Corona virus tạo ra rất nhiều rác thải nhựa cho môi trường



Corona virus tạo ra rất nhiều rác thải nhựa cho môi trường

Phương Linh 2:0 7/5/2020

Khẩu trang y tế, găng tay, các thiết bị bảo vệ, túi đựng xác… là những sản phẩm có thành phần nhựa được sử dụng rất nhiều trong đại dịch corona virus. Các chính phủ cũng đua nhau tăng cường dự trữ và sử dụng liên tục những sản phẩm này gây nên lượng rác thải nhựa vô cùng lớn trong đại dịch Covid-19

 

Việc sản xuất liên tục các sản phẩm y tế trong thời dịch bệnh là điều cần thiết. Tuy nhiên, việc vứt bỏ lại các sản phẩm đã qua sử dụng là nỗi lo lắng của các nhà môi trường học. Đại dịch corona virus đã gây ra một số thách thức nghiêm trọng trong nỗ lực giảm ô nhiễm nhựa, thậm chí làm trầm trọng hơn cho môi trường đại dương vốn đã bị ô nhiễm.

Nick Mallos, làm việc tại tổ chức bảo tồn đại dương có trụ sở tại Hoa Kỳ cho biết: Ô nhiễm nhựa là vấn đề toàn cầu. Vấn đề này đã tồn tại trước khi dịch bệnh xuất hiện. Chúng ta cũng đã từng nỗ lực rất nhiều để cứu đại dương và đạt được nhiều kết quả đáng ngạc nhiên. Nhưng lúc này, ta cần phải khá thận trọng về chủ đề rác thải nhựa sẽ đi về đâu sau đại dịch.

Trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) khiến đại dương mang thêm nhiều gánh nặng

Khủng hoảng corona virus gây ra một cuộc chạy đua về các thiết bị bảo hộ cá nhân trên toàn thế giới khi các chính phủ đổ xô dự trữ khẩu trang, găng tay, kính che mặt, áo choàng… Trận chiến đã được minh chứng là dữ dội đến mức một số quốc gia phải dùng cả thủ đoạn “nẫng tay trên” của nhau để tranh giành các vật tư y tế này.

Các nước phương Tây từ trước không bao giờ sử dụng khẩu trang nơi công cộng khi không có bệnh, nhưng tới giờ cũng được chính phủ khuyến khích phải sử dụng khẩu trang để tránh lây nhiễm. Và sau đó, chúng ta đã nhìn thấy người dân đeo khẩu trang trên khắp thế giới.

 

Người phụ nữ đeo khẩu trang và mặc áo nilon để tránh virus kéo một xe đầy túi tái chế qua đường phố Lower Manhattan hôm 29/4

 

John Hocevar, giám đốc chiến dịch làm sạch đại dương tại Greenpeace, Mỹ cho biết: “Ngay bên ngoài nhà tôi có rất nhiều găng tay, khẩu trang đã qua sử dụng bị vứt bỏ khắp khu phố. Ở đây trời mưa suốt hai ngày. Những thứ này sẽ nhanh chóng bị cuốn xuống cống. Ở Washington DC, chúng sẽ bị cuốn ra sông Anacostia, ngoài vịnh Chesapeake và cuối cùng là Đại Tây Dương”.

PPE đã trở thành mối đe dọa cho các đại dương trên thế giới, vốn đã bị nghẹt thở dưới sức nặng của nhựa với tốc độ tăng nhanh chóng.

Nghiên cứu năm 2019 cho biết: Quá trình sản xuất nhựa toàn cầu đã tăng gấp bốn lần trong bốn thập kỷ qua. Nếu xu hướng đó tiếp tục tăng, sản xuất nhựa sẽ chiếm 15% lượng khí thải nhà kính vào năm 2050, tương đương với lượng khí thải của các dạng giao thông vận tải trên thế giới (cũng chiếm 15%).

Các nghiên cứu khác đã ước tính có khoảng 8 triệu tấn rác nhựa bị rò rỉ qua đại dương và tăng dần mỗi năm.

Hocevar cho biết: “Nhưng PPE đặc biệt nguy hiểm với các sinh vật biển. Găng tay, giống như túi nhựa có hình dáng rất giống con sứa hoặc các loại thực phẩm khác mà rùa biển thích ăn, nên có thể gây hại cho rùa biển. Dây đeo trên khẩu trang y tế có thể quàng vào các sinh vật biển, gây vướng víu hoặc khiến cho chúng bị mắc kẹt.

 

 

Theo thời gian, những PPE này bị phá vỡ, biến thành các microplastic(vi nhựa) trong đại dương, trong không khí, trong thực phẩm của chúng ta. Điều trớ trêu hiện hữu trong đại dịch này là khi con người cố gắng sản xuất cực kỳ nhiều PPE để chống lại dịch bệnh, chúng ta lại vô tình góp phần làm tổn thương thiên nhiên và đại dương, điều mà trước đó loài người đang cố gắng bù đắp và chữa lành.

