Con người đang làm tổn thương các sinh vật biển bằng tiếng ồn



Con người đang làm tổn thương các sinh vật biển bằng tiếng ồn

Phương Linh 12:23 7/3/2021

Các nhà khoa học đang cảnh báo: Cảnh quan tự nhiên của đại dương là nền tảng cho sinh vật biển khỏe mạnh nhưng đang bị át đi bởi hàng loạt tiếng ồn ngày càng lớn từ các hoạt động của con người.

Theo các nhà khoa học, thiệt hại do tiếng ồn gây ra cũng có hại cho môi trường biển, giống như việc đánh bắt sinh vật biển quá mức, gây ô nhiễm và khủng hoảng khí hậu.

Từ nhiều nghiên cứu cho biết, các loài động vật biển có thể nghe thấy ở khoảng cách xa hơn nhiều so với những gì chúng có thể nhìn hoặc ngửi thấy, điều này khiến cho yếu tố âm thanh trở nên rất quan trọng trong nhiều khía cạnh của cuộc sống sinh vật biển. Cá voi, động vật có vỏ, các động vật biển khác đều sử dụng âm thanh để bắt mồi, nhận định phương hướng, bảo vệ lãnh thổ, thu hút bạn tình, tìm kiếm nơi ẩn nấp, cảnh báo nguy cơ tấn công… Ô nhiễm tiếng ồn làm tăng nguy cơ tử vong đối với các sinh vật biển. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, một vụ nổ trên biển có thể trực tiếp làm chết rất nhiều sinh vật biển quanh đó.

Các nhà nghiên cứu cho biết, khí thải carbon dioxide từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch cũng làm cho các đại dương mang nhiều tính axit hơn, điều này có nghĩa là nước mang âm thanh đi xa hơn, dẫn đến một đại dương thậm chí còn ồn ào hơn. Các nhà khoa học nhận thấy thời điểm Covid-19 xảy ra, đại dương trở nên tĩnh lặng do con người ít xâm phạm vào vùng lãnh thổ biển cả. Nhiều sinh vật biển có vú và cả cá mập đã phục hồi rất nhanh chóng sau thời gian dài sống trong vùng nước bị ô nhiễm tiếng ồn.

Giáo sư Steve Simpson tại Đại học Exeter ở Anh, thuộc nhóm nghiên cứu cho biết: “Mọi thứ, từ sinh vật phù du nhỏ nhất cho đến cá mập đều cảm nhận được môi trường âm thanh của chúng”. Kết quả là, các loài động vật phải tạo ra âm thanh để giao tiếp, và lắng nghe âm thanh. Ô nhiễm tiếng ồn do con người gây nên tạo ra một lớp “sương mù âm thanh” trong đại dương, khiến các sinh vật bị lẫn lộn âm thanh.

Cảng Caen, Pháp, vào tháng 11 năm 2020. Việc giảm thiểu tiếng ồn trong đại dịch Covid-19 cho thấy sinh vật biển có thể phục hồi nhanh chóng sau ô nhiễm tiếng ồn

Giáo sư Carlos Duarte, Đại học Khoa học và Công nghệ King Abdullah, Ả-rập Xê-út cho biết: “Động vật biển chỉ có thể nhìn với cự ly hàng chục mét và có thể ngửi qua hàng trăm mét, nhưng chúng có thể nghe thấy trên toàn bộ không gian lưu vực đại dương. Trong nhiều tài liệu khoa học, các chứng cứ đã đưa ra nhiều bằng chứng thuyết phục liên quan đến tiếng ồn do con người tạo ra. Những tiếng ồn này đã gây ra nhiều sự gián đoạn cho hệ sinh thái biển.

Bài viết được đăng trên tạp chí Science đã phân tích hơn 500 nghiên cứu đánh giá tác động của tiếng ồn đối với đời sống sinh vật biển. Khoảng 90% các nghiên cứu cho thấy tác hại đáng kể của tiếng ồn đối với các loài động vật có vú ở biển, chẳng hạn như cá voi, hải cẩu và cá heo, 80% tác động đến cá và động vật không xương sống. Bài phân tích kết luận: âm thanh là thành phần cơ bản của hệ sinh thái, các tác động tiếng ồn có tính lan tỏa, ảnh hưởng đến động vật ở mọi cấp độ.

