‘Đằng sau lãnh thổ’ và dấu ấn của những cuộc cưỡng bức văn hóa


‘Đằng sau lãnh thổ’ và dấu ấn của những cuộc cưỡng bức văn hóa

Phạm Trang 14:0 20/3/2017

Thực hành bởi nhiều nghệ sĩ đến từ các quốc gia khác nhau, Triển lãm “Đằng sau lãnh thổ” diễn ra tại Nhà Sàn Collective (Hà Nội) đã lột tả chân thực sự mất mát của những vùng đất vô hình bị biến mất sau vô vàn cuộc đàn áp, cưỡng bức và thôn tính của thực dân. Với những thể nghiệm mới lạ, độc đáo của nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau đã đem đến không gian đương đại với nhiều chất vấn về quá khứ và hiện tại. Triễn lãm đã thu hút được đông đảo người tìm hiểu và yêu thích nghệ thuật.

Đi sâu vào việc thể nghiệm nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau như: video art, nhiếp ảnh, sắp đặt, ý niệm… “Đằng sau lãnh thổ” đưa người xem đi qua những vùng đất từng bị xâm lấn ở Đông Á và Đông Nam Á. Triển lãm phác họa bức tranh đa màu sắc của những cuộc giao lưu và tiếp biến văn hóa. Cùng với sự ứng biến khéo léo đằng sau tính di chuyển, việc trao đổi thương mại giữa các quốc gia và thu thập tin tức, di chuyển giữa những nơi chốn cũng trở nên linh hoạt và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc di chuyển giữa những biên giới một cách ngược lại trở nên khó khăn bởi những thất bại hệ thống đã quan liêu giữa các công ty của các quốc gia trên thế giới.
 
Bằng nghệ thuật ý niệm, Trương Thiện đem đến Triển lãm “Đằng sau địa lý” một phác thảo vô cùng chân thực và sống động về sex. Tuy nhiên, tình dục trong cách khai thác của anh không mang tính chất cá nhân, không khêu gợi tính dục mà là cách để biểu hiện nỗi sợ hãi với tính chất bạo lực mà chế độ thực dân đã hành xử với các nước thuộc địa hoặc những gì thường xảy ra trong chiến tranh.  
 
 
Triển lãm đã phác thảo về những vùng đất tưởng tượng xem xét những câu hỏi từ mỗi liên hệ chính trị của trí nhớ, ký ức cũng như tính lịch sử cá nhân cùng với những nghiên cứu mang tính phê phán và thực hành nghệ thuật. Sự tập trung vào cảnh quan, dưới hình thức tự sự tưởng tượng cũng như chính trị đằng sau địa lý thực sự, được chia sẻ bởi những nghệ sĩ với nhiều nền tảng văn hóa và di cư khác nhau cùng với những mối quan hệ của họ để định nghĩa lại những khái niệm như: “di cư”, “biên giới” hay “căn tính” và những quang cảnh thực hành của họ. Triển lãm sẽ đi qua Đông Nam và Đông Á (Yogyakarta,  Hà Nội và Tokyo).
 


Cuộc gặp gỡ với địa lý của chúng tôi bắt đầu từ nhịp sống bận rộn hàng ngày, trong những không gian nơi thông tin từ bên ngoài tấn công chúng ta liên tục. Đôi lúc, có thể có một cảm giác kỳ lạ về trực giác hướng đến những thứ “đã được nhìn thấy”: Liệu một hình ảnh có liên tục được lặp lại, dần dần đạt được “chân lý” vì sự nhất quán của nó hay nó vẫn luôn đang được giữ lại trong những vùng tưởng tượng? Chúng tôi lang thang vào những vết rạn và vật lộn với những thứ ở/giữa, khi chúng tôi cố gắng phân biệt cảnh quan tưởng tượng khỏi địa lý mang tính vật chất, nhưng liệu chúng ta có nên như vậy không?
 

 
Đằng sau lãnh thổ cùng phác thảo về những vùng đất tưởng tượng khơi gợi sự hồi phục của vùng đất vô hình và mất tích đặt sau địa lý của những sự tranh cãi lịch sử. Từ “quang cảnh” trong tính hiện đại, đặc biệt với lịch sử phương Tây, bao hàm cảnh quan và làm vườn, du lịch, những điểm đến ngoại lai - giá trị thẩm mỹ của tầng lớp trung lưu hay cho đế chế: mở rộng lãnh thổ và chủ nghĩa dân tộc: Cảnh quan chưa bao giờ là thực thể hoang sơ trung lập, nhưng là vùng đất trống để quy chiếu những ham muốn. Với nhiệm vụ mô tả cư dân của những vùng đất mới được chinh phục, những hình ảnh và mô tả từ những chuyến du hành khám phá đã trở thành “lịch sử”. Nó khuấy động trí tưởng tượng, biến đổi phong cảnh phù hợp theo nhu cầu của khả năng tưởng tượng. Sự xâm nhập vật lý này đã gạt bỏ những kiến thức được thể hiện trên địa lý, cho phép tự tưởng tượng lại mang tính xuyên quốc gia.
 


Trong bối cảnh của châu Á, nơi di sản văn hóa cắt ngang biên giới quốc gia, nhưng rõ ràng bị mô tả với những di sản đế chế từ những tham vọng chính trị trong quá khứ, sự đa dạng văn hóa địa lý của Đông/Nam Á giao nhau không chỉ ở tính địa lý mà còn ở những tính lịch sử được liên kết. Hơn nữa, cảnh quan vẫn còn lưu giữ những dấu ấn của bạo lực: tàn phá vì lợi ích kinh tế, khai thác tài nguyên thiên nhiên chưa được nhìn thấy, hệ thống nông nghiệp được xem xét lại hoàn toàn để sản xuất ra sản phẩm “xuất khẩu” - cuối cùng cảnh quan được khai thác này cũng là thứ nhân tạo.
 

Với triển lãm du ký này, dự án hướng đến những câu hỏi: Lịch sử và ký ức của xung đột và đàn áp đã được khai quật ra sao? Nó đã bị quên lãng như thế nào? Sự quên lãng này được khuyến khích bởi trạng thái hiện đại của chủ nghĩa vật chất? Làm thế nào mà cảnh quan đặt nền móng cho chúng ta cùng lúc ấy hỗ trợ sự tưởng tượng lai của những thứ vô hình? Cuối cùng là làm thế nào để định hướng của điạ lý vô/hữu hình này sản xuất bản đồ cuộc sống hàng ngày của chúng ta?
 
Triển lãm sẽ tiếp tục diễn ra tại Nhà Sàn Collective, 1, Lương Yên, Hà Nội đến 20 giờ ngày 31/3.
 

Phạm Trang

Từ Khóa :