Covid-19 làm hàng hóa lưu thông khó khăn – nguyên nhân khiến người dân tích trữ thực phẩm



Covid-19 làm hàng hóa lưu thông khó khăn – nguyên nhân khiến người dân tích trữ thực phẩm

Phương Linh 6:0 6/4/2020

Đại dịch Coronavirus đã gây sốc cho hàng chục triệu người ở các nước giàu trên thế giới: Đột nhiên họ không thể mua thức ăn yêu thích khi muốn. Bởi vậy, người dân đổ xô đi mua hàng tích trữ khiến các kệ hàng trong siêu thị trống rỗng ở nhiều nơi trên thế giới.

Chuỗi cung ứng thực phẩm ở các nền kinh tế phát triển đang có dấu hiệu căng thẳng gia tăng khi các lệnh phong tỏa trên toàn quốc được ban hành nhằm hạn chế sự lây lan của viruscorona. Kết quả là, trước lệnh phong tỏa, người dân đổ xô đi mua hàng tại các siêu thị khiến cho các kệ hàng trống rỗng, người mua hoảng loạn.

Cách thức vận chuyển thực phẩm trên toàn cầu đang được thử nghiệm theo những cách chưa từng có. Chủ tàu đang phải vật lộn trong việc chuyển đổi các thuyền viên và di chuyển hàng hóa giữa các cảng. Hàng ngàn máy bay phải “nằm im” khi các hãng hàng không cắt giảm năng lực vận tải hàng không.

Việc hạn chế đi lại cũng đang làm tắc nghẽn mạng lưới đường bộ và gây khó khăn cho công nhân trong quá trình di chuyển tới chỗ làm. Chuỗi cung ứng thực phẩm cuối cùng là các siêu thị luôn bị phụ thuộc vào hệ thống giao hàng, nay lại bị đảo lộn bởi nhu cầu quá lớn và tâm lý hoảng loạn của người tiêu dùng.

Maximo Torero Cullen, chuyên gia kinh tế tại Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên Hợp Quốc cho hay mức dự trữ lương thực toàn cầu các mặt hàng chủ lực như lúa mì, ngô, gạo đang ở mức dồi dào. Nhưng các nút thắt vận chuyển cần được xác định và giải quyết nhanh chóng để đảm bảo hàng hóa có thể nhanh chóng đến được nơi cần thiết.

Kazakhstan, nước cộng hòa  chuyên xuất khẩu lúa mì lớn trên thế giới đã tạm thời cấm việc vận chuyển kiều mạch, bột lúa mạch đen, đường, cà rốt, khoai tây vào đầu tháng 3 vì chính phủ lo lắng về nguồn cung cấp trong nước. Trong khi các hạn chế đã được nới lỏng, những động thái tương tự của các quốc gia khác cũng có thể là vấn đề khiến cho lương thực không đến các chuỗi cung ứng một cách nhanh chóng.

Cuộc khủng hoảng của nguồn cung cấp thực phẩm đang thu hút sự chú ý từ các nhà hoạch định chính sách hàng đầu. Các nhà lãnh đạo của nhóm 20 nền kinh tế lớn vào tuần trước đã cam kết sẽ giải quyết sự gián đoạn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời đảm bảo sự di chuyển của các nguồn cung cấp y tế quan trọng, các sản phẩm nông nghiệp quan trọng cùng các hàng hóa, dịch vụ khác xuyên biên giới.

Vận chuyển bằng tàu biển

Cách thức vận chuyển bằng tàu biển được coi là mũi nhọn trong giai đoạn này. Phần lớn nguồn cung cấp thực phẩm của thế giới được vận chuyển trên tàu biển với số lượng lớn.

Tuy nhiên, các chủ tàu đang phải quay cuồng với thực tế là một số cảng lớn trên thế giới ở Trung Quốc đã đóng cửa, giờ đây lại tiếp tục đối mặt với lệnh phong tỏa trên khắp thế giới. Điều này cản trở việc tiếp cận các cảng lớn, khiến lịch trình di chuyển phải thay đổi dù không bị hạn chế đi lại.

Maersk (AMKAF), công ty vận tải container lớn nhất thế giới gần đây cho biết họ đã phải tạm hoãn việc thay đổi thuyền viên trên tàu trong vòng một tháng để giảm thiểu rủi ro tàu bị kiểm dịch tại các cảng lớn, gây gián đoạn trong quá trình vận chuyển hàng hóa của khách hàng.

Phòng vận chuyển quốc tế cảnh báo: Nhưng cách làm như vậy có thể gây nguy hiểm về sức khỏe và tinh thần của những người đi biển, vì họ vẫn ở trên tàu trong thời gian dài mà không nghỉ ngơi, điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu thuyền viên sau này.

Theo Wilhelmsen, tập đoàn công nghiệp hàng hải có trụ sở tại Na Uy, hơn 30 cảng trên toàn thế giới đang hạn chế tàu vào hoặc cấm thay đổi toàn bộ thủy thủ trên tàu, bao gồm Úc, Việt Nam, Ấn Độ, Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Chile, Argentina.

