Đỗ Phấn “Rong chơi miền kí ức” với một Hà Nội cổ

Đỗ Phấn “Rong chơi miền kí ức” với một Hà Nội cổ

Phạm Trang 13:21 24/12/2016

Là một người con gắn liền với những chuyển mình của Hà Nội, nghệ sĩ Đỗ Phấn bước vào làng văn với tâm thế của kẻ “đào xới” những vùng kí ức của mảnh đất cổ kính ngàn đời. Cuộc dạo chơi văn chương của “gã cao bồi miền Bắc” được ông ghi lại trong các cuốn tản văn, tiểu thuyết từ “Vắng mặt” đến “Rừng người” và “Rong chơi miền kí ức”.

Từ hội họa đến văn chương
Ngày 23/12, tại The Coffee House 23M Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra buổi Tọa đàm “Đỗ Phấn – Rong chơi miền kí ức” nhân dịp buổi ra mắt cuốn sách mới của ông.
 
Là một họa sĩ tên tuổi trước khi đến với mảnh đất khắc nghiệt của văn chương, Đỗ Phấn đã chinh phục rất nhiều các giải thưởng lớn về hội họa. 40 năm cầm cọ đã cho ông những điểm nhìn rất khác về Hà Nội, lưu giữ lại tất cả những khoảnh khắc ngắn ngủi của phố thị qua tranh vẽ.
 
Tại buổi tọa đàm ra mắt cuốn sách mới, họa sĩ, nhà văn Đỗ Phấn tâm sự, việc lấn sân sang địa hạt của văn chương với ông không phải là điều quá bất ngờ. Từ chàng sinh viên trường Mỹ thuật, Đỗ Phấn đã có sự chuẩn bị trong vài chục năm để “dạo chơi” trong mảnh đất văn chương như ngày hôm nay. Sống trong tình cảnh thời bao cấp khốn khó, ông buộc phải tập trung vào công việc kiếm ăn, sống bằng chính nghề được đào tạo bài bản. Sau hơn 30 năm cầm bút vẽ, cuộc sống của tác giả ổn định hơn, ông mới nghĩ đến chuyện làm văn chương. Bằng tất cả những ghi nhớ, những trải nghiệm trong quá trình trưởng thành ở Hà Nội, ông góp chúng vào những cuốn sách quacác cuộc dạo chơi đầy màu sắc, thâm thúy mà cũng rất đỗi xót xa.
 
Tự nhận bản thân là người đi theo trường phái văn nhiều chữ, dễ hiểu, chân thực với cuộc sống đời thường, chính vì vậy, con đường đi từ hội họa đến văn chương của họa sĩ lâu năm không mấy khó khăn. Từ bỏ những hóc búa của nghệ thuật ngôn từ, văn của Đỗ Phấn giống như miêu tả từ chính các bức ảnh, bức tranh trong quá trình ông ngao du đây đó. Việc theo nghề mỹ thuật cũng đem đến cho Đỗ Phấn cơ hội được đi rất nhiều nơi, gặp khá nhiều người sau này đã đi vào văn của ông như một diễn ngôn rất nhẹ nhàng, tinh túy.
 
Ông cũng cho rằng việc theo đuổi nghiệp vẽ đem lại cho ông rất nhiều lợi thế. Đó là một cuộc tái hiện rất nhanh từ bức kí họa đến những câu chuyện dài dằng dặc ông đã được đi và trải nghiệm. Quá trình “chuyển ngữ” từ hội họa đến văn chương đối với Đỗ Phấn là một con đường bằng phẳng và trơn tru. Trong đó việc thích thú ghi lại tất cả cảnh vật, con người và cuộc sống sinh hoạt của dân thị thành đã trở thành những vùng cảm xúc đối với nhà văn, là những dấu ấn có thể ùa về rất đầy đủ, sinh động trong quá trình cầm bút để xây dựng tác phẩm.
 
Ngay cả việc vẽ hay viết, mục đích cuối cùng của gã trai phố thị cũng là để tìm đến cái đẹp, khám phá vùng thẩm mỹ và nhân văn trong cuộc sống. Đó là sự tái hiện lại một Hà Nội xô lệch, một Hà Nội đang bị “chặt chém” bởi những cái mới và những cái xô bồ. Đó là một vùng di sản bị mất mát mà với tư cách một người con của Hà Nội, ông buộc phải có trách nhiệm lưu giữ những gì mà đô thị cổ kính này đã trải qua đằng sau những thâm trầm của lịch sử.
 
