Cuộc tuần hành của những doanh nghiệp xác sống


Cuộc tuần hành của những doanh nghiệp xác sống

Lục Kiếm 7:58 4/4/2017

Các nhà hoạch định chính sách thường tự tin vào khả năng sửa chữa những khiếm khuyết của thị trường. Cứu vớt các doanh nghiệp đáng ra bị vùi dập trong cơ chế thị trường là một ví dụ. Song đôi khi, họ dường như cũng quên mất rằng: tạo cơ hội cho những xác sống – Zombie – sẽ gây ra hậu quả khôn lường.

 

Theo Bloomberg, lo ngại về tỷ lệ thất nghiệp và nợ nần, nhiều chính phủ và ngân hàng, đặc biệt châu Á, liên tục đưa ra các biện pháp để giúp các công ty làm ăn trì trệ - hay còn được gọi là doanh nghiệp Zombie - tiếp tục cầm cự chờ ngày lột xác. Nhưng thực tế, những công ty này đang làm suy yếu nền kinh tế chính nước đó cũng như toàn cầu, lãng phí nguồn lực, làm giảm năng suất lao động. Vì thế, những đơn vị này bị coi như khối u ngăn chặn sự phục hồi, càng không thể thực hiện vai trò dẫn dắt, định hướng - vốn được xem là nguyên nhân để chúng còn được giữ cho tồn tại.

Tất nhiên, khi một doanh nghiệp phá sản, cái giá cũng không nhỏ: thất nghiệp, nợ xấu... Chuyện gì nghe cũng khủng khiếp cả. Tuy nhiên, cũng như các Zombie trong những bộ phim Hollywood: chúng trở lại chỉ có mục tiêu duy nhất là ăn thịt, hoặc hút sinh khí người khác. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho hay: doanh nghiệp xác sống hầu như không thể trả được lãi vay khoản nợ. Vì thế, các công ty Zombie cướp cơ hội của doanh nghiệp trẻ khỏe và  làm nản lòng nhà đầu tư. Báo cáo chỉ rõ: tại 34 quốc gia tham dự diễn đàn OECD, sự gia tăng của số lượng doanh nghiệp Zombie trước cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 có liên quan tới tổn thất 2% giá trị đầu tư và 0,7% việc làm. Những tài nguyên bị mắc kẹt trong những doanh nghiệp như vậy càng gây ra tắc nghẽn.

Vậy tại sao các nhà quản lý chăm chỉ nghĩ ra đủ biện pháp giải quyết tắc nghẽn giao thông, lại rất hùng hồn bỏ qua tắc nghẽn nền kinh tế?

Ảnh: Nathan D. Wilson@Twitter

Thứ nhất, các nhà quản lý hay có xu hướng tự tin rằng họ có thể thách thức thị trường. Vì thế, sau gói giải cứu vô hiệu gần hai năm trước, công ty Cơ khí và Đóng tàu Daewoo nay lại nhận được 2,6 tỷ USD và hoán chuyển nợ thành cổ phần nhằm ngăn nợ xấu từ hai ngân hàng quốc doanh của Hàn Quốc. Hay Trung Quốc với nhiều doanh nghiệp quốc doanh, mà tiêu biểu là thép. Việc nhà quản lý vung tay quá trán cho ngành công nghiệp nặng và xây dựng cơ sở hạ tầng đã tạo ra cơn đau còn nhức nhối hơn. Như Bloomberg dẫn lời ông Fan - một nhà kinh tế học tại Đại học Renmin, Bắc Kinh - ước tính khiêm tốn rằng: 10% các công ty niêm yết ở Trung Quốc đủ tiêu chuẩn để bị coi là một doanh nghiệp xác sống.

Thứ hai, tính chất nhiệm kỳ và thường không truy cứu trách nhiệm sau khi nghỉ việc đã dẫn đến hiện tượng: nhà quản lý thường e ngại hậu quả của việc phá sản (thường xảy ra ngắn hạn) hơn là hậu quả của việc duy trì doanh nghiệp xác sống (thường chỉ thấy trong dài hạn). Đặc biệt các địa phương còn thường xuyên phải trông chờ vào vốn xã hội hóa từ… doanh nghiệp. Phát biểu của Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc về vấn đề Daewoo không khác mấy những gì chúng ta từng nghe về vụ giải cứu Vinashin/Vinalines, hay bất kỳ vụ nào tương tự: Ngành công nghiệp đóng tàu có thể sụp đổ, nền kinh tế có thể thiệt hại khôn lường, các tổ chức tài chính có thể tổn thất nặng nề hơn nữa. Tuy nhiên, các nhà quản lý dường như chấp nhận khá dễ dàng những con số như 60.000 doanh nghiệp Việt phá sản, giải thể trong một năm.

Như vậy, một cơ số việc làm và thành tích nhiệm kỳ được giữ lại bằng lại việc hy sinh tăng trưởng, việc làm và cả đổi mới. Điều này có thể là bài học cho Việt Nam - đã từng nhiều lần cứu các doanh nghiệp “nhiều mối quan hệ ràng buộc” đứng trước nguy cơ sụp đổ, và đến nay vẫn tiếp tục chấp nhận những lời kêu lỗ bài bản. Tin tốt là các nhà quản lý đã thừa nhận có vấn đề. Tin xấu là những biện pháp được đề ra vẫn cứ mới… như cũ. VAMC chưa thể hiện được vai trò quản lý và xử lý nợ xấu của mình. Con đường xuất khẩu không bằng phẳng khi gặp phải rào cản chủ nghĩa dân túy nổi lên, song quan trọng hơn cả là hàng hóa của ta vẫn “vô thương hiệu”. Có lẽ đơn giản hơn là lại tiếp tục rót tiền, ưu đãi… nhưng sẽ chỉ càng khiến nạn Zombie trầm trọng thêm. Có lẽ, các nhà quản lý cần xem phim Zombie nhiều hơn để biết rằng: các Zombie luôn có thể tạo ra Zombie mới rất nhanh.

Xem thêm:

Vì sao ngân sách phải trả nợ xấu cho DNNN?

Nợ công của DNNN thành gánh nặng cho nền kinh tế Việt Nam

Thôi ảo tưởng để không biến startup thành công ty “xác sống”

Những “cứu cánh” cho trung tâm thương mại 'xác sống'


Lục Kiếm

Từ Khóa :