“Da thuần chay” có thể trở thành chất liệu bền vững trong thời trang?



“Da thuần chay” có thể trở thành chất liệu bền vững trong thời trang?

Phương Linh 7:0 26/10/2020

Hãy thử tưởng tượng về một chiếc túi xách đủ chắc chắn để bạn có thể mang theo chiếc máy tính xách tay và một chai nước, nhưng bạn vẫn có thể bỏ lại chiếc túi vào đất hoặc đống phân ủ khi túi hết thời gian sử dụng. Hơn thế nữa, chất liệu da làm nên chiếc túi không hề liên quan đến da động vật. Thật lý tưởng!

Da thuần chay, một nguyên liệu “da” rất thân thiện với môi trường, không gây hại cho động vật và không thải nhiều chất độc như da tổng hợp (chủ yếu làm từ nhựa). Da thuần chay đang trở thành nguyên liệu phổ biến của ngành thời trang bền vững.

Nguồn gốc của nguyên liệu da bền vững này từ đâu? Có thể câu trả lời sẽ khiến cho nhiều người ngạc nhiên: Nấm ở trong các tầng rừng.

Những sợi nấm, các loại rễ dạng sợi của nấm đang được chế tạo thành nhiều loại quần áo chắc chắn, bền vững. Đây là những loại vật liệu không gây ô nhiễm và “tắc nghẽn” các bãi chôn lấp. Các chuyên gia trong ngành cho biết, chất liệu này có tiềm năng rất lớn trong việc phá vỡ thị trường da động vật và da tổng hợp. Antoni Gandia, một chuyên gia về nấm, đồng thời là tư vấn khoa học cho các công ty phát triển vật liệu làm từ nấm cho biết: Bạn chạm vào nó, bạn cảm thấy nó rất ấm áp. Chất liệu này không hề giống như nhựa. Nguyên liệu từ nấm có độ xơ mà bạn có thể tìm thấy ở da thật. Nó cũng có một số đặc điểm khác như độ xốp của nấm, hoặc bạn có thể nhìn thấy rõ các lỗ lấm tấm từ sinh vật nấm. Bạn cũng có thể trông thấy những khuyết điểm nhỏ trên tấm da thuần chay này, khiến cho mỗi sản phẩm đều có những điểm độc đáo riêng mà da tổng hợp không thể có được.

Các nhà thiết kế đang xem xét những ứng dụng sáng tạo của nấm.

Các sợi nấm được trồng trên vật liệu hữu cơ như mùn cưa hoặc mật đường, tạo thành một tấm thảm trước khi được xử lý để tạo ra một vật liệu giống như da. Sau đó, tấm da thuần chay này có thể được mang đi nhuộm, làm mềm, dập nổi hoặc in chìm các hoa văn. Mỗi tấm có thể mang kích thước lên tới 2,3 mét vuông. Quá trình này diễn ra tương đối nhanh chóng. Một sợi nấm chỉ cần mất hơn một tuần để có thể phát triển và đủ tiêu chuẩn thành “da”.

Khí thải carbon

Gần đây, ngành thời trang bắt đầu hướng tới những sản phẩm thời trang bền vững. Lông thú, nguyên liệu xa xỉ làm nên những chiếc áo mùa đông sang chảnh, đắt tiền lâu nay đã bị xa lánh. Nhưng những sản phẩm từ da động vật vẫn tạo được sức hấp dẫn với người tiêu dùng. Ngành công nghiệp thời trang với nguyên liệu da động vật và da tổng hợp toàn cầu đã thu về gần 100 tỷ USD mỗi năm, giờ đây đang muốn thu hút khách hàng hướng tới những sản phẩm da thuần chay không dính líu gì tới động vật.

Sản xuất nguyên liệu da dựa vào nguồn da sống từ việc chăn nuôi gia súc thực tế đã thải ra lượng khí thải nhà kính lớn, đồng thời cũng là nguyên nhân dẫn đến việc phá rừng để chăn thả gia súc. Quá trình chế biến da động vật sử dụng nhiều loại hóa chất nguy hiểm, tạo ra nguồn rác thải lớn trong quá trình xử lý da sống.

