Cuộc chiến của ngành thời trang: Loại bỏ nhựa ra khỏi quần áo



Cuộc chiến của ngành thời trang: Loại bỏ nhựa ra khỏi quần áo

Phương Linh 5:0 14/8/2019

Bạn có biết những bộ quần áo ta đang mặc trên người, trông chẳng có vẻ gì liên quan đến “rác thải nhựa”, nhưng thực tế, hơn một nửa số hàng dệt mỗi năm luôn bao gồm thành phần nhựa trong đó.

Đồ nhựa, nhất là nhựa sử dụng một lần là mối đe dọa hàng đầu đối với sinh vật biển. Nhưng có bao nhiêu người trong chúng ta dừng lại, dành vài giây phút để cúi xuống nhìn trang phục của mình, ngắm chiếc dây thun ở thắt lưng, nhận biết chất polyester trong áo phông, nylon trong những đôi giày?

Chất liệu nhựa xuất hiện trên quần áo có thể ít được nhìn thấy hơn so với các chai lọ hoặc ống hút, nhưng nó không hề kém phần độc hại. Nhựa trên áo quần đã xuất hiện ngày một nhiều trong ngành thời trang, âm thầm phá hủy môi trường trong lúc loài người mới chỉ chú ý đến những loại rác thải nhựa “to lớn” hơn như túi nilon, chai nhựa, ống hút…

Vải tổng hợp ngày càng phát triển. Chất liệu vải này bắt chước các loại vải tự nhiên, thậm chí có thêm chức năng “thông minh” giúp che khuất thành phần nhựa xuất hiện trên nhiều loại quần áo chúng ta đang mặc. Với những loại nước đóng chai, bạn chỉ cần nhìn hoặc chạm vào nó là có thể biết được chất liệu tạo ra mỗi chai là nhựa hay thủy tinh. Nhưng với hàng dệt, sự thay đổi, nhận biết về chất liệu diễn ra từ từ. Đầu tiên là sợi tổng hợp có nguồn gốc thực vật như rayon, bột gỗ. Từ những năm 1930, sợi tổng hợp pha nilon đã xuất hiện (nhờ nhà sáng chế DuPont, nhà hóa học người Mỹ). Tới năm 1940, những phát minh liên quan đến sợi vải ở nước Anh đã bao gồm chất liệu polyester.

Áo khoác lông cừu Polyester

Từ đó, người ta đã khám phá ra chất dẻo từ nhựa có thể làm được đủ thứ, thậm chí cả chỉ nha khoa. Do có tính tan chảy, nhựa còn có thể được kéo thành sợi nhựa cứng, nhẹ, nhanh khô. Đã có thời điểm, chất liệu nilon trong vải còn đắt hơn cả lụa.

Chiếc áo khoáccó chất liệu được khai thác từ chai nhựa tái chế

Chiến tranh nổ ra, đòi hỏi có thêm dù bay, lều, tất cho lính bằng sợi tổng hợp. Thậm chí, những mặt hàng này còn có thể trở thành “đồng tiền giao dịch” thay cho tiền tệ ở thị trường chợ đen châu Âu. Sau này, sợi tổng hợp đã trở nên khá phổ biến, len lỏi vào khắp thị trường thế giới.

Tất cả các loại hàng hóa bằng nhựa đều được tôn vinh vì tính tiện ích của nó và chi phí ngày một giảm dần. Trong ấn bản năm 1955 của tạp chí Life đã xuất hiện bức ảnh một gia đình đã ném cả đống đồ gia dụng lên không trung, trong đó có nhiều đồ bằng nhựa. Bức ảnh này minh họa cho bài viết có tên “Vứt bỏ cuộc sống”. Nội dung bài viết cho rằng các gia đình cần khoảng 40 giờ đồng hồ để làm sạch các đồ dùng này. Thế nên, vì cớ gì ta không vứt bỏ ngay nó đi sau khi sử dụng và mua đồ mới vì đồ nhựa khi đó đã rất rẻ rúng và tiện lợi.

