Chớ coi thường điều trị viêm mũi xoang mùa lạnh



Chớ coi thường điều trị viêm mũi xoang mùa lạnh

Thu Thủy 6:0 5/1/2018

Trời lạnh, thời tiết thay đổi là một số yếu tố kích thích khiến bệnh viêm mũi xoang dễ tái phát và trở nặng hơn. Viêm mũi, viêm xoang là bệnh thường gặp khi giao mùa nên nhiều người có tâm lý chủ quan, dẫn đến điều trị không đúng cách. Bệnh viêm mũi xoang có thể chữa khỏi, nhưng nếu không được điều trị kịp thời có thể gây biến chứng nặng, thậm chí nguy hiểm tới tính mạng.

Hiểu rõ về viêm mũi, viêm xoang

Có thể nói viêm mũi xoang là bệnh theo mùa, khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là trở lạnh thì số người bị viêm mũi xoang lại tăng lên. Bệnh viêm mũi xoang đi kèm các triệu chứng chảy nước mũi, nghẹt mũi, ho, có thể nhức đầu, nhức giữa hai mắt, đau nhức vùng má...

Viêm mũi xoang không những ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống, sinh hoạt thường ngày, làm người ta suy yếu, mệt mỏi, căng thẳng mà còn tốn kém tiền bạc vì phải điều trị nội khoa kéo dài, thậm chí phẫu thuật. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh dễ trở thành mãn tính hoặc có biến chứng ảnh hưởng lớn tới sức khỏe.

Viêm mũi, viêm xoang dễ tái phát khi trời lạnh, thay đổi thời tiết

Viêm mũi là một trong những bệnh lý tai mũi họng hay gặp nhất. PGS.TS Nguyễn Văn Đoàn (nguyên Giám đốc Trung tâm Dị ứng Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết: Viêm mũi là phản ứng tại mũi do nhiễm khuẩn, virus, các yếu tố dị ứng... làm cho các niêm mạc mũi, các mạch máu niêm mạc mũi sưng, nề, tăng tiết dịch. Người bị viêm mũi thường gặp các triệu chứng: chảy nước mũi, ho, nghẹt mũi, thậm chí đau nhức đầu.

Viêm mũi dị ứng khó kiểm soát nhất vì liên quan tới các yếu tố dị nguyên. Bệnh viêm mũi nếu chủ quan, không điều trị có khả năng dẫn đến viêm xoang.

Viêm xoang cũng là bệnh lý phổ biến ở nước ta, đó là tình trạng viêm, sưng của lớp niêm mạc tại các xoang. Các xoang bản chất là các hốc xương trong xương mặt. Niêm mạc của xoang chính là niêm mạc đường hô hấp, niêm mạc trụ. Khi các niêm mạc này bị viêm thì gây hiện tượng viêm xoang. Thông thường xoang chứa đầy không khí nhưng khi xoang bị tắc nghẽn và chứa đầy các chất nhầy, vi khuẩn, virus và nấm có thể phát triển và gây bệnh. Có 2 hệ thống xoang là xoang trước (xoang trán, xoang sàng trước, xoang hàm) và xoang sau (xoang sàng sau, xoang bướm).

Những nguyên nhân phổ biến được cho là dẫn tới bệnh viêm xoang là: cảm lạnh, viêm mũi dị ứng, polyp mũi, lệch vách ngăn. Cả người lớn và trẻ em đều có thể mắc bệnh viêm xoang.

Do cấu trúc giải phẫu mà viêm mũi, viêm xoang có mối liên quan với nhau. Mũi là nơi đầu tiên trong đường hô hấp tiếp nhận không khí từ ngoài vào, rồi đến những hốc xoang trong hộp sọ trước, hốc mũi. Như vậy, viêm mũi xoang là từ có thể dùng chung cho viêm mũi, viêm xoang. Bác sĩ, PGS.TS Phạm Tuấn Cảnh (Trưởng bộ môn Tai mũi họng – Đại học Y Hà Nội) cho biết về bản chất lâm sàng rất khó phân biệt thế nào là viêm mũi, viêm xoang. Chẩn đoán chung là viêm mũi xoang, tùy theo tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính, mạn tính hay do dị ứng mà gọi tên chứ không phân định riêng.