Những rủi ro từ vi nhựa đối với sức khỏe con người vẫn đang được nghiên cứu. Một nguyên nhân xuất phát từ việc các hạt vi nhựa trôi qua các nhà máy xử lý nước thải, từ đó có thể thu nhận các vi khuẩn có hại. Trong trường hợp con người ăn phải các hạt nhựa, họ cũng có thể ăn cả vi khuẩn.

Một điều nữa là trong nhựa có một số hóa chất được thêm vào ở giai đoạn sản xuất. Rất có khả năng những chất này cũng được giải phóng trong cơ thể người nếu ăn phải hạt nhựa.

Mallos cho biết: “Trước tiên, phải công nhận là vấn đề đối phó với dịch bệnh đang được ưu tiên hàng đầu. Nhưng chúng tôi rất buồn khi nhận ra vấn đề chất thải quy mô lớn xuất phát từ đại dịch thực sự nghiêm trọng. Chúng tôi biết nhiều nơi trên thế giới này không có khả năng quản lý nguồn chất thải PPE. Điều này rất có hại cho sức khỏe con người, đại dương và môi trường”.

 

 

Rất khó để giảm lượng nhựa trong cuộc khủng hoảng này. Nhưng các nhà môi trường vẫn luôn hy vọng sẽ có những thay đổi nào đó.

Hocevar nói thêm: “Trong tương lai, chúng tôi đang hy vọng sẽ có những sản phẩm PPE dùng nhiều lần, có thể tái sử dụng và khử trùng”.

Luật pháp cũng bị bỏ qua vì đại dịch

Trong lúc việc sản xuất PPE trong thời dịch gây ra vấn đề rác thải nhựa lên môi trường thì trên nhiều đường phố và tại các cửa cống ở mọi thành phố lớn, một điều gì khác đang diễn ra lặng lẽ hơn.

Những quy định nghiêm ngặt với đồ nhựa “ăn liền”, hay “nhựa dùng một lần” đã tạm thời bị bỏ qua.

Ở nước Anh, quy định xử phạt cao với việc dùng túi nilon đã tạm ngưng lại. Tình hình tương tự cũng diễn ra ở các bang của Mỹ như Maine. Một số nhà bán lẻ, bao gồm Starbucks còn cấm cả sản phẩm tái sử dụng để chống lại sự lây lan của Covid-19.

 

 

Mô hình này (dù là tạm thời) đã gây ra nhiều lo ngại từ các tổ chức, bao gồm cả ngân hàng Thế giới. Grzegorz Peko, nhà kinh tế đã đặt ra một câu hỏi trên Blog cá nhân vào tháng trước: Những biện pháp này đều được công bố chỉ là tạm thời, nhưng sự tạm thời ấy kéo dài bao lâu? Người ta có tính được những tổn thất về môi trường và về sức khỏe do những ảnh hưởng ấy gây ra hay không?

Peszko kết luận: “Khi chúng ta bị corona virus tấn công, loài người dường như đang chuyển hướng sang việc sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần”.

Còn các nhà sản xuất đồ nhựa ăn liền dường như đang muốn “tận dụng” cơ hội của dịch bệnh để làm ra thật nhiều sản phẩm, mặc kệ lo lắng của những nhà môi trường học. Hocevar cho biết: “Các bộ phận trong ngành nhựa đang làm việc rất chăm chỉ để “khai thác” nỗi sợ hãi của mọi người xung quanh dịch Covid-19”.

Vào tháng 3, hiệp hội công nghiệp Nhựa đã viết thư cho Bộ Y tế Hoa Kỳ, yêu cầu Bộ đưa ra tuyên bố công khai về lợi ích sức khỏe và an toàn được thấy trong nhựa sử dụng một lần. Điều đó quả là một thách thức với những người đang làm trong công tác môi trường.

Đại diện một trong số những tổ chức về môi trường cho biết: “Đại dịch đang buộc nhiều người Mỹ, doanh nghiệp và quan chức chính phủ tin rằng nhựa dùng một lần là lựa chọn an toàn nhất”.

 

 

Các nhóm bảo vệ môi trường đã đưa ra những bằng chứng ngược lại. Họ cho biết Covid-19 sống lâu hơn trên bề mặt nhựa so với các bề mặt khác.

Tuy vậy, Hocevar vẫn tin tưởng và hy vọng cho đến thời điểm dịch bệnh chấm dứt, các loại đồ nhựa ăn liền sẽ không còn được sử dụng tràn lan như hiện nay. Việc sử dụng các chất liệu nhựa trong những sản phẩm PPE thời dịch đã trở thành vấn đề tranh cãi đau đầu với cả hai phe. Nhưng thiên nhiên, đại dương, các sinh vật biển, sức khỏe con người bị ảnh hưởng bởi rác thải nhựa chính là điều có thật.


Phương Linh

Theo CNN