Cùng “Xúng xính xuân” hiểu thêm về áo dài ngũ thân truyền thống



Cùng “Xúng xính xuân” hiểu thêm về áo dài ngũ thân truyền thống

Thuận Thục 13:34 19/1/2021

Trong những ngày không khí Tết đã cận kề, cùng với tiết trời mưa phùn đặc trưng Xuân, CLB đọc sách cùng con đã mời được các nhà nghiên cứu và nghệ nhân có tiếng đến nói chuyện, giúp các bạn nhỏ cũng như phụ huynh khám phá được nét đặc trưng của chiếc áo dài ngũ thân truyền thống.

TS.GD Nguyễn Thụy Anh và nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình, nghệ nhân Năm Tuyền

Tại không gian ấm cúng, đáng yêu của khu tập thể cũ K7, Bách khoa ngày cuối tuần qua, các hoạt động gợi lại Tết xưa của CLB đọc sách cùng con khiến cả người lớn và trẻ nhỏ đều háo hức. Các bé xúng xính trong chiếc áo dài nhiều màu, đặc biệt là có một số bé với dáng đi khá đĩnh đạc vì được lựa chọn làm “người mẫu” mặc áo dài ngũ thân.

Đợi chờ nhạc nổi lên để trình diễn

Có thể nói, một không khí Xuân rất đặc trưng đã ùa về trong từng ánh mắt của người tham dự. Mọi người xuýt xoa trong cái lạnh cận Tết, nhâm nhi bỏng ngô, chè lam, ấp trong tay ly trà nóng để dõi theo những chia sẻ của nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình – chủ nhiệm CLB Đình làng Việt và Trung tâm hỗ trợ phát triển áo dài ngũ thân - đã giải thích rất dễ hiểu để người nghe biết được đặc trưng của chiếc áo dài dân tộc.

Không gian nhỏ xinh ấm cúng của CLB Đọc sách cùng con tại Khu tập thể K7 Bách khoa

Theo quan niệm của người Huế, chiếc áo dài có 5 thân, với 4 vạt tượng trưng cho “tứ thân phụ mẫu” và một vạt được giấu bên phải tượng trưng cho người con được cha mẹ bao bọc.

Chiếc áo ngũ thân được các bé trai “xúng xính” mặc trong tiết trời giá rét

Áo có 5 khuy nằm bên phải, phân bố khoảng cách đều từ cổ đến eo, may chắp tay, vai liền, tay chẽn. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình cho biết, người xưa thường mặc chiếc áo lót bên trong (luôn là màu trắng) để giữ cho tấm áo dài bên ngoài không bị dính mồ hôi, khó giặt và nhanh bẩn, cũng là bởi chiếc áo dài xưa đều được may bằng vải tơ tằm, giặt nhiều mau sờn. Cũng vì thế, cổ chiếc áo lót trắng sẽ trở thành đường viền cổ cho chiếc áo dài bên ngoài, giúp khuôn mặt sáng sủa hơn. Cổ áo dài nam cao 4cm, trong khi cổ áo dài nữ chỉ cao 2cm để phô được chiếc cổ cao của người phụ nữ. Cùng với đó, chiếc quần mặc với áo ngũ thân cũng phải sáng màu để làm nổi bật chiếc áo.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình giải thích chi tiết cổ áo lót bên trong được cố tình lộ diện

Tà của áo dài ngũ thân khá rộng với ngụ ý giúp người mặc luôn kín đáo, không lộ cơ thể, để khi ngồi xuống, dù ngồi ghế hay xếp bằng tròn chân trên chiếu, tà áo đều che phủ được. Đặc biệt, nhà văn Lê Phương Liên đã tâm sự rằng bà rất cảm động khi được mặc chiếc áo ngũ thân, bởi hình ảnh người bà và người mẹ của mình như ùa về, bà đã rưng rưng khi giới thiệu rằng dưới tà của chiếc áo ngũ thân còn có một sợi dây để khi đi gió, bay tà, các cụ sẽ lấy dây buộc níu tà vào nhau cho khỏi bị tốc vạt áo.

Tà áo dài ngũ thân khá rộng, che chắn cơ thể kín đáo

Các bé tham gia CLB đọc sách cùng con thoải mái chạy nhảy, chơi đùa trong chiếc áo dài truyền thống

Nghệ nhân Năm Tuyền, người đã dày công nghiên cứu để giúp chiếc áo dài ngũ thân có thể may sẵn, cho biết, vai áo may liền chứng tỏ sự khiêm nhường của người xưa, đồng thời, với nam giới, có thể khoe được bờ vai vững chãi. Trong khi tay áo chẽn là đã có sự cải tiến so với tay áo dài xưa khá rộng. Chiếc áo dài ngũ thân có phần cổ, vai và tay rất vừa vặn còn thân áo được may rộng rãi, giúp người mặc vận động thoải mái, rất phù hợp với đời sống hàng ngày. Thậm chí, TS. GD Nguyễn Thụy Anh còn hồ hởi khoe rằng dù gió rét như thế nhưng chiếc áo ngũ thân hai lớp chị mặc rất ấm, rất kín gió mà không bị gò bó, khó hoạt động. Cũng bởi thân áo rộng nên mùa đông, người mặc có thể thêm nhiều lớp áo bên trong mà không bị khó cử động. Còn mùa hè, chiếc áo tơ tằm một lớp lại rất thoáng mát.

