Đã đến lúc dừng gọi star-up kỳ lân là "kỳ lân"



Đã đến lúc dừng gọi star-up kỳ lân là "kỳ lân"

Lục Kiếm 18:48 22/12/2015

Thuật ngữ “kỳ lân” (unicorn) đang được dùng rộng rãi trong lĩnh vực start-up đến mức phản tác dụng, thậm chí tệ hơn.

Các kỳ lân - chỉ các start-up lớn mạnh được định giá từ 1 tỷ USD trở lên - đã bị va đập dữ dội trong nửa cuối năm 2015. Thử nhìn vào hai “kỳ lân” một thời Square và Match nhảy lên sàn IPO thời gian gần đây là thấy rõ. Cả hai công ty bị định giá không được cao lắm, cho thấy sự cường điệu mà chúng ta thường tung hô bấy lâu nay thực chất chỉ là chiếc bơm thổi phồng, không hơn. Không khác gì chuyện thi hoa hậu vừa qua, người đẹp Việt Nam được lăng xê rầm rộ đến mức ai cũng nghĩ các cô chuẩn bị đeo vương miện đến nơi. Nhưng nào có dễ dàng thế.
 
Đó là lý do vì sao chúng ta cần thay đổi, ít nhất là để bớt “ảo tưởng” về những chú kỳ lân này đi.
 
Kỳ lân có còn là kỳ lân?
 
Trong hầu hết các trường hợp, người thường nói cho “có nghĩa là được, người ta hiểu là được”. Nhưng đây không phải trường hợp đó. Gần đây, thuật ngữ “kỳ lân” đã bị dùng một cách dễ dãi đến độ người ta còn chẳng kiểm tra được đó là kỳ lân thực sự hay chỉ là một con gì đó có hình dáng tương tự rồi gắn cái sừng lên đầu. Cái tên này đã trở thành sự nhầm lẫn nghiêm trọng gây tranh cãi. Trước đây, đó là một mô tả khá đúng đắn bởi số lượng start-up còn khiêm tốn, số start-up có thể tiến hóa thành kỳ lân thật sự hiếm hoi như ý nghĩa vốn có của từ này vậy. Nhưng hôm nay, nước Mỹ đã có đến 140 con kỳ lân. Như vậy là quá nhiều để có thể gắn với hình ảnh thần thoại.
Kỳ lân giờ quá đông để có thể còn là con thú thần thoại. Ảnh: Susie Cagle
 
Bây giờ là lúc chúng ta cần thôi ảo tưởng sức mạnh. Các công ty “kỳ lân” thực sự còn chẳng cùng đẳng cấp với nhau. Khi nhìn tất cả những con có sừng đều thành “kỳ lân”, vô hình trung, chúng ta đang phóng đại giá trị của một công ty mới chỉ ở đẳng cấp của một con ngựa tốt, đồng thời lại hạ giá của một công ty đang thực sự là những chú kỳ lân thần kỳ. Khi kỳ lân trở nên phổ biến cũng là lúc bong bóng công nghệ ngày càng được thổi phồng, đồng thời, cũng sẵn sàng vỡ tung bất kỳ lúc nào.
 
Bước qua “kỳ lân”
 
Để đánh giá đúng, cần phải xem xét lại những tiêu chí cố-gắng-đúng-đắn-nhất khi muốn thẩm định một công ty nào đó có phải là kỳ lân hay không.
 
Đầu tiên, dễ nhìn và nhận thấy hơn cả là doanh thu và lợi nhuận. Những lời chỉ trích phổ biến nhất dành cho các chú kỳ lân (đặc biệt những công ty khởi nguồn từ Thung lũng Silicon) là họ thiếu một con đường dẫn đến lợi nhuận và lợi tức đầu tư một cách rõ ràng. Các công ty có cái nhìn rõ ràng, đặc biệt sở hữu một bộ hồ sơ lịch sử chặt chẽ khi xây dựng đến thiết lập cơ sở khách hàng sẽ có lợi thế hơn hẳn so với những công ty thiếu tập trung, mông lung, “gây lụt thị trường” bất bất kỳ cái gì có thể.
 
Thứ hai là mô hình kinh doanh. Để tìm ra người bạn tốt của mình trên thương trường, hay nền tảng hoạt động nào phù hợp quả thực không dễ dàng. Sai dễ, đúng khó, thế nên mới có nhiều start-up thất bại như vậy. Đầu tư thích đáng vào cơ sở hạ tầng và nhân viên là một chỉ số thích đáng để ra những quyết định có ý nghĩa thực sự, không chỉ với các công ty kỳ lân.
 
Thứ ba, và rất quan trọng, tính bền vững. Thị trường đang tìm kiếm lý do để nghi ngờ các định giá hàng tỷ USD. Nếu như doanh thu, lợi nhuận là điều kiện cần, thì những điều như tình cảm khách hàng, tiềm năng phát triển thương hiệu, cách người tiêu dùng phản ứng với sản phẩm, “gia phả” đội ngũ lãnh đạo, hồ sơ kinh doanh, và nhiều yếu tố khác, mới là điều kiện đủ để khẳng định vị vị thế của một doanh nghiệp. Để có được điều này sẽ đòi hỏi sự kiên nhẫn và thời gian, nhưng đây cũng chính là những nguyên tố cần thiết để giúp các công ty vượt qua điều kiện thị trường đầy biến động và cho phép công ty đi xa.
 
Start-up Square đã có màn IPO thất bại ê chề.
 
Nhìn vào Square, người ta thấy một sức mạnh kỳ lạ nổi bật trên thị trường thanh toán trực tuyến, song cũng chính điều đó khiến công ty này trở thành một mớ rắc rối. Đối tượng khách hàng của công ty là những người tương đối có tiền, chủ yếu là các thương gia. Đối với những người cũng làm kinh doanh như vậy, họ thường yêu thích cách thanh toán truyền thống, và né tránh cái mới thường có tính rủi ro cao hơn. Một điểm khác nữa là Square còn phụ thuộc lớn vào sự hợp tác với Starbucks. Nhưng khi chuỗi bán lẻ cà phê này quyết định tự biến mình thành một nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, Square bị bỏ rơi, trở nên hỗn loạn và không khác gì chú kỳ lân với sừng bị cụt.
 
Ngày nay, tốc độ đổi mới đang ở mức nhanh chóng chưa từng có. Mỗi người có một vị trí, có cách làm chủ cuộc đời, làm chủ công việc riêng. Đó là lý do vì sao chúng ta càng cần phải thận trọng khi đánh giá chính mình và người khác. Không dễ dàng, nhưng có thể bắt đầu từ cách sử dụng từ vựng. Cắt đi cách gọi “kỳ lân” sẽ là một điểm khởi đầu tốt.
 
Xem thêm:
 
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :