Đầu tư thiếu kiểm soát, nguy cơ “bong bóng” khởi nghiệp lớn dần

Đầu tư thiếu kiểm soát, nguy cơ “bong bóng” khởi nghiệp lớn dần

Quang Huy 6:59 13/7/2017

Làn sóng startup tại Trung Quốc đã đưa Bắc Kinh và Thượng Hải lọp TOP 10 thành phố khởi nghiệp hàng đầu thế giới. Thâm Quyến cũng trở thành trung tâm công nghệ của châu Á. Song đằng sau ánh hào quang đó là nhiều hệ lụy khôn lường mà Trung Quốc đang phải đối mặt.

Xiaomi từng là biểu tượng thành công cho startup Trung Quốc đang phải đối mặt với nhiều khó khăn

Kết quả khảo sát do tờ Nikkei tiến hành cho thấy mỗi ngày Trung Quốc có khoảng 12 nghìn công ty mới được thành lập. Tuy nhiên, các công ty khởi nghiệp đang phải đối mặt với khó khăn như Sharing E Umbrella cũng lên đến hàng nghìn. Thực trạng này đã khiến các chuyên gia không khỏi lo lắng về "bong bóng" khởi nghiệp có nguy cơ đổ vỡ bất cứ lúc nào giống như bong bóng bất động sản của nhiều năm trước. Câu chuyện tại Thâm Quyến - một trong những cái nôi khởi nghiệp của Trung Quốc - là ví dụ tiêu biểu.

Từ làng chài nghèo, sau 40 năm phát triển với vị thế của một đặc khu kinh tế đầu tiên ở Trung Quốc, Thâm Quyến đã trở thành trung tâm công nghệ của châu Á. Đây cũng là nơi Apple và Google làm ra những chiếc smartphone, nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn công nghệ nổi tiếng như Tencent hay DJI. Hiện tại, thành phố này có hàng nghìn startup ra đời mỗi ngày với tham vọng có thể vươn đến thành công. 

Để hỗ trợ cho sự phát triển của trào lưu khởi nghiệp đang bùng bổ, Chính phủ Trung Quốc cũng như chính quyền Thâm Quyến đang hậu thuẫn cho sự ra đời của các vườn ươm khởi nghiệp. Nhờ đó, gần 450 vườn ươm khởi nghiệp đã ra đời ở thành phố này. Tuy nhiên, để có được điều đó, chính quyền thành phố đã phải bỏ ra hàng tỷ USD thông qua các chính sách hỗ trợ, giảm thuế và dành nhiều ưu đãi về diện tích văn phòng cho các doanh nhân khởi nghiệp.

Statrup Sharing E Umbrella 

Vì sao Trung Quốc lại dồn nhiều tâm sức cho phong trào khởi nghiệp đến vậy? Câu trả lời là khởi nghiệp đang được coi là cứu cánh cho người lao động cũng như nền kinh tế Trung Quốc khi tăng trưởng GDP ở quốc gia này đang chậm lại. Song sự gia tăng mạnh mẽ cả về số lượng startup, vườn ươm khởi nghiệp cũng như số tiền đầu tư của chính quyền cho trào lưu khởi nghiệp khiến nhiều người không khỏi lo lắng.

Zhang Mingfen - Giám đốc Khu công nghiệp sáng tạo Nanshanyungu ở Thâm Quyến - cho rằng: Thay vì hoạt động thực sự hiệu quả, nhiều “vườn ươm” đơn giản chỉ là nơi cho thuê văn phòng, không cung cấp bất cứ dịch vụ đáng kể nào hỗ trợ startup như tư vấn về marketing, pháp lý hay kỹ thuật.

Bill Liu - nhà sáng lập của Royole, công ty khởi nghiệp chuyên sản xuất màn hình dẻo được định giá 3 tỷ USD ở Thâm Quyến - phát biểu: Tôi cảm thấy đang có bong bóng vườn ươm startup ở Thâm Quyến. Không khó để nhận ra ở đây chẳng có startup nổi tiếng nào cả. Thậm chí, Loic Kobes - người điều hành startup giao đồ ăn Coolhobo - còn cho rằng: Không biết các startup ở Thâm Quyến kiếm tiền bằng cách nào?

Đây không chỉ là câu chuyện của riêng Thâm Quyến mà đang trở nên phổ biến ở nhiều thành phố ở Trung Quốc. Tình trạng này xuất phát từ “mệnh lệnh” toàn dân khởi nghiệp của Chính phủ Trung Quốc nhằm xây dựng nền kinh tế lấy sáng tạo làm động lực. Hệ quả là đã tạo cuộc chạy đua xây dựng các mô hình hỗ trợ khởi nghiệp tại địa phương. Khi đó, Bắc Kinh cho rằng: Mô hình phát triển của Trung Quốc có thể giúp kiến tạo thành công các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao. Bằng các khẩu hiệu như “toàn dân khởi nghiệp” và “Internet plus”, Bắc Kinh kêu gọi xây dựng các trung tâm sáng tạo trên khắp đất nước. Chính quyền Trung Quốc khuyến khích sinh viên, thậm chí cả công nhân nhập cư cùng bắt tay khởi nghiệp để chuyển hóa Trung Quốc thành nền kinh tế công nghệ cao.

Việc các vườn ươm cũng như công ty khởi nghiệp được thành lập một cách thiếu kiểm soát, không đảm bảo tính khả thi về công nghệ và tài chính, hệ quả là Trung Quốc phải đối mặt với tình trạng tràn ngập trung tâm sáng tạo, những dự án vô ích. Tất cả sẽ làm gia tăng gánh nặng nợ nần. Song dường như Thâm Quyến đang cố tình tảng lờ mối nguy tiềm ẩn từ sự đầu tư thiếu kiểm soát này khi vẫn ồ ạt rót vốn để đạt được mục tiêu có 1.000 vườn ươm vào năm 2020. Tình trạng tương tự cũng diễn ra các thành phố khởi nghiệp khác của Trung Quốc.

Câu chuyện khởi nghiệp ở Thâm Quyến khiến nhiều người liên tưởng đến phong trào startup ở Việt Nam Sau năm quốc gia khởi nghiệp 2016, Việt Nam hiện có hơn 1.500 startup. Xét về mật độ doanh nghiệp khởi nghiệp trên đầu người, Việt Nam còn cao hơn Trung Quốc. Song, tỷ lệ “sống sót” của startup Việt được cho là không vượt quá 10%. Trong khi đó, 80% startup Việt không có cơ hội kỷ niệm lần sinh nhật thứ 2 và chỉ có 3% startup Việt thành công. Điều đó cho thấy trào lưu startup Việt đang diễn ra trên bề nổi mà chưa đi vào thực chất, mới chú ý đến con số mà chưa quan tâm đến chất lượng. Đó cũng chính là những nguy cơ tiềm ẩn với thị trường startup Việt.


Quang Huy