Điều gì sẽ xảy ra nếu không tìm được vaccine ngừa virus corona?



Điều gì sẽ xảy ra nếu không tìm được vaccine ngừa virus corona?

Phương Linh 1:0 5/5/2020

Khi các quốc gia bị phong tỏa và hàng tỷ người trên khắp thế giới đang mất kế sinh nhai, mọi người đều mong chờ vào thời điểm sẽ tìm thấy một loại vaccine đặc hiệu để ngay lập tức tiêu diệt được loại virus đang “tung hoành” khắp thế giới.

Nhưng một khả năng khác cũng được đề cập tới: Nếu vaccine không được tìm ra, niềm hy vọng của dân chúng liệu có bị phá vỡ? Cả thế giới sẽ phải đối mặt với đại dịch này như thế nào?

 

 

Thay vì xóa sổ Covid -19, các quốc gia cần học cách sống chung với dịch bệnh. Những thành phố trên thế giới từ từ được mở cửa trở lại, một số quyền tự do cơ bản cũng dần được bình thường hóa. Nhiều phương pháp điều trị khác nhau có thể được phát triển và tiếp cận. Nhưng dịch bệnh, nếu chưa có vaccine, vẫn có thể xuất hiện mỗi năm và số người chết trên toàn cầu sẽ tiếp tục tăng.

Tiến sĩ David Nabarro, giáo sư sức khỏe toàn cầu Đại học Hoàng gia London, đồng thời là đặc phái viên tổ chức Y tế thế giới chống Covid-19 cho biết: « Có một số loại virus mà chúng ta chưa tìm ra vaccine chống lại. Từ trước nay đã từng có vài trường hợp như vậy. Chúng tôi không thể chắc chắn được việc liệu một loại vaccine bất kỳ có thể xuất hiện được không, hoặc nếu có xuất hiện, liệu nó có vượt qua tất cả các bài kiểm tra về hiệu quả an toàn hay không ? »

 

 

Nabarro chia sẻ thêm: Điều cần thiết tuyệt đối là tất cả các quốc gia trên thế giới đều nên tự đặt mình vào vị trí có khả năng “phòng thủ” để đối phó với virus corona như một mối đe dọa thường trực, và có thể vẫn tiến hành các hoạt động đời sống xã hội, kinh tế song song với sự xuất hiện của bệnh dịch ».

Nhưng hầu hết các chuyên gia vẫn tin tưởng vào việc vaccine cho Covid-19 cuối cùng sẽ tìm thấy, một phần vì không giống như các bệnh trước đây là HIV và sốt rét, corona virus không biến đổi nhanh chóng.

Khá nhiều người, bao gồm cả giám đốc viện dị ứng và bệnh truyền nhiễm quốc gia, tiến sĩ Anthony Fauci cho rằng vaccine cho Covid-19 có thể xuất hiện trong vòng một năm đến 18 tháng. Các nhân vật khác, như giám đốc Y tế Anh, Chris Whitty lại cho rằng thời gian một năm để tìm ra vaccine vẫn là quá sớm.

Trong trường hợp vaccine không hiệu quả

Năm 1984, bộ trưởng bộ Y tế và dịch vụ nhân sinh Hoa Kỳ Margaret Heckler đã tuyên bố trong một cuộc họp báo ở Washington, DC rằng các nhà khoa học đã xác định thành công loại virus mà sau này được biết đến là HIV. Họ dự đoán rằng vaccine phòng bệnh đã sẵn sàng để thử nghiệm trong vòng hai năm.

Gần bốn thập kỉ đã qua và có khoảng 32 triệu người chết sau tuyên bố đó, và thế giới vẫn đang chờ đợi một loại vaccinengăn ngừa HIV.

Thay vì một bước đột phá, lời tuyên bố của Heckler đã không thực hiện được, khiến cho một thế hệ đồng tính nam phải đau đớn, mất mát, xấu hổ, nhục nhã trong cả cộng đồng của họ ở các quốc gia phương Tây. Trong nhiều năm, người có kết quả dương tính với HIV như mang một bản án tử hình, bị cộng đồng bỏ rơi, xa lánh. Thậm chí, trên nhiều tạp chí Y khoa, các bác sĩ còn tranh luận rằng liệu bệnh nhân HIV có đáng để cứu chữa hay không.

 

Người biểu tình bị bắt trong một cuộc biểu tình về AIDS ở Washington DC năm 1994

 

Những khó khăn trong việc tìm ra vaccine bắt đầu từ chính bản chất tự nhiên của HIV/AIDS.

