Cuộc du hành của những ô màu cảm xúc trong “Du và Dội”


Cuộc du hành của những ô màu cảm xúc trong “Du và Dội”

Minh Minh 18:4 10/11/2017

“Du và Dội”, triển lãm nghệ thuật đương đại được cho là quy mô lớn tại Hà Nội, cũng là sự kết hợp đầu tiên của hai cá tính, hai phong cách, hai họa sĩ nổi danh: Ngô Xuân Bính và Lê Văn Thìn vừa được khai mạc chiều ngày 9/11. Triển lãm đã gợi hứng thú cho khán giả ngay từ tên gọi, cùng liên tưởng tới sự dữ dội, mạnh mẽ, tràn đầy năng lượng của những bức tranh, là thành quả sáng tạo không ngừng của hai họa sĩ.

Đây là lần đầu tiên, Hà Nội có triển lãm tranh đương đại quy mô nhất và cũng là triển lãm tranh lớn nhất của họa sĩ Ngô Xuân Bính tại Việt Nam. “Du và Dội” là triển lãm chung của hai họa sĩ Ngô Xuân Bính, Lê Văn Thìn. Hai nghệ sĩ đã mang đến triển lãm 600 bức tranh, nhưng không gian chỉ đủ để trưng bày tổng cộng 360 tác phẩm với nhiều chất liệu: sơn dầu, sơn mài, giấy dó, màu nước, phấn sáp… Trong số đó, có 20 tác phẩm của họa sĩ Lê Văn Thìn, còn lại là của họa sĩ, võ sư, thầy thuốc Ngô Xuân Bính.

Họa sĩ Ngô Xuân Bính giới thiệu các tác phẩm với công chúng

Họa sĩ Lê Văn Thìn vốn là tên tuổi quen thuộc của người yêu nghệ thuật tại Hà Nội. Còn Ngô Xuân Bính, trước khi thành danh trong lĩnh vực hội họa, ông là thầy thuốc giỏi, võ sư nổi tiếng sáng lập ra môn võ Nhất Nam. Những năm gần đây, ông bắt đầu được giới hội họa chú ý qua những tác phẩm tranh sơn dầu.

Chia sẻ về lý do tổ chức triển lãm “Du và Dội” tại Hà Nội, họa sĩ Ngô Xuân Bính cho biết, ông đã có 5 triển lãm ở nước ngoài, và những năm gần đây, “có nhiều cái, Việt Nam đã bắt kịp với sự chuyển mình của toàn bộ nền nghệ thuật đương đại thế giới nên tôi muốn đóng góp phần nho nhỏ cho các họa sĩ trong hoạt động tôn vinh nghệ thuật nước nhà”.

“Không chỉ riêng tôi mà tất cả các họa sĩ đều muốn có một triển lãm để giới thiệu những “đứa con” tinh thần của mình và mong “đứa con” không chỉ sống với mình mà sống trong quảng đại người xem”, họa sĩ Ngô Xuân Bính nhấn mạnh.

Những “đứa con tinh thần” mà họa sĩ Ngô Xuân Bính nhắc đến là những gì được nghệ sĩ tái hiện lại qua ánh nhìn, cảm xúc và mong muốn được chia sẻ cùng công chúng. Đó có thể là ký ức, hoài niệm, có thể là ước vọng, khát khao về một điều gì đó, hoặc những chiêm nghiệm, tình cảm, cảm xúc, đủ mọi “hỉ, nộ, ái, ố” cuộc đời mà người nghệ sĩ đã trải qua.

“Du và Dội” còn là sự kết hợp ăn ý giữa họa sĩ Ngô Xuân Bính và Lê Văn Thìn. “Du” nghĩa là sự phiêu du của đường nét, nhịp điệu. Dội là nguồn năng lượng dồi dào, vang dội. Dội là Ngô Xuân Bính, còn Du là tôi. Tên triển lãm là do họa sĩ Trần Trung Chính đặt cho” – họa sĩ Lê Văn Thìn giải thích về tên gọi đặc biệt của triển lãm dễ khiến nhiều người nhầm lẫn.

Những người bạn nước Nga của họa sĩ Ngô Xuân Bính cũng tới tham dự khai mạc triển lãm

Triển lãm được tổ chức ở tầng 4, Bảo tàng Hà Nội

Hầu hết những bức sơn mài của họa sĩ Lê Văn Thìn đều toát lên sự du hành của nhịp điệu. Dù vẽ về phố xá, nhà cửa, đàn bà, hay đám đông… thì Lê Văn Thìn vẫn chừa ra những khoảng lặng để có chỗ cho nhịp điệu phiêu lưu trình diễn. Là nhịp của các nhành khô giẫy giụa, hay câm lặng như vân vỏ trai, ốc, muôn nét nhịp bay chi chít dệt màu then, cựa quậy từ các đóa loa kèn cẩn trứng hoặc thở rất khẽ trong bó bạch liên... Càng về sau sự du hành của nhịp điệu càng phóng túng, cuồng loạn… phá vỡ các cấu hình mờ mịt đã dẫn ông đến ngưỡng, bất chấp nguyên tắc phẳng - nhẵn hà khắc của kỹ thuật sơn mài, để nhịp điệu tự do tìm lối phiêu du cho chúng.