TS.GD Nguyễn Thụy Anh và nghệ nhân Năm Tuyền

Bên cạnh đó, màu sắc của những chiếc áo ngũ thân cũng rất khiêm nhường, thể hiện sự khẳng khái khi toàn sử dụng tông trầm, với các màu nhuộm tự nhiên, phù hợp với máu người Việt màu đỏ đậm sống ở đất phương nam. Đây cũng là điểm mấu chốt để nhận diện giá trị truyền thống của chiếc áo dài ngũ thân. Ngoài ra, nếu có hoa văn thêu hoặc in trên áo thì đều rất kín đáo in chìm hoặc hoa văn hòa với màu áo nhã nhặn chứ không rực rỡ, lòe loẹt, chóe hoặc nổi bật chói mắt. Nếu áo may hai lớp thì lớp bên trong sẽ cùng tông màu nhưng tươi hơn để khi bước đi, màu áo lót sẽ lấp ló ẩn hiện, không phô diễn.

Các cô các chị tò mò sờ tận tay để hiểu kết cấu của chiếc áo dài ngũ thân

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình cũng chia sẻ thêm rằng, chiếc áo ngũ thân là sự thể hiện của đức tính khiêm nhường, kín đáo, giản dị, hòa đồng của người Việt, đặc biệt khi chiếc áo the đen ra đời, sự trân trọng hàng xóm bạn bè càng được thể hiện khi những gì đẹp đẽ, sang trọng được giấu vào trong, các cụ khoác tấm áo the đen ra ngoài để ai cũng giống ai. Cùng với đó, thể hiện sự kính trọng khách khứa đến nhà là phải khoác tấm áo dài ngũ thân tiếp khách cho lịch sự. Màu áo ngũ thân bên trong lấp ló, hòa quyện với lớp the đen bên ngoài, tạo nên vẻ đẹp nền nã, thanh tao.

Cuối cùng, một phụ kiện không thể thiếu, giúp bộ áo dài ngũ thân hoàn chỉnh là chiếc khăn đội đầu luôn có màu đen, giúp khuôn mặt sáng sủa, lịch thiệp. Đồng thời, giúp bảo vệ và giữ ấm đầu. Hơn nữa, đàn ông khi xưa không phấn son như chị em phụ nữ thì trước khi tiếp khách hay có việc ra ngoài cũng đều vấn khăn, sửa soạn áo xống cho trang nhã, lịch thiệp mới bước ra đường.

Chiếc khăn đội đầu là phụ kiện không thể thiếu của bộ áo dài ngũ thân

Đặc biệt, khi mặc chiếc áo dài ngũ thân mà người mặc hiểu những giá trị cốt lõi của chiếc áo, sẽ thấy tự hào khi khoác lên tà áo dài dân tộc, phong thái đi đứng cũng khoan thai, đĩnh đạc hơn – nghệ nhân Năm Tuyền bày tỏ. Ông cũng cho biết, để may chiếc áo dài ngũ thân ban đầu khá mất thời gian khi chọn vải, lấy số đo người mặc rồi thử vài lần mới ứng. Nhưng hiện nay, chiếc áo ngũ thân đã được may sẵn với số đo và độ cử động đã được nghiên cứu để phù hợp với số đông.

Phong thái đĩnh đạc của nam giới khi mặc áo dài ngũ thân

Được khoác lên mình bộ áo dài ngũ thân truyền thống, bé Minh Khoa chia sẻ rằng chiếc áo giúp bé chạy nhảy thoái mái mà vẫn rất ấm, tuy phần cổ và tay vừa khít khiến lũ trẻ thấy mình cần hạn chế một vài hoạt động đùa nghịch thái quá.

Bé Minh sải bước tự tin trong chiếc áo dài truyền thống

Những mẫu nhí trong màn trình diễn áo dài ngũ thân

Các bé hào hứng với những câu hát truyền thống

Trong không khí mưa Xuân, CLB Đọc sách cùng con còn rất nhiều hoạt động bổ ích như đố vui, trình diễn thời trang, hát xẩm bên cạnh những tìm hiểu thú vị về áo dài ngũ thân. Với những hoạt động ý nghĩa này, bạn Ngọc Minh cho biết, “con thấy thích cái Tết truyền thống hơn khi hiểu được ý nghĩa những gì mình mặc và các lễ nghĩa trong ngày Tết cổ truyền”.


Thuận Thục