Viêm mũi xoang ở trẻ em

Theo GS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy (Trưởng Bộ môn Nhi, Trường Đại học Y Hà Nội) trẻ em rất hay mắc các bệnh lý đường hô hấp nói chung, đặc biệt là đường hô hấp trên (tai, mũi, họng), trong đó có viêm mũi xoang. Ngoài những nguyên nhân thường thấy về môi trường, các yếu tố kích thích, giao mùa, vi khuẩn, virus thì hệ miễn dịch còn yếu ớt ở trẻ cũng là lý do trẻ dễ mắc bệnh lý mũi xoang. Mỗi giai đoạn, lứa tuổi khác nhau thì trẻ thường có một loại xoang khác nhau nhưng khởi đầu thường từ mũi đến tai, họng rồi xoang.

Thống kê chung trên thế giới và ở Mỹ, trung bình mỗi trẻ em có 6-8 đợt viêm mũi họng cấp với các triệu chứng kèm theo là: chảy mũi, viêm họng, hắt hơi. Điều này cho thấy viêm mũi xoang ở trẻ em là bệnh rất phổ biến. Nhưng để khẳng dịnh bệnh viêm xoang ở trẻ em có thể chữa khỏi không, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Và dù bệnh viêm mũi xoang lần này chữa khỏi thì không có nghĩa là lần sau không bị lại.

GS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy nói: “Các bác sĩ có câu rất kinh điển là “Lai dai như tai mũi họng”, nghĩa là bệnh cứ tái đi tái lại. Có người bị cấp tính, một thời gian sau lại tái nhiễm; có trường hợp mãn tính như viêm mũi dị ứng; cũng có những bệnh nhân bị hết đợt này tới đợt khác, nhưng những đợt đó đều chữa khỏi”.

Bác sĩ Diệu Thúy cho rằng, quan niệm có thể chữa khỏi bệnh hay không còn tùy từng thể loại cơ địa. Cơ địa dị ứng thì dễ tái phát. Nhưng cấp tính do virus thì có thể chữa khỏi hoàn toàn.

Còn theo PGS.TS Phạm Tuấn Cảnh, bệnh lý tai mũi họng có tính chất tái phát nhiều lần nhưng không có nghĩa viêm mũi xoang không chữa được. Ông khẳng định, viêm mũi xoang do nhiễm khuẩn có thể chữa được, nhưng việc chữa trị cần đúng theo phác đồ và tuân thủ theo nguyên tắc điều trị riêng. Còn bệnh lý nhiễm trùng có thể tái phát sau thời gian vài tháng hoặc vài năm. Ở bệnh lý nhiễm trùng, không dám chắc chữa xong đợt này thì đợt sau không bị lại, nghĩa là chữa khỏi một lần không phải chữa khỏi hoàn toàn.

Những biến chứng của viêm mũi xoang

Điều trị sai cách, không tuân thủ phác đồ điều trị có thể khiến viêm mũi xoang trở nên dai dẳng, trầm trọng hơn và kéo theo các biến chứng.

Viêm mũi họng, ngạt mũi, nhức đầu, hắt hơi, ho nhiều, dịch từ mũi có thể chảy xuống họng, gây viêm phế quản mạn tính. Những biến chứng về đường hô hấp từ xoang mạn tính có thể là: viêm phế quản, thanh phế quản hoặc gây bệnh ở các cơ quan khác: khớp, thận, hệ thống tiêu hóa...

Viêm mũi xoang khi biến chứng cũng có thể gây tổn thương tai (viêm tai giữa, các bệnh về tai) hoặc ảnh hưởng tới khứu giác, mất khứu giác.

Những bệnh lý cấp tính như viêm mũi xoang cấp tính, nhất là ở trẻ em có thể gây biến chứng về mắt: viêm kết mạc, viêm túi lệ, viêm thần kinh hậu nhãn cầu, áp xe nhãn cầu... nguy hiểm hơn là gây mù lòa, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng. “Tuy tỉ lệ không cao nhưng hiện tại chúng tôi vẫn gặp những bệnh nhân viêm mũi xoang bị biến chứng áp xe ổ mắt, áp xe não, viêm tĩnh mạch”, PGS.TS Phạm Tuấn Cảnh nói.

Các bác sĩ cho biết, nhờ kháng sinh tốt, có thể điều trị được những biến chứng này nhưng vẫn có thể có biến chứng nguy hiểm nặng như viêm màng não, viêm não, nguy hiểm hơn là tử vong. Không thể coi thường hậu quả của viêm mũi, viêm xoang, giới chuyên gia nhấn mạnh.

