ông Phan Đức Hiếu cho rằng: Có hai yếu tố chính. Thứ nhất, nhà nước can thiệp quá sâu và thị trường, làm sai lệch tín hiệu thị trường. Chẳng hạn: Quy hoạch bao nhiêu ha cà phê, bao nhiêu tấn gạo là vấn đề của thị trường, không phải của nhà nước. Cách can thiệp này làm sai lệch thị trường, khiến doanh nghiệp thụ động trong việc tự chủ, tự nghiên cứu thị trường để quyết định nên đầu tư cái gì và đầu tư như thế nào? Thứ hai, nhà nước giữ mức đầu tư quá lớn và nền kinh tế vĩ mô không ổn định.

Ở góc độ khác, ông Võ Trí Thành cho rằng: Điều quan trọng là khả năng thích ứng của doanh nghiệp. Nhiều khi doanh nghiệp không thích ứng được hoặc khó thích ứng thì họ khó có thể đầu tư bài bản.

Chương trình do báo Diễn đàn Doanh nghiệp - Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức

(Còn tiếp)


Vĩ Thanh