Đại dịch Covid-19 giúp ngành thời trang trở nên bền vững hơn?



Đại dịch Covid-19 giúp ngành thời trang trở nên bền vững hơn?

Phương Linh 15:39 11/1/2021

Dịch bệnh đương nhiên ảnh hưởng không nhỏ đến ngành thời trang năm 2020, tuy nhiên, điều này chưa hẳn là tồi tệ khi trong thời gian này tư duy được đổi mới kéo theo công nghệ đột phá giúp ngành thời trang phát triển theo hướng bền vững, có đạo đức và trách nhiệm với môi trường hơn là chạy theo xu hướng “thời trang nhanh” (fast fashion) trong mấy năm qua.

Ngay cả những người hâm mộ cuồng nhiệt nhất của loại quần thun cũng phải thừa nhận rằng năm 2020 là năm tồi tệ nhất với ngành “thời trang nhanh”. Các vấn đề về môi trường của ngành đã được nhiều người biết đến. Theo UNEP, chương trình Môi trường liên hợp quốc, ngành thời trang thải ra nhiều khí thải carbon hơn tất cả các chuyến bay quốc tế và vận chuyển hàng hải cộng lại. Riêng Vương quốc Anh thường gửi một lượng quần áo đã qua sử dụng trị giá khoảng 140 triệu bảng Anh, tương đương 350.000 tấn đến các bãi rác. Trong năm 2020, các công nhân may mặc tại Bangladesh, Campuchia và cả Việt Nam đã phải trả giá cho đại dịch khi nhiều công ty phương Tây từ chối thanh toán các đơn đặt hàng.

Thế nhưng, trong những điều đáng buồn ấy, năm 2020 vẫn trông thấy những tia sáng đầy hứa hẹn cho năm mới 2021, những đổi mới từ tư duy đến công nghệ đột phá, làm “bùng nổ” xu hướng mua sắm đồ cũ, tái chế thời trang đã qua sử dụng thành những món đồ mới hữu ích…  

Thời trang secondhand và đồ DIY

Tại nước Anh, trong thời gian đất nước cách ly, phong tỏa, cứ 5 người Anh thì có khoảng 2 người dọn dẹp nhà cửa và “tống” đi nhiều đồ cũ. Các cửa hàng từ thiện nhận được vô vàn quần áo với số lượng rất lớn  so với sức họ có thể xử lý. Đây cũng là thời kỳ bùng nổ của việc mua sắm đồ cũ. Trang Depop đã có một năm thành công rực rỡ với lượng truy cập tăng 200% so với cùng kỳ năm ngoái, đồng thời doanh thu cũng tăng gấp đôi kể từ ngày 1/4/2020.

Ebay đã bán được nhiều hơn 1,211% các mặt hàng được yêu thích trong tháng 6 so với cùng thời điểm năm 2018, với mức tăng đáng kể 195,691% đối với mặt hàng thời trang thiết kế cũ trong cùng thời kỳ.

Harry Styles mặc chiếc áo gây sốt, sau này được các fan cố gắng tự dùng sợi len nhiều màu để đan lại

Vì sự gián đoạn của chuỗi cung ứng, một núi vải và quần áo không thể bán được, các hãng thời trang thiết kế đã cung cấp thêm các dịch vụ sửa chữa, thiết kế lại các mẫu váy áo cũ. Xu hướng này cũng thúc đẩy việc sử dụng lại loại vải “deadstock” (loại vải đã từng không được sử dụng, có thể bị lãng phí). Các thương hiệu nhỏ như Gemma Marie The Label và Jusstine Tabak đã mua vải bỏ đi để làm các sản phẩm đặt làm riêng cho khách hàng trên Instagram, và các nhà thiết kế, như JW Anderson đã sản xuất quần áo từ vải và đồ trang trí từ các mùa trước.

Trong thời gian các nước phong tỏa, nhiều người đã làm thêm các đồ thời trang thủ công và DIY. Lĩnh vực này đã tăng lên 30% trên Depop từ tháng 5 đến tháng 7/2020. Một xu hướng Tik Tok cho đồ đan móc được nhiều người chú ý hơn. Họ cố gắng tạo ra một chiếc áo nịt nhiều màu đã từng được Harry Styles mặc. Chiếc áo nổi bật đến mức V&A đã mua lại cho bộ sưu tập của mình.

Tảo sequins và các cuộc phiêu lưu khoa học viễn tưởng

Một dự án đầy hứa hẹn trong năm 2020 là chương trình vườn ươm One X one do công ty tư vấn bền vững Slow Factory Foundation và Swarovski tổ chức với sự hỗ trợ của Liên Hợp Quốc, kết hợp các nhà thiết kế và nhà khoa học cùng tạo ra những mẫu cho ngành.

Sequin là những hạt nhựa lấp lánh trang trí trên đồ thời trang. Những hạt sequin này thường được cho là thứ rác thải khủng khiếp của ngành thời trang ra môi trường. Trong dự án mới này, các nhà thiết kế chọn ra những sequin nhựa tiêu chuẩn để hạn chế những rác thải đó. Phillip Lim, nhà thiết kế có trụ sở tại New York và nhà thiết kế, nhà nghiên cứu Charlotte McCurrdy đã cùng sản xuất chiếc đầm dạ tiệc lung linh với chất liệu sequin làm từ tảo biển, một chất liệu cô lập carbon.

