Chuẩn bị ra mắt cuốn sách “Dòng tranh dân gian Đông Hồ”



Chuẩn bị ra mắt cuốn sách “Dòng tranh dân gian Đông Hồ”

Vĩ Thanh 10:2 26/7/2019

Ngày 31/7, cuốn sách Dòng tranh dân gian Đông Hồ với nhiều nội dung quý báu về một trong ba dòng tranh dân gian dân gian nổi tiếng nhất của Việt Nam.

Tiếp sau cuốn Dòng tranh dân gian Kim Hoàng ra mắt tháng 1/2019, Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội - Dự án khôi phục tranh dân gian Việt Nam do nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa khởi xướng - tiếp tục ra mắt cuốn Dòng tranh dân gian Đông Hồ.

Tranh dân gian Đông Hồ là một trong ba dòng tranh dân gian nổi tiếng nhất của nước ta. Đông Hồ là địa danh của thôn Đông Khê, thuộc xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Tranh Đông Hồ đã chứng tỏ có sức sống mãnh liệt, kinh qua mọi thăng trầm, để tồn tại đến hôm nay. Đây là dòng tranh dân gian lâu đời nhất, đa dạng nhất và có số lượng sản phẩm nhiều nhất của Việt Nam. Tranh Đông Hồ một thời còn vượt không gian để đi đến những nước châu Âu xa xôi, khi mà đây là một trong những mặt hàng văn hóa đại diện cho di sản dân tộc sớm được xuất khẩu đi nước ngoài. Vì vậy, tranh Đông Hồ đã được nhà nước xếp hạng Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2012.

Nằm giữa vùng văn hiến Kinh Bắc, tranh Đông Hồ đã hội tụ được tâm thức ngàn năm của người Việt chất phác, đáng yêu với những ước vọng nho nhỏ quanh cuộc sống bình dị. Chủ yếu họ là những người nông dân trồng lúa nước, một nắng hai sương, nhưng rất đỗi lạc quan yêu đời. Tranh là phương tiện để họ miêu tả cuộc sống sinh hoạt hàng ngày cũng là phương thức để giao cảm với thần linh, thể hiện đời sống tín ngưỡng.

Không những thế, tranh Đông Hồ còn là những tác phẩm nghệ thuật thực sự với cách phối màu độc đáo, cách in nét, in mảng đặc trưng. Đó là những bức tranh quê với chút sặc sỡ để làm nổi bật trong khung cảnh các nếp nhà tranh thâm trầm giản dị. Bức tranh Đông Hồ như tín hiệu rõ nét báo mùa Xuân đã xông đất vào từng nhà. Tranh Đông Hồ thực sự là món ăn tinh thần không thể thiếu được của mọi gia đình, được coi là hằng số của Tết Việt bên cạnh những “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”...

Cuốn Dòng tranh dân gian Đông Hồ của nhóm tác giả Nguyễn Thị Thu Hòa (Chủ biên), Trịnh Sinh, Lê Bích do NXB Thế giới và Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội phối hợp xuất bản.

Cuốn sách dày gần 300 trang, ngoài Lời nói đầu, sách được chia thành 3 chương: Chương 1 - Làng Đông Hồ, Chương 2 - Các dòng tranh dân gian sản xuất tại Đông Hồ, chương 3 - Tranh dân gian khắc gỗ và vẽ tay.

Cuốn sách được thực hiện công phu, kéo dài gần 10 năm với hơn 500 hình ảnh đa số được chụp mới, mô tả khá chi tiết về làng Đông Hồ, các bước làm tranh, các bức tranh Đông Hồ nổi tiếng và những bức tranh Đông Hồ ít được du khách biết đến. Đồng thời, chân dung nghệ nhân tiêu biểu cũng được khắc họa.

Nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa - Chủ biên cuốn sách - cho biết: Không chỉ mang vẻ đẹp mỹ thuật dân dã, tranh Đông Hồ còn nổi tiếng bởi mỹ cảm trong ca dao và thi ca. Thi sĩ Hoàng Cầm từng viết câu thơ: “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong/Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Chính cái “màu dân tộc” và “giấy điệp” đã làm nên thần thái của dòng tranh này cũng là cái “chất Đông Hồ” khác với các dòng tranh dân gian khác để rồi cùng làm giàu cho kho tàng di sản mỹ thuật của Việt Nam.

Kể từ đầu năm 2019, nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa đã cho ra mắt hai cuốn sách về tranh dân gian Kim Hoàng và Đông Hồ

Bà Thu Hòa chia sẻ: Để làm nên cuốn sách, chúng tôi đã tham khảo những công trình nghiên cứu về tranh dân gian nói chung và tranh dân gian Đông Hồ nói riêng của các tác giả đi trước. Các tác phẩm đó đã giúp chúng tôi có được nền móng để đi sâu thêm nghiên cứu về dòng tranh này. Từ nền cốt đó, các tác giả cuốn sách đã thực hiện hàng trăm chuyến đi thực tế, về làng Đông Hồ gặp gỡ, trò chuyện với các nghệ nhân. Nhiều tư liệu mới được các nghệ nhân hoặc đại diện gia đình các nghệ nhân chia sẻ đã giúp cho cuốn sách này có những nét khác biệt so với nhiều cuốn sách tranh Đông Hồ từng xuất bản trước đây.

“Hy vọng cuốn sách có những đóng góp mới trong việc nghiên cứu văn hóa, mỹ thuật, lịch sử, dân tộc học… Nhưng trước hết nó công bố các tư liệu được hệ thống hóa của dòng tranh nổi tiếng này”- bà Thu Hòa cho hay.

Cuốn sách “Dòng tranh dân gian Đông Hồ” sẽ chính thức ra mắt vào ngày 31/7


Vĩ Thanh