Có gì mới với góc nhìn về nhịp sống vỉa hè Sài Gòn?



Có gì mới với góc nhìn về nhịp sống vỉa hè Sài Gòn?

Bài và ảnh: Sử Tuấn 22:50 4/1/2014

Nhịp sống vỉa hè vốn không xa lạ gì với người dân Việt, nhưng ít có người nào dừng lại để nhìn cuộc sống trên vỉa hè với một cách khác, một cách nhìn mang tính chất văn hóa, lối sống, xã hội, kinh tế đan xen. Và vì thế, một góc nhìn mới lạ về cuộc sống trên vỉa hè mang tên “Văn hóa sinh hoạt ngoài trời tại TP.HCM” đã đem đến nhiều cảm xúc thú vị cho người xem, bởi nó vừa thân quen, vừa mới lạ mang một thông điệp khác trong cách nhìn nhận cuộc sống đô thị.

Tại triển lãm, khách mời được xem một số file ảnh chụp “nhịp sống vỉa hè” được rọi ra ảnh giấy treo tường, phản ánh nhịp sống sôi động và nhiều nét thú vị trên vỉa hè như nụ cười thân thiện của người bán hàng rong, em học sinh đang nhẩn nha chọn mua đồ chơi, những người đàn ông ngồi xổm trên vỉa hè thong thả nhâm nhi cà phê, đọc báo, chơi cờ tướng... Những bức ảnh được chụp rất nhẹ nhàng, đơn giản, ngẫu hứng và đôi khi bố cục đơn giản, mang tính chất “ảnh làm tư liệu”.
 
bản đồ kỹ thuật số
 
Giáo sư Kim (bên phải ) và KTS Lê Giang - tại buổi khai mạc triển lãm
 
Bên cạnh đó, một số lượng lớn những bức ảnh được sưu tầm trong một thời gian dài đã tổng hợp thành video clip thể hiện bằng hình thức những ô lưới tích hợp nhiều ảnh nhỏ liên tục biến đổi, nhằm nêu bật sự vận động mạnh mẽ, đa dạng của nhịp sống trên vỉa hè. Ngoài ra,với kết quả từ các cuộc “phỏng vấn đường phố”, nhóm khảo sát đã mã hóa những địa điểm tập trung sinh hoạt vỉa hè sôi động hay bình lặng thành các điểm sáng nhấp nháy, tương ứng với điểm sáng tấp nập đến những đốm đèn mờ ảo trên bản đồ kỹ thuật số khu vực trung tâm TP.HCM.
 
Giáo sư Kim trình bầy về video clip chùm ảnh nhịp sống vỉa hè Sài Gòn luôn biến chuyển
 
Một số ảnh chụp nhịp sống vỉa hè
 
Nhà triển lãm
 
Giáo sư Kim và nhóm cộng sự người việt

Nhóm khảo sát thống kê và nghiên cứu của giáo sư Kim và KTS Lê Nguyễn Hương Giang đã phối hợp với 8 sinh viên nước ngoài và Việt Nam đi bộ khắp các vỉa hè ở Sài Gòn để ghi nhận gần 4.000 hình thức hoạt động trên vỉa hè tại đây trong suốt 4 năm. Hơn 3.000 tấm ảnh đã được lưu lại thể hiện nhịp sống mưu sinh của người dân trên từng đoạn vỉa hè, góc phố nhỏ….
 
 
Giáo sư Kim chia sẻ: “Tôi sống ở TP.HCM từ năm 2009 và có nhiều kỷ niệm với nhịp sống vỉa hè nơi ngõ phố tại đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 3. Cảm xúc thật thú vị khi cùng trên vỉa hè ở con hẻm ấy thì mỗi lần tôi quay lại là một lần được gặp những khuôn mặt mới của người buôn bán trên vỉa hè. Như thế, nhịp sống luôn thay đổi và những con người kiếm sống trên vỉa hè đã tự thương lượng với nhau, xoay xở với nhau để mưu sinh”.
 
Còn kiến trúc sư Lê Nguyễn Hương Giang (KTS Lê Giang) bày tỏ: “Đặc trưng đô thị là phải có không gian dành cho văn hóa sinh hoạt ngoài trời. Tại nhiều nước châu Âu, nhiều người dân rất thích hòa mình vào không gian sống ở vỉa hè hơn là ở trong nhà. Hiện nay, các nghiên cứu cho thấy nhiều nước muốn mang lại văn hóa vỉa hè tức là vẫn bày bán, vẫn ăn uống ngoài vỉa hè nhưng được tổ chức tốt hơn. Từ đó, tạo điều kiện cho khách du lịch có không gian giao tiếp với người địa phương, thưởng thức những sản phẩm địa phương”.
 
