Chúng ta đang mặc nhiên chấp nhận chuyện “bắt nạt” trên mạng?



Chúng ta đang mặc nhiên chấp nhận chuyện “bắt nạt” trên mạng?

Anh Nguyễn 18:47 18/2/2017

Đã bao giờ bạn bị “ném đá” hội đồng hay mới đây đã nghe chuyện về nữ sinh cấp 3 bị bỏng mà vẫn bị những người đồng trang lứa “xỉ vả” chưa? Chuyện xảy ra hàng ngày trên mạng xã hội, có thể bản thân chưa gặp nhưng nghe đã khá quen tai, dường như chúng ta vẫn khá thờ ơ với những hành động “bắt nạt” kiểu bạo lực, khủng bố tinh thần ảo như thế. Trên thế giới, hiện tượng này được gọi là Cyberbully.

Cyberbully vẫn chưa có thuật ngữ tương ứng tại Việt Nam, nhưng có thể hiểu đó là bạo lực trên Internet. Điều này nghe có vẻ hơi mâu thuẫn, vì Internet là một thế giới ảo, bạo lực sẽ tồn tại ở đâu? Bạo lực ở đây chính là ở những hành động lăng mạ, xúc phạm, chửi bới thậm chí đe dọa trên mạng Internet. Đây là điều mà tất cả những người sử dụng Internet chắc chắn đều đã bắt gặp hoặc nghe, đọc ít nhất một lần. Nhưng đa phần chúng ta đều xem nhẹ bởi cho rằng đây chỉ là lời nói tranh cãi của những “anh hùng bàn phím”, có chống lại cũng không thay đổi được gì. Và mặc nhiên, những kẻ lăng mạ, xúc phạm người khác đó, sẽ tiếp tục “bắt nạt” nạn nhân bởi những lời lẽ trên mạng vốn dĩ có thể được viết ra bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu, không một ai kiểm soát và không một điều luật nào chống lại nó. Một kẻ bắt nạt trên mạng hoàn toàn có thể dùng những lời lẽ khủng khiếp để xúc phạm nạn nhân nhưng không hề lộ mặt, hoàn toàn không có một dấu vết ràng buộc nào.

Cyberbully có thể bắt đầu từ hình thức tương đối nhẹ như việc bình luận đùa cợt, trêu chọc mà chúng ta có thể thấy nhan nhản trên các page với hàng triệu lượt like như welax, beatvn,…Lẽ dĩ nhiên, việc bình luận và chia sẻ là quyền của người dùng internet. Song cũng đã không ít lần có những bình luận khiếm nhã, bình luận về vẻ bề ngoài của một cô gái chỉ vì cô gái đó vô tình chưa được xinh đẹp, hoặc lỡ nói điều gì đó quá thật thà.

Nặng nề hơn là những kẻ bắt nạt trên mạng buông những lời chửi rủa, xúc phạm đến nhân phẩm và danh dự của người khác dưới cái mác “nhận xét”, “bình luận khách quan”. Ý kiến của bản thân, tất cả mọi người đều muốn bảo vệ, đó là lẽ đương nhiên. Song bảo vệ ý kiến của mình nhưng lại gây tổn thương nặng nề cho người khác thì đây là một hành vi cần lên án.

Cách đây 2 tháng, nhà văn trẻ Tuệ Nghi đã từng nêu ý kiến về việc có nên gộp Tết Âm lịch và Tết Dương lịch vào làm một và đã gây ra rất nhiều ý kiến trái chiều, đồng tình có, phản đối có. Khoan nói đến chuyện ý kiến này đúng sai ra sao, nhưng ngay lập tức có hàng trăm ngàn bình luận, chia sẻ trên mạng xúc phạm và dùng những ngôn từ không đẹp để chửi Tuệ Nghi như “vô giáo dục”, “vô học”, “vô văn hóa” hoặc thậm chí còn nặng nề hơn. Đúng, chúng ta có quyền bình luận đồng tình hoặc không đồng tình, bạn có thể nói cô ấy “chưa hiểu biết sâu sắc” hoặc “có tư tưởng hơi tây hóa”, nhưng không có một cơ sở nào để nói cô ấy là vô văn hóa, vô giáo dục.

Xa hơn một chút, trên mạng đã từng có cuộc tranh cãi nảy lửa về cô gái đi thi Ai là triệu phú và phải chịu bó tay trước hai câu hỏi “El Nino là gì” và “Canh cua nấu với rau gì”. Đối với đại đa số người dân Việt Nam, đây có thể là kiến thức xã hội cơ bản, nhưng với cô gái này, một người vô tình thiếu đi chút ít kiến thức xã hội, thì cô ấy bị hàng ngàn người lên án, thậm chí chửi bới. Những kẻ bắt nạt trên mạng không đặt mình vào địa vị của họ để tự hỏi “nếu tôi là một người cả đời chưa từng ăn canh cua, thì làm sao tôi biết được câu trả lời là gì”. Ai cũng có những điểm mạnh và những hạn chế, nhưng những hạn chế đó không đáng để bị sỉ nhục về nhân cách và con người. Trong khi những kẻ bắt nạt liên tục ngồi hàng giờ để chửi bới, thì cô gái ấy lại đang chăm chỉ làm việc với vị trí một kỹ sư về xe hơi, nghề mà không phải người phụ nữ nào cũng dám dấn thân.

Cyberbully là một hiện tượng tưởng như vô tình, nhưng lại có sức ảnh hưởng mạnh mẽ tới sức khỏe và tâm lý của người gặp phải. Trên thế giới đã có nhiều trường hợp nạn nhân của những vụ bắt nạt trên mạng quá sốc và tổn thương, buộc phải điều trị về tâm lý và sức khỏe.

Cách đây không lâu, một sự việc khác đang khiến dư luận phẫn nộ, đó là việc một học sinh lớp 12 tại một trường cấp 3 tại Hà Nội bị bỏng trong giờ thực hành Hóa do các bạn cùng lớp gây ra. Điều đáng nói ở đây là, bên cạnh rất nhiều những lời cảm thông và chia sẻ, thì có không ít những bình luận khiến người ta đọc được phải “lạnh người” như: “Bỏng cấp độ 3 thì có gì đâu, không cần phải nói quá lên như vậy”, “làm quá lên để lấy tiền” và thậm chí là chửi bới học sinh nọ vì đã “bôi nhọ trường”. Đọc được những bình luận đó, chẳng ai có thể tin được những điều trước mắt, trước sự lạnh lùng và vô cảm của những kẻ bắt nạt trên mạng này.

Cyberbully không phải là một hiện tượng mới, nhưng nó vẫn chưa được nhìn nhận một cách đủ sâu sắc và nghiêm túc như một vấn nạn của xã hội hiện đại, trước sự phát triển chóng mặt của Internet và mạng xã hội. Có lẽ trong tương lai sẽ cần nhiều hơn những nhận thức đúng đắn từ người sử dụng mạng trước khi Cyberbully trở nên nghiêm trọng hơn.

 

Anh Nguyễn

Từ Khóa :