Cư dân tem phiếu hội tụ cùng “Thương nhớ thời bao cấp”



Cư dân tem phiếu hội tụ cùng “Thương nhớ thời bao cấp”

Thanh Lam 0:1 19/8/2018

Buổi tọa đàm “Thương nhớ thời bao cấp” do Công ty CP văn hóa truyền thông Nhã Nam tổ chức là một cơ hội tuyệt vời cho những thế hệ từ U50 đến U90 cùng gặp gỡ và hồi tưởng lại những kỉ niệm của thời bao cấp - thời kì đầy ắp những gian khó, những câu chuyện dở khóc dở cười, những nỗi niềm đau đáu và cả sự nghẹn ngào…

Không chỉ kết nối những thế hệ U50 đến U90, buổi tọa đàm còn thu hút những khán giả trẻ, những người chỉ biết đến thời bao cấp qua những kỉ niệm nhạt nhòa của tuổi thơ hay qua những lời kể sống động của ông bà, bố mẹ.

Buổi tọa đàm thu hút những đại diện của nhiều thế hệ đến tham dự

Nhờ những chia sẻ hết sức chân thành và sâu sắc từ các khách mời (GS Nguyễn Minh Thuyết- Giáo sư Ngôn ngữ học, bà Phạm Chi Lan- chuyên gia kinh tế, thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng, Họa sĩ Nguyễn Thành Phong- một trong hai tác giả của cuốn sách “Thương nhớ thời bao cấp”) mà buổi tọa đàm đã nhận được nhiều lời tán thưởng, vỗ tay đồng thuận cũng như những tiếng cười sảng khoái của khán thính giả đúng như những thông điệp tinh thần mà cuốn sách “Thương nhớ thời bao cấp” muốn truyền tải.

Khi nhắc đến những kỉ niệm đáng nhớ của thời bao cấp, cả GS Nguyễn Minh Thuyết và bà Phạm Chi Lan đều nhắc đến những khó khăn, gian khổ nhưng đọng lại là niềm vui và tinh thần lạc quan. Đó có thể là câu chuyện một anh làm việc ở Bộ ngoại thương với nét mặt sảng khoái và đầy hứng khởi cất lên câu hát “Cho ngày nay, cho ngày mai, cho muôn đời sau” của nhạc sĩ Hoàng Vân trong một ngày đẹp trời được nhận hai mớ rau muống từ cửa hàng mậu dịch. Đó có thể là những trải nghiệm của GS Nguyễn Minh Thuyết khi công tác ở tỉnh Thái Nguyên, nơi việc phân phối thực phẩm còn nhiều hạn chế, có những công dân đã phải gửi thư cho Thủ tướng về việc cả một tập tem phiếu vẫn còn nguyên do không có đủ thực phẩm cung cấp. Con người thời ấy, chấp nhận một cuộc sống đơn sơ giản dị, thiếu thốn như lẽ thưỡng tình.

Còn với họa sĩ trẻ Nguyễn Thành Phong, thời bao cấp là một khái niệm khá mơ hồ bởi anh không được trực tiếp trải qua nó, những cảm hứng để anh vẽ nên những bức tranh “Thương nhớ thời bao cấp” là từ những câu chuyện của bố. Cùng với họa sĩ Hữu Khoa, anh cố gắng truyền tải nó sao cho sinh động và ấn tượng, đi vào lòng người nhất. Anh cho biết: Cuộc gặp gỡ ngày hôm nay là một cơ hội quý giá để anh vượt ra khỏi cuốn sách tiếp nhận thêm những tư liệu mới, chân thật hơn, đa dạng hơn.