Một người mẫu mặc áo khoác da thuần chay bước trên sàn diễn Stella McCartney trong Tuần lễ thời trang Paris vào tháng 3/ 2020

Nhiều loại da tổng hợp, được gắn mác “thuần chay” thực tế là Polyvinyl clorua (PVC) và Polyurethane (PU), hoặc một số dạng vật liệu tự nhiên khác kết hợp với PU. Mặc dù loại da tổng hợp này có tác động đến môi trường thấp hơn, nhưng quy trình sản xuất sử dụng các hóa chất độc hại, đồng thời cũng được làm từ nhiên liệu hóa thạch nên giống như hầu hết các loại nhựa, vật liệu này mất đến hàng thế kỷ mới phân hủy được.

Ngược lại, vật liệu được làm từ các loại nấm có tác động hoàn hảo tới môi trường. Sự phát triển của nấm là quá trình carbon trung tính do chúng thu giữ, lưu trữ carbon. Vật liệu này không yêu cầu bất kỳ nguồn ánh sáng nào để phát triển. Thậm chí, da nguyên chất và chưa qua xử lý có nguồn gốc từ nấm cũng có thể phân hủy sinh học tự nhiên.

Gandia cho biết: Bạn có thể ném đồ dùng từ da thuần chay này vào vườn nhà. Có thể chúng sẽ mất thời gian phân hủy là khoảng hai năm, nhưng chắc chắn sẽ phân hủy được.

Nấm, nguyên liệu lý tưởng cho các công ty khởi nghiệp

Một số công ty khởi nghiệp đang tập trung vào sự quan tâm của người tiêu dùng đối với loại da thuần chay từ nấm. Công ty MycoWork có trụ sở tại California đang sản xuất các sản phẩm của mình với một loại vật liệu sinh học xa xỉ mà họ gọi là Reishi. Sophia Wang, đồng sáng lập công ty cho biết Reishi có chất lượng và tính thẩm mỹ tương tự như chất liệu da. Công ty sẽ tung ra các sản phẩm đầu tiên của mình và hợp tác với các thương hiệu thời trang hàng đầu trong thời gian tới.

MycoWorks đã phát triển Reishi, một vật liệu sinh học làm từ sợi nấm có cảm giác và hình thức giống như da

Sophia Wang cho biết: Chúng tôi cam kết toàn bộ hàng trong năm tới sẽ dành cho những thương hiệu này và hiện công ty đang mở rộng sản xuất để cung cấp Reishi cho nhiều thương hiệu và các nhà thiết kế trong tương lai. Sophia Wang cũng từ chối việc tiết lộ tên các công ty mà họ hợp tác.

Wang thành lập công ty của mình với Philip Ross, một nghệ sĩ và nhà thiết kế, người bắt đầu phát triển sợi nấm làm nguyên liệu cho các tác phẩm của mình vào những năm 1990. Một công ty của Italia là Mogu cũng được thành lập bởi nhà thiết kết Maurizio Montalti cũng đang đi theo hướng này. Rất có thể, cả Mogu và MycoWorks sẽ trở thành đối thủ trong tương lai.

Nhiều công ty khởi nghiệp khác cũng quan tâm tới nguyên liệu dựa trên nấm như công ty Ecovativ có trụ sở tại New York và Mycotech ở Indonesia. Một số công ty cũng đang thử nghiệm vật liệu giống da được làm từ thực vật, chẳng hạn như Piñatex đã sử dụng sợi lá dứa và collagen, loại protein có trong da bò để tạo ra nguyên liệu da thuần chay tương tự như nấm. Zoa cũng là một chất thay thế cho chất liệu da được trồng trong phòng thí nghiệm từ các tế bào nấm men biến đổi gen.