5

Các tác phẩm trưng bày trong triển lãm “Du và Dội”

Trong khi đó hàng trăm bức sơn dầu, lụa, sơn mài, giấy dó, phấn sáp... của Ngô Xuân Bính chứa đựng hay hứng chịu muôn cơn rung động chất đầy năng lượng trào ra mãnh liệt. Sự rung cảm của mỗi người chiêm ngưỡng về nguồn cơn tác giả dội lên mặt tranh có thể được phát nghĩa từ các mảng màu vô định hình hoặc tinh thần vô thức. Tất cả! Tất cả nhảy vào tranh ông do chúng gào gọi nhau: màu gọi màu, nét gọi nét, suy tưởng gọi suy tưởng, tề tựu, thậm chí chỉ là cách ông tổng lực tống ra nguồn năng lượng dồn nén... Đâu như ước đoán, cách ước đoán hay nhận biết khác nhau trong mỗi cá nhân về mật độ đậm đặc năng lượng xúc cảm hoặc thông điệp tác giả gửi vào tác phẩm khi chúng ta đứng trước khối lượng lao động đồ sộ của họa sĩ Ngô Xuân Bính.

Ngô Xuân Bính theo đuổi sơn mài và đã tạo bước đột phá trên chất liệu truyền thống này. Không chỉ kế thừa lối vẽ “Âm”, ông mạnh dạn kết hợp lối vẽ của phương Tây, diễn tả trực tiếp cảm xúc, màu sắc, đường nét bằng cách vẽ đắp vào, bôi vào... tạo thành lối vẽ “Dương”. Sự kết hợp này vừa khiến lối vẽ “Âm” thêm lung linh, bí ẩn những lớp màu với chiều sâu ẩn hiện vừa giúp cho cách vẽ “Dương” thêm mạnh mẽ, tươi sáng, màu sắc như được dồn nén, tạo sự hài hòa.

Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, ông Trần Khánh Chương chia sẻ cảm nhận về cuộc hội ngộ bất ngờ của họa sĩ Ngô Xuân Bính và Lê Văn Thìn: “Tranh của Bính lớn, dữ dội và tôi thấy trong đó có cả võ học, y học dân tộc, cũng là tâm hồn của người nghệ sĩ vốn nổi tiếng về y thuật và võ thuật. Còn nét riêng của Lê Văn Thìn ở chỗ, anh sáng tạo sơn mài rất nhiều, nhưng phần lớn anh sử dụng vỏ trứng làm nền và trên cơ sở kết hợp với sơn ta”. Cuộc “đối thoại” thú vị giữa Lê Văn Thìn và độc giả qua những tác phẩm, được thể hiện bằng phong cách luôn biến hóa của người họa sĩ tài ba này chắc chắn sẽ đem lại nhiều cảm xúc cho người xem.

Du khách chiêm ngưỡng các tác phẩm tranh đương đại

Còn họa sĩ, nhà phê bình Nguyễn Quân lại đánh giá cao ngôn ngữ nghệ thuật mà Ngô Xuân Bính thể hiện trong các tác phẩm. Ông nói, hầu như các họa sĩ Việt Nam đều nương theo chất liệu để phát huy chất liệu đó. Còn riêng Bính, “anh như thách thức chất liệu đó, những phồng rộp của giấy dó như bức phù điêu, việc giao đấu giữa sơn Á đông, sơn công nghiệp với sơn dầu cổ điển châu Âu trên mặt toan, sử dụng chất liệu sơn mài truyền thống trên nền của công nghệ hiện đại… đã tạo nên sự đột phá về chất liệu thể hiện”.

Nhận xét về phong cách, nhà phê bình Nguyễn Quân nói rằng họa sĩ Ngô Xuân Bính có bút pháp rất chắc chắn, vững vàng và một phong cách nhất quán. Nhìn ngắm những bức sơn mài hay các tác phẩm của anh được trưng bày ở đây, “chúng ta có thể thấy hơi thở hiện đại của đời sống nghệ thuật châu Âu, nhưng cũng sẽ thấy những rừng thu của Việt Nam, ngai vàng lộng lẫy, bình phong câu đối, những tươi mát, khỏe mạnh của tranh Đông Hồ, nét tinh vi, ý nhị của đường nét trang trí hay tranh Hàng Trống”.

“Với tôi, “Du và Dội” là một triển lãm chưa từng có, không đơn thuần là một triển lãm mà nó là dự án nghệ thuật tổng lực, dài hơi của họa sĩ Ngô Xuân Bính trong suốt 3 năm” – nhà phê bình Nguyễn Quân nói.

Triển lãm “Du và Dội” vừa được khai mạc vào chiều ngày 9/11/2017 và sẽ kéo dài đến hết ngày 27/2/2018 tại Bảo tàng Hà Nội (đường Phạm Hùng, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội).


Minh Minh