Cử động của ký ức trong những người con gốc Việt chưa từng “gặp” cố hương



Cử động của ký ức trong những người con gốc Việt chưa từng “gặp” cố hương

Minh Minh 11:55 22/4/2017

Trong hai người: Một là nghệ sĩ thị giác, người kia là nghệ sĩ múa kiêm biên đạo. Họ đều là người Pháp gốc Việt và chưa từng sinh sống tại Việt Nam cho đến khi cùng trở về cố hương, hợp tác với nhau trong dự án nghệ thuật để tìm lại và vẽ nên hình hài ký ức qua lời kể của ông bà, cha mẹ về quê hương. Qua triển lãm "Cử động của ký ức", hai nghệ sĩ đã tìm về nguồn cội, lật giở, kể lại và tái hiện ký ức của người khác một cách khác biệt, độc đáo.

Mang trong mình những ký ức đứt đoạn về quê hương Việt Nam xa xôi, nghệ sĩ thị giác tài năng, mang trong mình hai dòng máu Pháp - Florian Nguyễn đã quay trở về quê nhà như hành trình sáng tạo nghệ thuật để biến những mảnh ký ức của bản thân, gia đình thành những tác phẩm nghệ thuật thị giác ấn tượng. Tháng 3/2016, anh quyết định trở về Việt Nam, định cư tại TPHCM. Cũng trong năm này, anh tổ chức triển lãm cá nhân mang tên Ký ức và lãng quên tại Viện Pháp (TPHCM).

Nghệ sĩ Florian Nguyễn trong ngày khai mạc triển lãm

Ký ức vẫn luôn là nguồn cảm hứng gợi cho anh nhiều ý tưởng sáng tác nghệ thuật, để soi chiếu một phần bản thể cũng như kể cho công chúng cảm xúc, cảm nhận trong anh. Triển lãm Cử động của ký ức được coi như sự tiếp nối những dự án nghệ thuật trước đó của nghệ sĩ trẻ Florian Nguyễn. Triển lãm vừa được khai mạc tối ngày 21/4 tại sảnh Trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội (L’Espace, 24 Tràng Tiền, Hoàn Kiếm) và sẽ kéo dài tới hết ngày 04/06.

Khán giả xem triển lãm

Sinh ra và lớn lên tại Pháp, Florian Nguyễn được nuôi lớn từ những câu chuyện kể, những kỷ niệm đong đầy tình yêu thương của ông bà nội - những người Việt chuyển sang Pháp định cư từ những năm 1950. Vì thế, Florian Nguyễn mong muốn dùng tranh vẽ và sắp đặt để truyền tải cảm nhận của bản thân về những ký ức ấy. Những ký ức về mảnh đất anh chưa từng có thời gian gắn bó, thậm chí chưa từng đặt chân đến, nhưng lại trở thành một phần ký ức, một phần tuổi thơ của anh.

Florian Nguyễn chia sẻ: “Tuổi thơ của tôi trải qua ở Pháp, nên có thể nói ký ức của tôi được hình thành thông qua câu chuyện kể của ông bà”. Anh cũng không nhớ rõ lần đầu tiên về Việt Nam, đặt chân lên mảnh đất quê hương là khi nào, chỉ biết là khoảng năm anh 10-12 tuổi, nhưng cảm xúc của lần đầu gặp gỡ ấy vẫn còn nguyên vẹn.

Nghệ sĩ thị giác Florian Nguyễn

“Tôi nhớ như in cảm giác khi xuống máy bay, một hơi nóng bủa vây lấy mình và một mùi hương tôi không thể gọi thành tên và chưa bao giờ ngửi thấy trước đấy. Đó là cảm xúc khó tả” - Florian nói. Kể từ lần đó, quê hương Việt Nam trở nên sống động và rõ ràng hơn chứ không chỉ đơn thuần là câu chuyện kể của ký ức.

Florian đã tìm được ngôn ngữ thể hiện riêng. Đó là những bức tranh vẽ với kích thước đa dạng, được tạo thành từ hàng nghìn đường nét tinh tế. Những nét vẽ ấy như chính câu chuyện về nguồn cội của người nghệ sỹ, đôi khi vụn vặt, bé nhỏ, nhưng luôn tràn đầy cảm xúc.

Đen và trắng là hai màu chủ đạo trong triển lãm của nghệ sĩ Florian Nguyễn

Phong cách vẽ của anh nổi bật bởi sự tỉ mỉ trong đường nét, cho dù là tranh vẽ trên giấy hay những bức tranh nề đồ sộ (tranh tường). Hai màu chủ đạo được anh lựa chọn trong những tác phẩm là đen và trắng, những màu sắc cơ bản mang đậm tính huyền bí, giúp người nghệ sĩ thể hiện hình ảnh một cách chân thật với những cảm xúc trọn vẹn nhất.