Một tàu container của Maersk cập cảng Fremantle, Australia vào ngày 27/3/2020

Guy Platten, tổng thư ký phòng vận chuyển quốc tế cho biết quy tắc quản lý vào cảng rất khác nhau giữa các quốc gia khiến những chủ tàu rất khó lập ra các kế hoạch tuyến đường. Điều này có thể làm ùn ứ chuỗi cung ứng thực phẩm, đặc biệt gây khó dễ với các loại thực phẩm tươi sống, rất nhạy cảm về mặt thời gian.

Theo báo cáo ngày 13/3/2020 của công ty nghiên cứu hàng hóa Mintec, sự chậm trễ trong việc quá cảnh từ các cảng ở Trung Quốc có thê gây ra tình trạng thiếu nước táo ép cho thị trường Hoa Kỳ. Hai phần ba lượng nước ép táo mà người Mỹ uống đều tới từ thị trường Trung Quốc.

Hàng không cũng bị hạn chế

Việc ngừng hoạt động trong ngành hàng không thương mại do coronavirus gây ra đã làm giảm mạnh công suất hàng hóa hàng không, khiến cho việc vận chuyển các mặt hàng tươi, dễ hỏng gặp nhiều khó khăn và tốn kém hơn.

 “Các chuyến hàng đã bị trì hoãn vận chuyển vì các chuyến bay bị hạn chế. Tuần trước, ủy ban châu Âu đã công bố các hướng dẫn  giúp xóa bỏ những rào cản vận chuyển châu Âu, và chúng tôi khuyến khích các nước khác làm theo”, Alexandre de Juniac, giám đốc điều hành hiệp hội vận tải hàng không quốc tế cho biết.

Hiten Dodhia, giám đốc Saturnalia UK, công ty nhập khẩu sản phẩm tươi có giá trị cao từ châu Phi và Nam Mỹ cho biết: Thị trường vận tải đã có sự tăng vọt lớn về giá cước vận tải hàng không trong thời kỳ cắt giảm các chuyến bay.

Việc phong tỏa và giới nghiêm ở các quốc gia, bao gồm Zimbabwe, Nam Phi, Guatemala, Peru đang hạn chế sự di chuyển của công nhân và gây ra tình trạng thiếu lao động tại các trang trại. Điều này cản trở quá trình trồng trọt, thu hoạch và đóng gói sản phẩm.

Vấn đề lớn nhất nằm ở việc rau được trồng, thu hoạch và vận chuyển trong các khung thời gian tương đối ngắn, Dodhia cho biết. Một số nông dân quyết định không trồng rau nữa vì không rõ hàng hóa của mình có thể được vận chuyển đến thị trường kịp thời gian không.

Lao động và hậu cần

Tình trạng thiếu lao động ở châu Âu và Hoa Kỳ đe dọa làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng, đẩy giá lương thực tăng cao và làm cho một số mặt hàng có giá trị cao, như trái cây, rau, thịt, cá khó tìm.

Liên minh nông dân quốc gia Anh đã cảnh báo các hạn chế đi lại có thể ngăn công nhân nhập cư vào đất nước nên thiếu công nhân cho vụ thu hoạch sắp tới là điều có thể xảy ra. Phong tỏa đất nước cũng sẽ cản trở việc những người chủ khu nông nghiệp tuyển dụng 80.000 lao động thời vụ cần thiết trong năm nay.

Công nhân thời vụ thu hoạch trái cây, rau tươi ở Anh

Tom Bradshaw, phó chủ tịch công đoàn cho biết: Chúng tôi đang kêu gọi người dân Anh, sinh viên đại học, hoặc bất cứ ai muốn tìm việc có thể tham gia và hỗ trợ những người trồng trọt nước Anh trong thời điểm quan trọng của đất nước.

Theo liên minh công nhân Anh, sự thiếu hụt lao động ở châu Âu có khả năng làm gián đoạn nguồn cung rau quả nhập khẩu của Anh trong những tháng tới. Phần lớn các sản phẩm của họ đến từ Nam Âu, nơi các nhà sản xuất đã trì hoãn và giảm việc trồng trọt trong mùa xuân do công nhân thời vụ từ Đông Âu bị hạn chế di chuyển, do những chính sách hạn chế vận chuyển và do dịch bệnh kéo dài.

Theo Mintec, giá táo Ba Lan và bông cải xanh Tây Ban Nha đã tăng khoảng 20% trong khoảng từ tháng 2 đến tháng 3 do người tiêu dùng tích trữ trái cây và rau quả. Sự hỗn loạn giao thông biên giới Đức- Ba Lan đã khiến việc vận chuyển táo và các loại trái cây khác gặp vấn đề.

Áp lực đè lên chuỗi cung ứng cuối cùng là hệ thống siêu thị khi nhu cầu mua sắm các mặt hàng thực phẩm tươi sống ngày càng tăng khiến cho các kệ hàng trong thời gian diễn biến phức tạp của đại dịch thường hết nhẵn.

Hoạt động của chuỗi cung ứng thực phẩm liệu có thể cải thiện và cung cấp đủ thực phẩm tươi cho người tiêu dùng trong những tháng tới?  Hãy chờ xem.


Phương Linh

Theo CNN

Từ Khóa : Covid-19