Các sinh vật biển có thể bị chết do tiếng ồn

Tác động rõ ràng nhất của tiếng ồn với động vật biển là mối liên hệ giữa hệ thống Sonar trong quân sự (Sonar là kỹ thuật sử dụng sự lan truyền âm thanh, thường là dưới nước để tìm đường di chuyển, liên lạc hoặc phát hiện các đối tượng khác ở trên bề mặt nước, trong lòng nước, đáy nước…), các vụ nổ khảo sát địa chấn đều liên quan đến chứng điếc, mắc cạn, chết hàng loạt của các động vật biển có vú.

Ngoài ra, các âm thanh, tiếng ồn do con người tạo nên làm hạn chế sự nhận biết các âm thanh của động vật biển, khiến chúng có thể bị nhầm lẫn hoặc không phân biệt được nhiều “tín hiệu” của nhau, ví dụ như tiếng vo ve mà cá cóc đực sử dụng để thu hút cá cái, hoặc tiếng kêu mà cá tuyết phát ra để phối hợp sinh sản với bạn tình.

Nhóm cá voi không răng tạo ra các tiếng gọi có khả năng gắn kết nhóm và hỗ trợ sinh sản. Tiếng kêu này có thể di chuyển qua các lưu vực đại dương. Cá voi lưng gù cũng hát các bài ca giao phối phức tạp theo ngôn ngữ khu vực. Cá nhà táng và các loài cá heo khác nhau sử dụng sóng siêu âm để định vị con mồi bằng tiếng vang. Các loài động vật khác sử dụng âm thanh để kiếm ăn, một số loài tôm tạo ra âm thanh rất đặc biệt khiến con mồi choáng váng… Cuộc sống dưới biển khơi phụ thuộc rất nhiều vào các tín hiệu âm thanh của động vật biển, và tiếng ồn mà con người tạo ra nơi biển khơi có thể làm nhiễu các tín hiệu này.

Trong suốt 50 năm qua, con người liên tục gây tiếng ồn trên đại dương với những âm thanh tần số thấp thông qua việc đi lại trên đại dương. Các nghiên cứu cho biết tiếng ồn do con người gây ra tăng lên gấp 32 lần so với thời điểm cách đây 50 năm. Các tàu đánh bắt cá sử dụng âm thanh sonar để tìm kiếm các bãi cá. Quá trình xây dựng, vận hành các giàn khoan dầu và trang trại gió ngoài khơi cũng gây ra việc ô nhiễm tiếng ồn…

Giáo sư Simpson cho biết: “Cá, trai, cua và san hô đều có khả năng lắng nghe âm thanh. Chúng nghe âm thanh để tìm kiếm những nơi trú ẩn lành mạnh và chọn làm tổ ấm cho mình. Vì thế, tiếng ồn do con người gây ra tại vùng đại dương sẽ làm mất khả năng lắng nghe âm thanh của các sinh vật biển.

Ông nói thêm: “chúng tôi nhận thấy các loài động vật cũng bị căng thẳng trực tiếp bởi những tiếng ồn. Do đó, chúng có thể đưa ra những quyết định sai lầm, và những quyết định này thường dẫn đến tử vong.

 Giáo sư Daniel Pauly, đại học British, Columbia ở Canada cho biết: Tiếng ồn dưới đại dương đang trở thành vấn đề nghiêm trọng và nó không ngừng gia tăng. Mức độ tiếng ồn mà các loài động vật có vú ở biển tiếp xúc rất khủng khiếp. Sóng âm dưới nước hung hãn hơn nhiều so với sóng âm trong không khí.

Gần đây, con người đã sử dụng những công nghệ mới để giảm tiếng ồn ở đại dương, như sử dụng các tàu container với thiết kế chân vịt cùng hệ thống cánh quạt êm hơn, hoặc giảm tốc độ của các tàu gây ồn ào ở khu vực Địa Trung Hải từ 15,6 xuống còn 13,8 hải lý/giờ cũng có thể giảm bớt tiếng ồn khoảng 50%. Các cuộc khảo sát địa chấn cũng có thể được thực hiện bằng cách sử dụng máy rung đáy biển, thay vì gửi sóng âm lan qua toàn bộ cột nước. Theo ý kiến của Simpson, việc cắt giảm tiếng ồn bằng cách sử dụng các công nghệ mới có thể tạo ra sự khác biệt, và chúng ta có thể thay đổi điều đó ngay từ hôm nay. Ông cho biết: “Tôi thực sự hy vọng chúng ta sẽ được trông thấy một đại dương trong lành hơn, thuần khiết hơn trong suốt cuộc đời của chúng ta”.


Phương Linh

Theo The Guardian