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến khẳng định: “Chính nhà văn Đỗ Phấn qua hàng loạt tác phẩm đã làm sống văn học thị dân Hà Nội. Nhân vật là nghệ sỹ, trí thức, doanh nhân, ca ve và tràn ngập mùi rượu ngoại. Một đời sống hiện ra, chi tiết và khái quát, chộn rộn và tẻ nhạt, mưu toan và cam chịu…"
 
Rong chơi trong kí ức Hà Nội
Với cách nhìn tinh tế, giàu hình ảnh, nhà văn Đỗ Phấn đã khắc họa lại một Hà Nội nguyên sơ với những khu phố cũ, những ngôi nhà cổ nằm khuất giữa những hàng cây cao vút.
 
Với ông, Hà Nội còn quá nhiều điều để viết, cái mới ngày hôm nay vô cùng phức tạp, chính vì vậy ông đưa ngòi bút của mình về những tháng năm bao cấp gian khổ với một Hà Nội nguyên sơ từ cảnh vật, con người đến nếp sống. Văn chương và lịch sử luôn có mối tương quan lẫn nhau. Đó là cuốn sổ ghi chép lại kí ức, đồng thời cũng bổ sung vào những khoảng trống của lịch sử những giá trị nhân văn nhất. Ngay cả ở trong những cuộc chiến, văn chương không chỉ là một sự ghi chép đơn thuần của những cái khó khăn, tan tác, chết chóc mà còn là cuốn lịch sử của con người, của cuộc sống thời đạn bom với những sinh hoạt lặng lẽ, sang trọng, bình lặng trong những con phố ở Hà Nội.
 
Bằng việc dùng ngòi bút tái hiện lại những thân phận, những kiếp người sống trong đô thị Hà Nội, Đỗ Phấn đã đem đến cho người đọc rất nhiều suy tư về quá khứ, hiện tại, cũng khơi gợi chút nuối tiếc về một Hà Nội thời quá vãng với hàng cây và những con đường cổ. Theo ông, cuộc sống bây giờ tuy đã đầy đủ về vật chất nhưng lại nghèo nàn về tinh thần.
 
Những tác phẩm của Đỗ Phấn viết về Hà Nội như một tay tiểu tư sản viết về những giá trị thanh cao. Tiểu thuyết của ông không gây sốc, không viết về cái thô tục mà lại rất nhẹ nhàng, tinh tế nhưng đủ đau xót về những quá khứ đã mất đi. Đó là một cái nhìn tha thiết của gã cao bồi thị thành trong việc lưu giữ những gì gần gũi đang ngày ngày biến mất.
 
 
Đạo diễn trẻ Nguyễn Hoàng Điệp trong buổi ra mắt cuốn sách của nhà văn Đỗ Phấn đã khẳng định rằng, “Rong chơi miền kí ức” chính là lý do để cô tiếp tục theo đuổi việc tìm tòi về văn chương đương đại Việt Nam sau nửa năm ngưng nghỉ. Đồng thời, sách mới của Đỗ Phấn sẽ là nguồn tư liệu hiếm có cho bộ phim nữ đạo diễn ấp ủ về về Hà Nội của những thập niên 70, 80 của thế kỷ trước.
 
Nhà văn Lê Minh Khuê cho rằng, “Rong chơi miền kí ức” là tác phẩm cần sự đọc chậm, để nghiền ngẫm và suy tư. Theo nữ nhà văn, Đỗ Phấn viết về Hà Nội trong quanh quẩn quan hệ bình thường của con người. “Rong chơi miền kí ức” cũng mượn hình ảnh đàn bà để nói về Hà Nội, chính điều đó đã tạo nên sự mới mẻ, không trùng lặp với ngòi bút của bất kì tác giả nào viết về Văn hóa. Cuốn tiểu thuyết không chỉ là cái buồn rất nhân văn khi những thứ đẹp đẽ của Hà Nội đang mất dần. Đó cũng là ngòi bút bất lực trước sự đổi thay mà một người con của Hà Nội như Đỗ Phấn đã không thể làm gì để giữ gìn những giá trị đó.
 
Đỗ Phấn viết về Hà Nội như một nỗi lo Hà Nội sẽ biến mất, bị điêu tàn khi những giá trị cả kiến trúc lẫn nét sinh hoạt của người dân đang bị méo mó, biến dạng. Buổi ra mắt sách diễn ra tại 23M Hai Bà Trưng mà cách đó không xa là số 22A Hai Bà Trưng – Hanoi Cinematheque – địa chỉ tinh thần của người Hà Nộiđang sắp sửa bị dẹp để thay thế bằng một trung tâm thương mại mới, có lẽ sẽ giống như Tràng Tiền Plaza lộng lẫy đối diện với không gian nhỏ của The Coffee House – địa chỉ diễn ra buổi ra mắt sách của gã cao bồi Đỗ Phấn. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên khẳng định, những cái mất mát của Hà Nội rất mơ hồ, không mà có, nhưng nếu không còn cái mơ hồ đó nữa, Văn hóa của một vùng đất kì diệu cũng sẽ bị thổi bay, cuốn theo những xô bồ, bon chen của cuộc sống phố thị.
 