Trong khi đó, đến với triển lãm này, người xem đều cảm thấy thú vị khi có những phát hiện vừa quen, vừa lạ về chính cuộc sống thường ngày của mình. Bạn Quế Hương, sinh viên trường Đại học Hoa Sen, cho biết cô biết đến cuộc triển lãm qua việc đọc thông tin trên facebook, muốn đến đây để tích lũy thêm vốn sống. Là một người sinh ra và lớn lên tại TP.HCM, sau khi xem những tấm ảnh này, Quế Hương có nhận xét rằng đa số ảnh được chụp ban ngày, trong khi nếp sinh hoạt vỉa hè về đêm cũng không kém phần nhộn nhịp và có phần còn rực rỡ lung linh hơn trong ánh đèn phố thị.
 
Những góc cạnh bình dị
 
khách thích thú chụp ảnh với quang gánh hàng rong vỉa hè
 
Cảm nhận về triển lãm, Hoàng Lan cho biết: “Tôi đã du lịch Hà Nội và cảm nhận ngay sự khác biệt của vỉa hè Hà Nội so với TP.HCM là nó chật hơn, đông hơn, và có vẻ như… bẩn hơn. Hà Nội có nhiều kiến trúc cổ hơn. Nhưng nói chung, dù là ở TP.HCM hoặc Hà Nội thì đều cần đầu tư không gian sinh hoạt ngoài trời để công dân đô thị xích lại gần nhau hơn, dễ cảm thông chia sẻ với nhau và với cuộc mưu sinh trên vỉa hè của những người nghèo. Đồng thời, mọi người bớt co cụm thu mình trong những “ốc đảo” văn phòng, ngồi lỳ bàn giấy rất có hại cho sức khỏe khi suốt ngày “giam mình” trong 4 bức tường của phòng làm việc”.
 
Ông Ng.Đỉnh một khách tham quan cho biết cách thể hiện không gian sinh hoạt ngoài trời thông qua “bản đồ kỹ thuật số” khá thú vị độc đáo, tạo nên điểm nhấn ấn tượng khác biệt với các cuộc triển lãm tương tự khác. Nhưng quan trọng là chúng ta phải giữ được các quận trung tâm ở Sài Gòn không biến thành một “vùng cấm” chỉ dành cho người giàu đến được. Tôi ví dụ chuyện nhỏ là bây giờ 1 ly cà phê ở quận 1 là 70.000 đồng rồi ai uống nổi? Làm sao phải cho người dân bình thường có thể bình đẳng đến trung tâm thành phố ngồi uống ly cà phê không phải trả với giá đắt như vậy.
 
Triển lãm diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đang đón vị khách du lịch quốc tế thứ 4 triệu và đường phố vỉa hè nhộn nhịp gấp bội phần do người dân đổ xô ra vỉa hè bày bán rất nhiều thứ để trang thủ kiếm sống nhân dịp Tết đã cận kề. Tuy nhiên, chưa thấy triển lãm đề cập đến giải pháp triệt để cho mâu thuẫn xung đột giữa cuộc vật lộn kiếm sống của một “bộ phận không nhỏ” dân nhập cư trên vỉa hè với chính sách lập lại trật tự vệ sinh văn minh đô thị của chính quyền đang bước vào giai đoạn cao điểm hiện nay. Đây là bài toán chưa có lời giải, trong mối liên hệ với một sự kiện gây bất bình rộng rãi trong dư luận vừa mới đây là hình ảnh một người bán trái cây dạo trên vỉa hè bị tổ công tác trật tự đô thị của phường 25, quận Bình Thạnh đánh đến ngất xỉu.
 
Một trong những vấn đề lớn nhất đọng lại sau buổi triển lãm làsự dung hòa để tổ chức lại vỉa hè thành không gian sinh hoạt hữu ích cho cộng đồng, đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí ẩm thực của mọi người dân, kể cả người nước ngoài, khách du lịch quốc tế, đồng thời bảo đảm các quy định về trật tự đô thị, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường… Đây là cách nhiều nước đã làm được, nhưng không phải cứ rập khuôn là sẽ thành công ở Việt Nam.

Triển lãm chủ đề “Văn hóa sinh hoạt ngoài trời tại TP.HCM” diễn ra tại Hội Nhiếp ảnh TP.HCM, địa chỉ số 122 Sương Nguyệt Anh, Q.1. Thời gian triển lãm liên tục trong 10 ngày, từ ngày 4-13/1/2014.
 
 

Bài và ảnh: Sử Tuấn

Từ Khóa :