Cứ giơ bằng cấp để nhận lương, chuyện sắp cũ



Cứ giơ bằng cấp để nhận lương, chuyện sắp cũ

Hải Băng 18:52 3/4/2014

Có lẽ chẳng mấy nơi như nước Việt mình khi bằng cấp là nhân tố chính quyết định lương cao thấp, trong khi năng lực thật của cá nhân thì bị "bỏ xó". Nhưng trên thực tế, chuyện này sắp trở nên cũ kỹ, lạc hậu bởi sẽ chỉ còn đúng với những công chức ăn lương nhà nước, còn thị trường lao động tự do, bằng cấp có nhiều như xoè quạt mà làm ăn chẳng ra gì, xin mời đi ngay cho "sớm chợ".

Theo Thời báo Ngân hàng, Phó trưởng ban Tổng hợp NCSEIF, Thạc sỹ Phạm Thị Thu Phương cho biết năm 2002, nhóm đối tượng không bằng cấp có thu nhập với nam trong một giờ là 3,33 nghìn đồng và với nữ là 2,48 nghìn đồng. Lương theo giờ ở cả hai nhóm đều tăng theo trình độ, tuy nhiên mức tăng cao hơn đối với nhóm có trình độ cao đẳng trở lên. Đối với nam giới có trình độ cao đẳng, lương theo giờ tăng thêm 5,19 nghìn đồng trong giai đoạn này. Song mức tăng còn lớn hơn rất nhiều ở nhóm có trình độ sau đại học, tăng thêm 22,35 nghìn đồng. Tương tự, năm 2002, cả nữ giới và nam giới trình độ tiểu học đều có thu nhập cao hơn những người không được đi học.

 

Nhóm nghiên cứu lý giải sự chênh lệch thu nhập theo trình độ này do bối cảnh tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam giai đoạn 2002-2010 phù hợp với lý thuyết thay đổi công nghệ dựa trên kỹ năng. Do đó, khi nền kinh tế tăng trưởng, các ngành công nghệ ưu tiên lao động có kỹ năng hơn so với nhóm không có kỹ năng. Vì thế nên mới xảy ra tình trạng "cười ra nước mắt" khi một công ty công nghệ muốn tuyển hàng nghìn lao động nhưng kết cục chỉ được 2.000 người và xác định trước sẽ phải đào tạo lại. Thậm chí có những ứng viên tốt nghiệp các trường đại học công nghệ cũng bị "rớt đài" thê thảm do thiếu quá nhiều kỹ năng sống và năng lực công việc đòi hỏi. Cho nên, với những trường hợp tuyển dụng thực chất như trên, bằng cấp đưa ra chỉ làm người ta thêm... xấu hổ.

 

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng cho hay, đối tượng được lựa chọn để thực hiện nghiên cứu này lại khiến cho kết quả mang tới tính không sát thực trên thị trường lao động hiện nay. Theo đó, nghiên cứu tập trung vào những người trong độ tuổi lao động từ 15 đến 65 tuổi. Thế nhưng mẫu nghiên cứu lại chỉ tiến hành đối với những người đã có việc làm, làm công ăn lương và những người làm việc hơn 15 giờ/tuần mà không bao gồm những người làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp.

 

Ngoài ra, PGS-TS. Nguyễn Bá Ngọc, Phó viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) cho rằng kết quả của nghiên cứu trên dường như phù hợp với thực trạng “trọng bằng cấp” tại khu vực công hiện nay. Ông cho rằng “Các cơ quan quản lý Nhà nước, khu vực DNNN... vẫn phổ biến tình trạng hưởng lương chủ yếu theo chức vụ, chứ chưa theo việc, không căn cứ trên hiệu quả công việc với từng vị trí”. Chả thế mà các giám đốc, trưởng phòng thời gian đi nhậu nhiều hơn đi làm thế mà đùng một cái có cái bằng thạc sĩ, hay tại chức mà chẳng thấy học hành, nghiên cứu tẹo nào.

 

Vì thế, chuyện trọng bằng cấp vẫn chỉ phổ biến ở các công chức, ăn lương theo ngạch, bậc hay lôi bằng cấp "ra doạ" bên cán bộ tổ chức, chứ trên thực tế với thị trường lao động tự do theo báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, cả nước hiện đang có 72.000 cử nhân, thạc sỹ thất nghiệp.

 

 Trong khi các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay tại các khu công nghiệp đều đang “khát” lao động có tay nghề,có kinh nghiệm, chất lượng cao. Chính do tâm lý “chuộng bằng cấp” nên học sinh, sinh viên đua nhau lấy tấm bằng cử nhân, thạc sỹ trong khi thị trường đang trong tình trạng “thừa thầy thiếu thợ”. Do đó, cử nhân, thạc sỹ ra trường với kỹ năng yếu hoặc chấp nhận làm những công việc trình độ thấp hơn hoặc chịu thất nghiệp vì kén chọn công việc.

 

 

Để đánh giá sự liên quan giữa giáo dục và lao động tại Việt Nam chỉ dựa vào mức lương thôi là chưa đủ mà nên đánh giá dựa trên những tiêu chí khác như cơ hội việc làm đối với các đối tượng ở từng trình độ khác nhau, nhu cầu việc làm của thị trường. Thực tế có nhiều nhà tuyển dụng nhất là ở khối tư nhân không quá coi trọng yếu tố bằng cấp mà coi trọng đến kỹ năng làm việc hơn. Trên thị trường lao động hiện nay, lao động kỹ thuật qua đào tạo ở cao đẳng nghề còn có cơ hội việc làm và mức lượng cao hơn rất nhiều so với lao động trình độ thạc sỹ ngồi bàn giấy.

 

Trong khi thế giới chẳng mấy nước tính lương dựa trên bằng cấp thì Việt Nam lại tính lương thưởng một cách...kỳ dị. Vì thế mà các công chức nhà ta đang ngày càng... bám ghế do "sống lâu lên lão làng" với mớ bằng cấp không thực chất để hưởng tiền lương từ tiền thuế của dân. Với cách tính lương kiểu nhìn bằng cấp trả tiền này thì bộ máy hành chính công còn lâu mới sa thải nổi ai, chưa kể sẽ ngày càng phình to vì người ta sẽ rủ nhau chạy chọt vào một nơi trả lương không theo công việc, vậy thì tội gì không vào.

 

Hải Băng

Từ Khóa :