Một chiếc váy có nhiều hạt sequin được làm từ tảo biển

Mc Curdy cho biết: bằng một số thuật toán, chúng tôi khiến carbon dioxide bị giữ lại bên trong sequins của chiếc váy này. Nếu người mặc chôn chiếc váy xuống đất khi chiếc váykhông còn được sử dụng, sẽ có khoảng 50% lượng carbon bị thu giữ. Điều quan trọng hơn cả là chiếc váy đã thể hiện “tầm nhìn tích cực” vì làm được điều gì đó tốt đẹp cho môi trường.

Tiến sĩ, nhà khoa học Theanne Schiros kết hợp với cơ sở ươm tạo Dao Yi Chow và Maxwell Osbourne, New York đã tạo ra một đôi giày thể thao có thành phần là… vi khuẩn. Theo Schiros, chiếc giày có thể tự phân hủy sau một khoảng thời gian sử dụng.

Tập trung vào giá trị đạo đức, chứ không chỉ là tính bền vững

Từ năm 2019, nhiều thương hiệu thời trang quan tâm đến thời trang bền vững với những trang phục nổi bật làm từ nhựa tái chế, nhưng hiếm khi đề cập đến quyền của người lao động. Vào năm 2020, nhận thức của người lao động, và môi trường làm việc tồi tệ của họ đã được nhắc đến nhiều hơn. Dana Thomas, tác giả Fashionopolis nói rằng “năm nay là thời điểm của sự thật”. Chúng ta đã chứng kiến nhiều thương hiệu hủy đơn đặt hàng ở Bangladesh và từ chối trả tiền cho các xưởng may khiến cho những công nhân chết đói, bị mất việc làm và bị tống về nhà.

Custom Collaborative đã hợp tác với nhà thiết kế Mara Hoffman đảm bảo rằng phụ nữ da màu sẽ được đào tạo và được thăng tiến nếu họ có khả năng

Chiến dịch PayUp trên các phương tiện truyền thông xã hội đã khiến cho một số thương hiệu sau đó buộc phải thanh toán hóa đơn của mình. Điều này cho thấy sức mạnh của sự chung tay có thể tạo ra những thay đổi tích cực, hiệu quả và rất cần thiết trong ngành thời trang.

Trong cùng thời gian đó, phong trào Black Lives Matter cũng làm sáng tỏ các hành vi phân biệt chủng tộc trong ngành, và nhiều tổ chức đã cam kết thay đổi.

Margo Alexandria, thuộc tổ chức phi lợi nhuận Custom Collaborative chuyên thiết kế lại ngành công nghiệp thời trang bằng cách tạo ra nhiều việc làm cho phụ nữ nhập cư và có thu nhập thấp cho biết: Covid-19 đã thực sự bộc lộ một số điều bất bình đẳng. Hiện nay, các công ty đang xem xét lại lực lượng lao động của mình theo cách mà trước đây họ chưa từng làm.

Custom Collaborative đã hợp tác với nhà thiết kế Mara Hoffman đã hướng tới việc đảm bảo cho phụ nữ da màu được tiếp cận với các chương trình đào tạo trong ngành thời trang theo hướng bền vững hoặc đào tạo cho họ trở thành doanh nhân trong ngành thay vì chỉ thuê họ làm những công việc sơ cấp, vất vả, không bao giờ được đào tạo, không bao giờ được lên cấp. Bằng cách này, những công nhân sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn trong tương lai nếu họ có tay nghề và kiến thức chắc chắn.

Thay đổi tư duy

Trong thời gian các nước phong tỏa, nhiều người nhận ra “không cần phải mặc mỗi ngày một bộ đồ khác nhau không lặp lại”. Đó là những thay đổi trong nhận thức mang tính bền vững.

Tuy nhiên, chúng ta vẫn chứng kiến phong cách “mua sắm lấy được” xuất hiện khi nhiều nước mở cửa trở lại, như Trung Quốc chẳng hạn. Mọi người ùa đi mua sắm, mua hàng đống, hàng đống mà không hề quan tâm mình có mặc nó thường xuyên không.

Trước đây, nhiều nhân vật có ảnh hưởng đã thúc đẩy  tư tưởng quần áo chỉ mặc theo mùa và theo từng thời điểm, bằng không sẽ trở nên lỗi mốt. Tư tưởng này khiến cho nhiều kiểu quần áo không thể bán ra được nữa nếu mùa đã qua, làm hao hụt từ 140 tỷ euro đến 160 tỷ euro trong ngành thời trang từ những mẫu quần áo buộc phải “ngủ đông”.

Celine Semaan, nhà sáng lập, giám đốc sáng tạo của Slow Factory cho biết: Tất cả chúng ta đều đóng vai trò trong những điều xảy ra tiếp theo. Chúng ta cần bắt tay vào hành trình bền vững của thời trang bởi giờ đây không còn lựa chọn nào khác.

Nhân cơ hội này, ngành thời trang sẽ tiếp tục phát huy những tiêu chí bền vững để không còn là một trong những ngành công nghiệp “phát thải” cao nhất trên hành tinh.


Phương Linh

Theo The Guardian