Các diễn giả khách mời chia sẻ tại buổi Tọa đàm (Từ trái qua: Họa sĩ Nguyễn Thành Phong, GS Nguyễn Minh Thuyết, Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan)

Buổi tọa đàm có lẽ đã không thành công đến vậy nếu như không có thêm những chia sẻ đến từ những cư dân “tem phiếu” thứ thiệt khác ngồi ở dưới hàng ghế khán giả. Nói về “Thương nhớ thời bao cấp”, bác Phương, từng công tác tại Bộ Tài chính có nhận xét: Cuốn sách mới chỉ đưa ra được một điểm nhìn mang tính châm biếm, hài hước và có phần nào đó phản ánh những mặt tối của thời bao cấp. Những hạn chế, khó khăn của thời bao cấp là có nhưng vẫn còn cả những điều tốt đẹp, những giá trị tinh thần, những câu chuyện về tình người cũng nên được phản ánh. Điển hình là câu chuyện về người mậu dịch viên giàu tình yêu thương qua lời kể của bà Phạm Chi Lan, luôn nhắc nhở mọi người nhường cơ hội cho phụ nữ có thai hay tỏ thái độ thương xót nuối tiếc cho những người đã xếp hàng quá lâu mà không nhận được thực phẩm trong ngày.

Rất nhiều những ý kiến, chia sẻ khác đã được bộc bạch tại buổi tọa đàm, đó là những câu chuyện của những cá nhân với những khó khăn, nỗi niềm riêng về hoàn cảnh xuất thân, quá trình phấn đấu công tác, về những bất cập trong cơ chế, về những hiện tương tiêu cực xuất hiện trong thời bao cấp, tuy không nhiều nhưng để lại những ấn tượng khó phai trong lòng họ. Với những người đã bước vào tuổi xế chiều, việc đi qua những năm tháng bao cấp có lẽ là nỗi đau, là quãng đường không thể nào quên, khiến họ thấy xót xa mỗi khi nhớ lại. Nhưng thời bao cấp cũng tôi rèn cho họ bản lĩnh, khả năng chịu đựng và vượt lên khó khăn với tinh thần lạc quan, tin về ngày mai tươi sáng, là những kỉ niệm đong đầy niềm tự hào vì đã đồng hành cùng sự chuyển mình của đất nước.

Những nhân chứng U90 đến tham gia buổi Tọa đàm và kể lại kỉ niệm thời bao cấp của chính mình

Nếu như cuốn sách của Thành Phong và Hữu Khoa đã ghi lại được hầu hết những câu vè, ca dao hay tục ngữ, thành ngữ phản ánh hiện thực khó khăn về cơ sở vật chất thời kì bao cấp thì theo ý kiến số đông những nhân chứng sống có mặt tại diễn đàn, những giá trị tinh thần vẫn chưa được truyền tải hết. Những khó khăn về vật chất khiến cho con người thời ấy chỉ mải mê tìm mọi cách làm sao cho no cái bụng mà nhu cầu tinh thần cũng giảm đi rất nhiều. Hoạt động xem phim, nghe ca nhạc, múa hát rất hạn chế, tuy nhiên văn hóa đọc lại thực sự rất được coi trọng. Đó cũng là thông điệp mà những diễn giả khách mời muốn truyền tải đến thế hệ ngày nay, hãy trau dồi nhiều hơn thông qua việc đọc sách.

Các khán giả tham gia buổi tọa đàm xem tranh tại Triển lãm “Thương nhớ thời bao cấp”

Kết thúc buổi tọa đàm, ai ai cũng nuối tiếc vì còn rất nhiều câu chuyện chưa được kể, bộc bạch, có dành nhiều thời gian hơn nữa cũng không hết được những giai thoại về thời bao cấp. Rất có thể sẽ có thêm những cuốn sách khác nữa để không chỉ có những thế hệ thương nhớ về thời bao cấp nữa mà thêm nhiều thế hệ đọc và hiểu về nó như một phần của lịch sử đất nước.

Những kì ức về thời bao cấp vẫn còn rất sống động trong các cư dân thời tem phiếu, là những sự thật lịch sử tuy nghiệt ngã nhưng đầy tính nhân văn, thấm đượm tình người và có giá trị giáo dục sâu sắc.


Thanh Lam