Để thực hiện triển lãm lần này, Florian kết hợp cùng nghệ sĩ, biên đạo múa cũng là người Pháp gốc Việt Sébastien Lý để mang đến những “cử động” trực quan cho ký ức. Họ đã phải làm việc miệt mài, liên tục trong 4-5 tháng để vừa sáng tác tránh, vừa viết kịch bản múa để tái hiện lại ký ức theo cách khác biệt. Trong quá trình làm việc, họ cũng trò chuyện với hai nữ nghệ sĩ múa khác (Mai Anh và Nhung) về ký ức của bản thân mỗi người, ghi âm, ghi hình cuộc trò chuyện, thậm chí ghi lại các động tác múa về ký ức để lấy chất liệu vẽ, nên những “cử động của ký ức”.

Nghệ sĩ múa Nhung và những ký ức của bản thân

Chuyển động ký ức của nghệ sĩ múa Mai Anh

Những nét vẽ tỉ mỉ, tinh tế bằng mực nho trên giấy của họa sĩ Florian

Trong Cử động của ký ức, Florian Nguyễn không trực tiếp kể câu chuyện của bản thân mà sử dụng lời kể của những người bạn về gia đình, ông bà họ, làm nguồn cảm hứng sáng tác. Anh đã tái hiện ký ức của hai nữ nghệ sĩ múa. Anh vẽ tranh chân dung họ rồi đặt ở giữa, để những ký ức của họ xoay xung quanh và kết nối với nhau bằng những đường nét khác biệt, khi là vô số chấm tròn, lúc lại là những nét vẽ mảnh mai, tinh tế tạo, những hình khối hút mắt.

Những nét vẽ ấy chẳng phải là ngẫu nhiên hay trang trí cho đẹp. “Đối với tôi, đây là cách hiện thực hóa những hành trình của ký ức. Tôi dùng những đường nét như khối crystal (tinh thể - pv) gắn kết với nhau để thể hiện vùng ký ức mà chúng ta còn nhớ và sẽ hình thành khi chúng ta suy nghĩ. Còn những chấm và hình tròn nhỏ bé kia là những vùng ký ức bị lãng quên. Tất cả đều gắn kết với tác phẩm chính ở giữa - họ là chủ nhân của ký ức đó”, Florian bộc bạch.

Trong tranh của Florian dường như có sự chuyển động

“Múa cùng ký ức”

Một số tác phẩm trong triển lãm

Anh vẫn trung thành với hai màu: đen và trắng như những hồi ức và lãng quên luôn đan xen trong mỗi con người. Những ẩn dụ của ký ức sẽ được thể hiện thông qua hình ảnh, ngôn từ và chuyển động. Khán giả sẽ có cách tiếp cận mới với tác phẩm, thông qua lăng kính của chuyển động. Sự kết hợp của ngôn ngữ hội họa cùng ngôn ngữ cơ thể sẽ mang tác phẩm đến gần hơn với công chúng. Mỗi khán giả đến và đi, mang theo những ký ức và cảm nhận của riêng họ. “Cử động của ký ức” sẽ là dấu gạch nối giữa những gì đã qua, đã được nhắc đến, được trình diễn và những gì sẽ được nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận bởi khán giả.

Chân dung nghệ sĩ Nhung

Tác giả đã sử dụng hàng triệu chấm nhỏ để tạo nếp nhăn nơi khóe mắt hoặc sự đổ bóng cho bức tranh khi nhìn từ xa

Những nét vẽ tinh tế, tài hoa của nghệ sĩ

Điểm đặc biệt của Triển lãm Cử động của ký ức là Florian Nguyễn chú trọng khai thác mối tương quan giữa vũ đạo và ký ức khi hợp tác với nghệ sĩ Sébastien Lý, để dẫn dắt công chúng, người xem đi từ ngệ thuật thị giác đến nghệ thuật biểu diễn, từ tranh vẽ đến múa và ngược lại.

Bởi thế, những cảm nhận, các tương tác trực tiếp của người xem Triển lãm Cử động của ký ức trong ngày khai mạc sẽ tiếp tục được “bộ đôi” nghệ sĩ khai thác và sử dụng làm chất liệu cho buổi trình diễn múa Không chỉ là ký ức diễn ra tại L’Espace vào 7 giờ tối ngày 22/4.

Biên đạo kiêm nghệ sĩ múa người Pháp gốc Việt Sébastien Lý

Nghệ sĩ Sébastien Lý tâm sự: “Hội họa và múa có sự tương quan chặt chẽ. Đặc biệt, trong dự án này, khi đứng trước các tác phẩm của anh Florian, người xem không chỉ thấy các bức vẽ mà còn thấy sự chuyển động trong đó. Sau khi trình diễn vở múa, tôi hy vọng sẽ mang lại cảm giác được sống trong 2 không gian khác nhau, một cảm giác hoàn toàn khác biệt cho độc giả - để cảm nhận nguồn cảm hứng nuôi dưỡng cho những sáng tác của anh Florian Nguyễn ra đời”.

 

Xem thêm:

“Chuối”: Một triển lãm nghệ thuật thị giác lạ thường!

Triển lãm “Chỉ là một cảm tưởng”: Cuộc chơi mới của hình ảnh

Tìm lại ký ức quê hương qua triển lãm của nghệ sĩ người Pháp gốc Việt


Minh Minh

Từ Khóa :