Những sai lầm phổ biến khi điều trị viêm xoang, viêm mũi

Các bác sĩ đã chỉ ra những sai lầm phổ biến của bệnh nhân khi điều trị bệnh viêm mũi xoang, trong đó thường gặp nhất là chủ quan không đi khám bệnh mà tự mua thuốc chữa bệnh. Khi không có sự khám xét kỹ lưỡng và tư vấn của chuyên gia, thì bệnh có thể không được nhận diện và chữa trị đúng.

- Dùng thuốc thiếu liều lượng:

PGS.TS Phạm Tuấn Cảnh thông tin, thực tế nhiều bệnh nhân điều trị viêm mũi xoang bắt đầu dừng thuốc khi thấy các triệu chứng của bệnh đã thuyên giảm. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn kháng thuốc, càng làm bệnh lý dai dẳng, kéo dài. Viêm mũi xoang dai dẳng thì điều trị còn phức tạp hơn. Cũng vì thế mà nhiều người lầm tưởng bệnh viêm mũi xoang không chữa được.

Ông Cảnh cho biết, theo các khuyến cáo của Hiệp hội mũi xoang châu Âu hay của Mỹ, liều kháng sinh đối với điều trị bệnh viêm mũi xoang bao giờ cũng kéo dài hơn, thông thường 15-20 ngày. Trường hợp người bệnh khỏi các triệu chứng lâm sàng (không còn chảy mũi, ngẹt mũi, soi mũi không có mủ chảy ra...) vẫn phải điều trị kháng sinh trong 1 tuần nữa mới dứt điểm đợt đó.

“Nếu ra hiệu thuốc mua 5-7 ngày, chỉ khỏi triệu chứng, về bản chất bệnh chưa khỏi hoàn toàn mà còn tiềm tàng nguyên nhân kháng thuốc, khiến việc điều trị lần sau khó khăn hơn” – ông chỉ rõ. Đồng thời ông Cảnh khuyên người bệnh không nên điều trị như vậy, bản thân vừa phải gánh chịu bệnh tật dù điều trị tốn kém.

- Không khám bệnh, tự mua thuốc chữa hoặc dùng chung đơn thuốc với người khác:

Đây là thực tế thường gặp trong cuộc sống. Ở một số trường hợp, người bệnh tự mua thuốc, hoặc nhờ sự tư vấn của người bán thuốc, uống thấy đỡ và cho là bệnh đã khỏi. Nhưng thực tế không phải vậy.

Các bác sĩ cảnh báo, mỗi bệnh biểu hiện một triệu chứng khác nhau, cùng một triệu chứng ấy có thể là nguyên nhân của nhiều bệnh. Vấn đề là phải chẩn đoán chính xác, tìm được nguyên nhân gây bệnh mới có phác đồ điều trị đúng. Việc tự ý mua thuốc vừa có thể không chữa được bệnh, tăng nguy cơ kháng kháng sinh mà còn mắc bệnh khác do chính thuốc gây ra.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Đoàn: “Nếu chúng ta dùng những thuốc co mạch quá dài thì gây ra bệnh viêm mũi do dùng thuốc, hay dùng corticoid quá nhiều với hàm lượng cao hơn thì gây tổn thương trong mũi, dễ gây nhiễm trùng. Phần lớn những bệnh tai mũi họng mạn tính do thuốc gây ra là vì sử dụng thuốc không đúng”.

- Rửa mũi không đúng cách:

Rửa mũi điều trị viêm mũi xoang không đúng cách còn có thể gây hại. Bác sĩ cho biết, chất dịch có trong mũi cũng có tác dụng bảo vệ đường hô hấp. Chỉ khi bị viêm mới cần sửa rạch nhầy, để virus không có môi trường phát triển, làm bệnh thêm nặng. Nên dùng thuốc nhỏ mũi chuyên dụng, không phải loại nước nào cũng thích hợp để rửa mũi. Dung dịch rửa mũi, nhỏ mũi được điều chế với nồng độ phù hợp để vừa giúp làm sạch mũi, vừa giữ ẩm cho mũi.

Nếu xịt mũi quá mạnh có thể tạo áp lực lớn gây viêm tai. Một số trẻ từng bị sặc, ho nên càng sợ rửa mũi, càng có phản xạ co thắt bất lợi. Cách rửa mũi được khuyến cáo là xịt rửa một bên mũi với áp lực vừa đủ, và chỉ khi được bác sĩ khuyến cáo thì mới nên thực hiện.


Thu Thủy