Paul Offit, bác sĩ nhi khoa và chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, đồng thời đã cùng các giáo sư khác phát hiện ra vaccine rotavirus cho biết: HIV liên tục biến đổi trong cơ thể bạn, nó là loại virus biến hóa nhất hiện nay. HIV biến đổi với tốc độ chóng mặt khiến người nhiễm có thể mang trong mình hàng triệu phiên bản khác nhau của HIV chỉ sau một tháng lây nhiễm. Trong quá trình biến đổi, HIV cũng làm tê liệt hệ thống miễn dịch của bạn.

Với HIV, các nhà nghiên cứu nhìn thấy nhiều khó khăn đặc biệt, nhưng Covid-19 lại không mang mức độ khó nắm bắt như thế. Vì vậy, các chuyên gia vẫn lạc quan hơn trong việc tìm kiếm vaccine.

 

 

Nhưng đã có những căn bệnh khác khiến các nhà khoa học và cả cơ thể con người bối rối. Một loại vaccine hiệu quả cho bệnh sốt xuất huyết, có khả năng làm lây nhiễm tới 400.000 người mỗi năm (theo báo cáo của WHO) đã “trốn tránh” các bác sĩ trong nhiều thập kỉ. Vào năm 2017, với bao nỗ lực, các chuyên gia đã tìm ra một loại vaccine mới cho bệnh sốt xuất huyết, nhưng rồi cũng đành phải dừng lại bởi loại vaccine này có nhiều dấu hiệu làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh.

Tương tự, rất khó để phát triển vaccine cho các loại rhovirus và adenovirus thông thường. Những loại virus này cũng giống như corona virus gây ra các triệu chứng cảm lạnh. Các chuyên gia cũng đã tìm ra một loại vaccine duy nhất để ngăn chặn hai chủng adenovirus, nhưng nó không có sẵn trên thị trường.

Kế hoạch B

Nếu số phận tương tự xảy ra với vaccine ngừa dịch Covid-19, virus có thể tồn tại trong môi trường sống của chúng ta trong nhiều năm nữa. Nhưng các phản ứng y tế với HIV/AIDS vẫn có thể giúp chúng ta có thêm những “kinh nghiệm trong khuôn khổ” để chung sống với căn bệnh mà con người chưa thể dập tắt.

Offit cho biết: Với HIV, chúng ta đã có thể điều trị căn bệnh mãn tính đó bằng phương pháp điều trị kháng virus nên vẫn “đối phó” được với bệnh và kéo dài thời gian.

Sự phát triển đột phá của viên thuốc phòng ngừa sử dụng hàng ngày- điều trị dự phòng phơi nhiễm, hy PrEP đã giúp hàng ngàn người có nguy cơ nhiễm HIV được bảo vệ.

 

 

Một số phương pháp điều trị cũng đang được thử nghiệm cho Covid-19, khi các nhà khoa học đang săn lùng “kế hoạch B” song song với các thử nghiệm vaccine đang diễn ra. Tuy vậy, tất cả các thử nghiệm đó đều đang ở giai đoạn rất sớm.

Các nhà khoa học đang xem xét, khám phá, thử nghiệm thuốc chống Ebola cũng như phương pháp điều trị huyết tương trong việc điều trị Covid-19.

Hydroxychloroquine cũng từng được quảng cáo là có thể “thay đổi cuộc chơi”, là “con bài” của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, thuốc không hiệu quả đối với bệnh nhân có triệu chứng nặng.

Keith Neal, giáo sư dịch tễ học, đại học Nottingham cho biết: « Các loại thuốc đã từng được chọn sẽ là những ứng cử viên tốt nhất. Vấn đề là chúng ta phải tiếp tục những “cách tiếp cận từng phần” để thử nghiệm những loại thuốc này. Tới giờ, những thử nghiệm đầy đủ đã được triển khai. Nếu một trong những loại thuốc đó hiệu quả tốt với Covid-19, các dấu hiệu sẽ xuất hiện chỉ trong vài tuần.  Loại thuốc đầu tiên được Cục quản lý thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ xem xét là sử dụng thuốc kháng virus Remdesivir cho bệnh nhân Covid-19. Thuốc giúp tăng khả năng hồi phục cho người bệnh.

 

Remdesivir, một trong những loại thuốc đang được thử nghiệm dưới dạng điều trị Covid-19

 

Việc điều trị thành công mang tới nhiều tác dụng to lớn. Nếu một loại thuốc có thể làm giảm thời gian trung bình của bệnh nhân tại ICU (đơn vị hồi sức cấp cứu) thậm chí chỉ là vài ngày, nó cũng giúp cho các bệnh viện được giải phóng, tránh quá tải, có thêm nhiều giường bệnh, nhiều cơ hội cho các bệnh nhân mới.

Và điều quan trọng nhất là bất kỳ phương pháp điều trị nào cũng không ngăn ngừa được bệnh truyền nhiễm xảy ra trong xã hội nếu chưa tìm được vaccine. Điều này có nghĩa là corona virus dễ dàng được kiểm soát hơn và đại dịch sẽ giảm dần nếu có được phương pháp điều trị thay thế, nhưng căn bệnh này có thể sẽ kéo dài trong nhiều năm.