Còn đó những thách thức

Theo tờ Nature Sustainability, một trong những thách thức lớn nhất đối với nguyên liệu da có nguồn gốc từ nấm là phải làm sao tạo ra một "tấm thảm" đồng nhất với độ dày, hình dáng và màu sắc phù hợp. Ngoài ra, chất liệu này cần cân bằng độ bền với khả năng phân hủy sinh học.

Montalti, người sáng lập công ty Mogu cho biết hiện giờ họ đang phát triển các mẫu hàng đầu tiên với chất liệu da thuần chay, nhưng chúng vẫn chưa phải là sản phẩm được tung ra thị trường.

Ông cho biết: Sự đổi mới cần thêm nhiều thời gian để tìm hiểu và cung cấp cho người tiêu dùng những gì họ đang tìm kiếm.

Reishi không phải là động vật cũng không phải là nhựa, nhưng những người tạo ra nó hy vọng chất lượng của Reishi sẽ hấp dẫn các nhà thiết kế

Montalti so sánh quá trình này với sự phát triển của Lycra, một loại sợi nhân tạo co giãn có thể kết hợp với bông hoặc nylon. Và Lycra đã mất tới hơn một thập kỷ mới  trở nên phổ biến trong các chất liệu quần áo.

Các sản phẩm da thuần chay từ nguyên liệu nấm vẫn đang trong giai đoạn chế tạo

Nhà sáng lập công ty Mogu cho biết: chúng tôi có thể cung cấp các nguyên liệu thô rất ổn định, đồng thời kết hợp với các ngành thời trang, các công ty công nghiệp và các nhãn hiệu thời trang xa xỉ. Tất cả đang làm việc cùng nhau để chuyển đổi nguồn nguyên liệu thô được làm từ quá trình lên men nấm thành các sản phẩm vật lý để sử dụng làm nguyên liệu cho ngành thời trang. Tuy vậy, tất cả các khả năng đều có thể xảy ra. Các sản phẩm thô cũng giống như bất kỳ sản phẩm tự nhiên nào, đều có thể bị biến đổi và giảm giá trị. Đó không phải là những gì thị trường đang tìm kiếm. Thị trường chỉ có xu hướng hướng tới những sản phẩm thay thế không có nguồn gốc từ động vật. Đó là một tiêu chí cực kỳ khó khăn.

Ba lô Mogu

Công ty cũng đang hoàn thiện các quy trình xử lý vật liệu (giống như quy trình xử lý da sống của động vật) để giúp cho các sản phẩm da thuần chay bền, có thời gian sử dụng lâu dài hơn.

Hiện nay trên thế giới, bạn có thể tìm thấy chất liệu da thuần chay không chỉ có ở quần áo mà còn xuất hiện ở những chiếc ủng, túi xách, ví, thậm chí là những tấm đệm bọc chỗ ngồi ôtô. Gần đây, hãng Tesla đã trở thành nhà sản xuất ôtô hạng sang cung cấp ghế ngồi bọc da thuần chay cho các hãng như BMW, Mercedes Benz, Lexus và Ferrari.

Những mảnh da được làm từ nguyên liệu nấm

Chất liệu da thuần chay không chỉ khiến bạn trông đẹp hơn mà còn giúp cho cảm giác trong bạn dễ chịu vì việc mua sắm của mình ít gây ảnh hưởng nhất tới môi trường và thế giới động vật. Trên thế giới, hơn một tỷ con bò, lợn, dê, cừu, cá sấu, đà điểu, chuột túi, thậm chí cả chó và mèo bị giết mổ dã man để lấy da mỗi năm. Đuôi và sừng của nhiều loại động vật này bị cắt bỏ mà không cần thuốc giảm đau, thậm chí một số loài còn bị lột da khi vẫn còn tỉnh táo. Lựa chọn da thuần chay chính là cách bạn cứu sống được nhiều loại thú trên hành tinh này.


Phương Linh

Theo CNN

Từ Khóa :