Phạm Trang

Từ Khóa :

Whoops, looks like something went wrong.

1/1 ErrorException in Filesystem.php line 111: file_put_contents(): Only 0 of 313 bytes written, possibly out of free disk space

  1. in Filesystem.php line 111
  2. at HandleExceptions->handleError('2', 'file_put_contents(): Only 0 of 313 bytes written, possibly out of free disk space', '/home/songmoi/domains/songmoi.vn/public_html/vendor/laravel/framework/src/Illuminate/Filesystem/Filesystem.php', '111', array('path' => '/home/songmoi/domains/songmoi.vn/public_html/storage/framework/sessions/hIilXgn2I6WcJGDGD7W9kOjbi6xjyfhJCoN7toyN', 'contents' => 'a:4:{s:6:"_token";s:40:"oh0YbiPGxpV2rzUvC9FzvrF2fmA5pQ1mBuTBv21M";s:9:"_previous";a:1:{s:3:"url";s:75:"http://songmoi.vn/do-phan-rong-choi-mien-ki-uc-voi-mot-ha-noi-co-71810.html";}s:9:"_sf2_meta";a:3:{s:1:"u";i:1490891441;s:1:"c";i:1490891441;s:1:"l";s:1:"0";}s:6:"_flash";a:2:{s:3:"old";a:0:{}s:3:"new";a:0:{}}}', 'lock' => true))
  3. at file_put_contents('/home/songmoi/domains/songmoi.vn/public_html/storage/framework/sessions/hIilXgn2I6WcJGDGD7W9kOjbi6xjyfhJCoN7toyN', 'a:4:{s:6:"_token";s:40:"oh0YbiPGxpV2rzUvC9FzvrF2fmA5pQ1mBuTBv21M";s:9:"_previous";a:1:{s:3:"url";s:75:"http://songmoi.vn/do-phan-rong-choi-mien-ki-uc-voi-mot-ha-noi-co-71810.html";}s:9:"_sf2_meta";a:3:{s:1:"u";i:1490891441;s:1:"c";i:1490891441;s:1:"l";s:1:"0";}s:6:"_flash";a:2:{s:3:"old";a:0:{}s:3:"new";a:0:{}}}', '2') in Filesystem.php line 111
  4. at Filesystem->put('/home/songmoi/domains/songmoi.vn/public_html/storage/framework/sessions/hIilXgn2I6WcJGDGD7W9kOjbi6xjyfhJCoN7toyN', 'a:4:{s:6:"_token";s:40:"oh0YbiPGxpV2rzUvC9FzvrF2fmA5pQ1mBuTBv21M";s:9:"_previous";a:1:{s:3:"url";s:75:"http://songmoi.vn/do-phan-rong-choi-mien-ki-uc-voi-mot-ha-noi-co-71810.html";}s:9:"_sf2_meta";a:3:{s:1:"u";i:1490891441;s:1:"c";i:1490891441;s:1:"l";s:1:"0";}s:6:"_flash";a:2:{s:3:"old";a:0:{}s:3:"new";a:0:{}}}', true) in FileSessionHandler.php line 83
  5. at FileSessionHandler->write('hIilXgn2I6WcJGDGD7W9kOjbi6xjyfhJCoN7toyN', 'a:4:{s:6:"_token";s:40:"oh0YbiPGxpV2rzUvC9FzvrF2fmA5pQ1mBuTBv21M";s:9:"_previous";a:1:{s:3:"url";s:75:"http://songmoi.vn/do-phan-rong-choi-mien-ki-uc-voi-mot-ha-noi-co-71810.html";}s:9:"_sf2_meta";a:3:{s:1:"u";i:1490891441;s:1:"c";i:1490891441;s:1:"l";s:1:"0";}s:6:"_flash";a:2:{s:3:"old";a:0:{}s:3:"new";a:0:{}}}') in Store.php line 263
  6. at Store->save() in StartSession.php line 88
  7. at StartSession->terminate(object(Request), object(Response)) in Kernel.php line 177
  8. at Kernel->terminate(object(Request), object(Response)) in index.php line 57