Doanh nghiệp gạo: Một tờ giấy phép xuất khẩu “giá” 20.000 USD

Doanh nghiệp gạo: Một tờ giấy phép xuất khẩu “giá” 20.000 USD

PV 21:43 23/2/2017

Sau khi bãi bỏ Quy hoạch Thương nhân Kinh doanh và xuất khẩu gạo, nhà kinh doanh cũng không dễ thở hơn là bao khi cho biết: Mỗi lần xin phép xuất khẩu gạo không dưới 20.000 USD.

Tại Tọa đàm định hướng sửa đổi Nghị định 109/2010 về kinh doanh xuất khẩu gạo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH ADC Ngô Văn Nam đã tiết lộ: Xin giấy phép xuất khẩu gạo rất tốn kém. Mỗi lần xin phép xuất khẩu gạo thì tốn mấy chục nghìn USD, không dưới 20.000 USD.

Không những vậy, việc xin giấy phép xuất khẩu gạo còn kèm theo việc báo cáo các số liệu về lượng hàng xuất khẩu, hàng tồn... rất mất thời gian. Ông Nam cũng phàn nàn: Những việc này rất tốn thời gian khiến công ty phải tuyển thêm người chỉ để làm báo cáo. 

Trong lúc chờ Bộ Công thương chỉ đạo làm rõ “đúng quy trình” thì các doanh nghiệp vẫn đang tiếp tục chịu đựng một văn bản bị cho là đã không còn phù hợp với tình hình hiện tại sau 6 năm thực hiện: Nghị định 109/2010/ NĐ-CP.

Chẳng hạn, theo Nghị định 109, nếu muốn trở thành doanh nghiệp xuất khẩu gạo thì phải có ít nhất một kho chuyên dùng với sức chứa tối thiểu 5.000 tấn thóc và có ít nhất một cơ sở xay xát gạo với công suất tối thiểu 10 tấn thóc/giờ. Những doanh nghiệp dù liên kết chặt chẽ với nông dân, tạo ra được các sản phẩm có thương hiệu nhưng không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn trên sẽ thì sẽ không được phép xuất khẩu gạo.

Quy định này có thể xem như động thái khuyến khích “làm ăn lớn”. Nhưng doanh nghiệp rất khó “lớn”. Báo Pháp Luật dẫn ý kiến của ông Ngô Văn Nam cho hay: Công ty ADC có quy mô rất lớn (vùng nguyên liệu lúa gạo rộng 35.000 ha tại ĐBSCL, kho chứa lớn, nhà máy xay xát công suất 30.000 tấn) đủ đáp ứng điều kiện xuất khẩu gạo theo Nghị định 109 nhưng ADC không trực tiếp xuất khẩu gạo mà phải thông qua bên thứ 3 là một công ty đã có giấy phép. Nguyên nhân do khi phải xin gia hạn giấy phép xuất khẩu gạo phải tốn rất nhiều tiền, thời gian và thủ tục “nhiêu khê”.

VTV năm 2013 từng đưa tin: chi phí cho những giao dịch “nhờ” kiểu này thực tế lên đến 200 đồng/kg (chứ không chỉ 2 USD/tấn, tương đương 40 đồng/kg).

Chuyên gia về lĩnh vực nông nghiệp, PGS-TS Vũ Trọng Khải cho rằng mục đích Nhà nước quản lý chặt ngành gạo để đảm bảo an ninh lương thực. Tuy nhiên, an ninh lương thực còn có thể dùng quỹ an ninh quốc gia. Do đó, TS Vũ Trọng Khả cho rằng: Ở Việt Nam cứ 3 tháng là có gạo mới, trải vụ từ Bắc tới Nam nên không lo thiếu lương thực. Vì vậy cần sớm xóa bỏ tình trạng muốn xin giấy phép xuất khẩu gạo phải tốn 20.000 USD như các doanh nghiệp phản ánh.

Không chỉ “giấy phép”, chính sách xuất khẩu gạo của Việt Nam còn tạo ra nhiều “rào cản” khác về đầu ra cho doanh nghiệp tư nhân. Chẳng hạn, nhiều doanh nghiệp tư nhân chỉ được phép xuất vào các thị trường nhỏ hoặc mới. Do đó, các chuyên gia đều cho rằng cần phải sửa đổi Nghị định 109 để tạo động lực phát triển cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo nói riêng và ngành lúa gạo nói chung.

TS Nguyễn Đức Thành (Viện trưởng Viện VEPR) còn quan ngại một hệ lụy khác là mất tính bình đẳng trong môi trường kinh doanh khi quá rộng cửa cho “các ông lớn” vốn có khả năng áp đặt các điều kiện bất lợi cho các chủ thể khác, đặc biệt là nông dân - được mùa lo mất giá, mất mùa đau thắt ruột. Thế nên, mới có cảnh khăn gói sang học hỏi Campuchia, đất nước chưa từng tự hào là một cái nôi của nền văn mình.


PV

Từ Khóa :