Cuộc sống “không có vaccine” sẽ như thế nào?

Nếu vaccine cho Covid 19 không thể tìm ra, mọi người sẽ buộc phải sống chung với bệnh dịch. Xã hội sẽ dần dần trở lại như cũ, nhưng sự trở lại này không thể diễn ra nhanh chóng.

Theo Neal, việc phong tỏa các thành phố khiến nền kinh tế không phát triển, thậm chí ảnh hưởng cả đến chính trị. Vì thế chúng ta cần tìm cách khác để kiểm soát dịch bệnh.

Điều đó có nghĩa là: Khi các quốc gia bắt đầu thoát khỏi trạng thái phong tỏa, các chuyên gia sẽ thúc đẩy chính phủ thực hiện cách sống mới và buộc phải chờ đợi trong nhiều tháng, nhiều năm, hoặc nhiều thập kỉ cho tới khi Covid-19 tìm được vaccine.

 

Cuộc sống dần trở lại bình thường sau thời gian phong tỏa

 

Tiến sĩ Nabarro cho hay: Chúng ta phải tìm cách sống chung với Covid-19 trong trường hợp chưa có vaccine. Ông kêu gọi một “cam kết xã hội” mới, trong đó công dân ở mọi quốc gia, hiện đang sống « bình thường » đều phải chịu tránh nhiệm cá nhân, phải tự cách ly nếu có triệu chứng hoặc tiếp xúc với người có nguy cơ nhiễm Covid-19.

Điều này cũng có nghĩa là một số biểu hiện thông thường của cảm cúm, như hắt xì, ho, sốt nhẹ cũng không được “chào đón” ở cơ quan. Những người thấy mình có biểu hiện này nên tự động ở nhà. Các chuyên gia cũng dự đoán một sự thay đổi vĩnh viễn với cách làm việc từ xa, làm việc tại nhà. Do đó, ít nhất là một số ngày trong tuần, các nhân viên được phép ở nhà và bám sát tình hình công việc, không phải đến cơ quan thường xuyên như trước nữa. Đây sẽ trở thành một lối sống tiêu chuẩn cho các nhân viên văn phòng. Các công ty cũng được yêu cầu linh hoạt thay ca, thay phiên làm việc để văn phòng không bao giờ đông nghẹt người.

Trước mắt, Nabarro cũng gợi ý một chương trình thử nghiệm và theo dõi liên lạc rộng rãi để giám sát các triệu chứng, thông tin y tế của tất cả mọi người nhằm kiểm soát bùng dịch, từ đó có thể quyết định ngay được có nên tiếp tục giãn cách xã hội hay phong tỏa đất nước hay không.

Các hệ thống điện tử theo dõi y tế cộng đồng giúp cho các tương tác xã hội thông thường có thể hoạt động trở lại. Điều này có nghĩa là giải Premier League và các sự kiện đại chúng khác có thể được tiến hành, miễn là các vận động viên và khán giả thường xuyên được kiểm tra và theo dõi sức khỏe.

Theo Neal, các quán bar sẽ nằm trong danh sách cuối cùng được mở cửa trở lại vì chúng cũng quá đông người. Tuy nhiên, nó vẫn được phép hoạt động miễn là thực hiện việc giãn cách xã hội trong không gian quán.

Các quy định hạn chế xã hội có thể quay lại vào mỗi mùa đông vì nhiều chuyên gia cho rằng Covid-19 có thể xuất hiện vào mùa lạnh cho tới khi tìm được vaccine.

Và lệnh phong tỏa (tới nay đang được nhiều quốc gia gỡ bỏ dần dần) cũng có thể quay trở lại bất cứ lúc nào, nên tất cả mọi người cần phải chuẩn bị sẵn sàng tâm lý chung sống với dịch bệnh, Nabarro cho hay.

 

 

Theo Offit, thời gian càng trôi qua, khả năng miễn dịch cộng đồng trên toàn thế giới càng đạt được ở mức cao, đặc biệt là khi có khoảng 70% đến 90% dân số thế giới đã mắc bệnh và vượt qua. Nhưng để đạt được điều đó, thế giới này còn phải chịu thêm đau khổ và chấp nhận số lượng tử vong lớn do Covid-19.

Nhưng mọi người vẫn lạc quan và có niềm tin chung rồi một ngày nào đó, vaccine Covid-19 sẽ được tìm ra. Nhưng theo Offit, mọi loại vaccine cần có thời gian để nghiên cứu và phát triển. Ông ấy sẽ cảm thấy ngạc nhiên nếu vaccine ngăn ngừa Covid-19 sẽ xuất hiện chỉ trong khoảng 18 tháng.


Phương Linh

Theo CNN