Bức ảnh “vứt bỏ cuộc sống”

Ngày nay, xã hội không còn cổ súy cho “văn hóa vứt bỏ” như lúc trước, nhưng với sự toàn cầu hóa về thương mại, người ta vẫn hứng thú với ngành thời trang ăn liền. Một chiếc áo cotton giá rẻ mạt, có thể thấm hút mồ hôi tốt nhưng dễ biến dạng, chảy vải, phai màu sau một khoảng thời gian ngắn sẽ được nhanh chóng vứt bỏ và thay thế bằng chiếc áo mới. Mấy ai cứ giữ và mặc mãi chiếc áo với giá thành rẻ rúng nhưng không còn mới và giữ dáng như lúc ban đầu?

Thương hiệu thời trang Boohoo đã ra mắt dòng sản phẩm tái chế đầu tiên

Từ năm 1980, quá trình sản xuất Polyester đã tăng gấp 10 lần. Tới năm 2017, chất liệu này lên tới mức 53,7 triệu tấn (theo dữ liệu được đối chiếu bởi sàn giao dịch dệt may, cơ quan công nghiệp phi lợi nhuận của Mỹ). Polyester hiện chiếm 51% tổng sản lượng sợi, gấp đôi so với bông (sản xuất sợi tổng hợp đã vượt qua chất liệu bông từ giữa những năm 1990). Quá trình sản xuất sợi vải tốn rất nhiều dầu, năng lượng, quãng đường vận chuyển. Tuy nhiên, chúng ta đã vứt đi khoảng 48 triệu tấn quần áo mỗi năm, 75% trong số đó kết thúc tại các bãi rác hoặc bị thiêu hủy. Chưa tới 1% quần áo cũ được tái chế thành quần áo mới trong năm 2017.

Quần áo với chất liệu sợi tổng hợp bao gồm nhựa có tính độc hại lớn. Nghiên cứu năm 2016 của đại học California tại Santa Barbara đã phát hiện ra những chiếc áo khoác lông cừu polyester giải phóng 1,7 grams vi sợi nhựa sau mỗi lần giặt. Những chiếc áo khoác cũ bị rụng sợi nhiều hơn. Một nửa số sợi bị rụng này không tìm thấy được tại hệ thống nhà máy xử lý nước vào sông, biển nên cứ thế trôi thẳng ra đại dương. Nghiên cứu của đại học Plymouth ước tính vào năm 2016 cho biết với 6 kg quần áo giặt có thể giải phóng 700.000 các sợi nhỏ, chúng  trôi tiếp ra biển, tàn phá sinh vật biển, thậm chí quay trở lại, xuất hiện trong đồ ăn của con người (do ô nhiễm nguồn nước, do nhiễm độc nguồn sinh vật biển).

Khóa kéo là một trong những phụ kiện nhựa làm “đau đầu” các hãng thời trang muốn loại bỏ nhựa nguyên chất

Matt Dwyer, giám đốc đổi mới vật liệu tại tập đoàn quần áo Patagoina cho biết tập đoàn đã tái chế áo lông cừu polyester đầu tiên vào năm 1993. Tới nay, hơn 80% vật liệu tổng hợp mà Patagonia sử dụng đều được tái chế. Con số sẽ tăng lên 90% trong những năm tới. Nhiều thương hiệu thời trang khác cũng cam kết sẽ hạn chế và loại bỏ nilon trong các chất liệu của mình.

Áo jacket Patagonia Cloud Ridge sử dụng sợi vải tái chế

Đôi khi, một số chi tiết nhỏ nhặt đã đặt ra thách thức lớn cho những người cố gắng loại bỏ nhựa nguyên chất. Nhãn, logo, khóa kéo, phụ kiện trang trí, các nút nhựa… đều có dính dáng tới nilon hoặc polyester. Nhiều hãng thời trang đang cố gắng tìm những nhà cung cấp để làm nhãn, logo cho quần áo từ nhựa tái chế. Và khi càng nhiều người nghĩ tới môi trường và quan tâm tới các chi tiết nhỏ nhặt có thể làm ảnh hưởng lên môi trường, ngành thời trang nói riêng và tất cả các ngành công nghiệp khác nói chung đều có thể chung tay làm thay đổi thế giới, vì một tương lai trong lành, tốt đẹp hơn.


Phương Linh

theo The guardian

Từ Khóa :