“Chết trên đống tiền”, The kAfe để lại nhiều bài học cho startup Việt


“Chết trên đống tiền”, The kAfe để lại nhiều bài học cho startup Việt

Phạm Trang 7:24 26/4/2017

Sự sụp đổ của chuỗi nhà hàng the kAfe sau 6 tháng “cô gái khởi nghiệp” Đào Chi Anh “dứt áo ra đi” đã gây ra những “chấn thương tâm lý” cho không ít nhà khởi nghiệp trẻ Việt. Tuy nhiên, câu chuyện đổ vỡ của The kAfe cùng những thất bại của “cô gái triệu đô” Đào Chi Anh sẽ mang lại nhiều bài học quý cho những người có ý định dấn thân vào hành trình khởi nghiệp đầy gian truân.

Cứ start up là lại… café?

Startup café đã phát triển ở nước ngoài từ rất lâu. Tuy nhiên, ở Việt Nam, mô hình này mới “ào ạt” sinh sôi nảy nở trong vài năm gần đây. Không thể phủ nhận Đào Chi Anh đã có tiến bộ hơn các nhà khởi nghiệp café khác khi kinh doanh café kết hợp với đồ  ăn. Tuy nhiên, mô hình này ở Việt Nam cũng chưa hẳn mới mẻ.

Theo bà Phùng Thị Phương - Nhà quản lý chiến lược thương hiệu Công ty Richard Moore Associates, trước đây, quán cà phê chuyên phục vụ đồ uống. Nhà hàng chuyên phục vụ đồ ăn. Nhưng hiện nay, nhà hàng có phục vụ cả đồ uống. Ngược lại, các quán café phục vụ thêm đồ ăn như mô hình cà phê - cơm trưa văn phòng chẳng hạn… Mô hình kết hợp ăn và uống như The Kafe đã không còn mới nữa.

Trong lĩnh vực café, ăn uống, kế hoạch kinh doanh cũng phải gắn liền với văn hóa và thói quen sinh hoạt của người Việt Nam. Trong khi The kAfe tập trung vào các món ăn nhanh tiện lợi, thì người Việt lại có xu hướng thích thưởng thức các món ăn truyền thống hơn. Thêm nữa, với hầu hết người Việt, đồ Tây chỉ để ăn chơi, đổi món khi nổi hứng, không thể trở thành món ăn hàng ngày.

Đừng nhét nhiều tiền khi túi chưa đủ lớn

Chỉ trong thời gian ngắn trước, dư luận còn xôn xao với “cô gái triệu đô” Đào Chi Anh. Nhưng đến giờ, chính cô lại là người kêu than: “Làm doanh nhân rất khổ”. Điều đó khiến nhiều người khó hiểu. Bởi số vốn 5 triệu USD dành mà The kAfe nhận được là ước mơ của rất nhiều người. Thậm chí, các nhà sáng lập startup công nghệ cũng không mong gì hơn thế. Tuy nhiên, khi dòng tiền đổ vào quá nhiều mà chiếc túi dùng để đựng không đủ lớn, “rơi vãi” là điều khó tránh khỏi.

Lý giải điều này, ông Phan Lê Thành Long - Giám đốc Viện Kế toán Quản trị Công chứng Úc (CMA Australia) tại Việt Nam - cho biết: Thời còn làm một mình hoặc hai ba mình, tiền bao nhiêu thì cứ chui vào tài khoản rồi lấy ra chi tiêu, đầu tư và chia nhau. Giờ đây, mọi thứ cần phải chuẩn chỉnh. Thế là các nhà sáng lập chẳng biết phải xoay sở thế nào.

Bên cạnh đó, thuế cũng là vấn đề khiến các nhà sáng lập đau đầu. Trước đây bán F&B, toàn khách lẻ nên khai thuế thấp. Giờ đây, phải khai đủ doanh thu, chi phí thuế tăng vọt lên. Nhà sáng lập thấy thu được bao nhiêu thì chi hết bấy nhiêu, chưa thấy lợi ích đâu, chỉ thấy quy mô to thì việc nhiều và hiệu quả thấp. Dòng tiền bỗng dưng chạy hỗn loạn, không biết đằng nào mà lần.

Đó là chưa kể đến nhiều nhà sáng lập còn không đọc được báo cáo tài chính và báo cáo hoạt động. Sau khi quy mô to, thiếu tiền do hiệu quả xuống thấp, các nhà sáng lập lại tính đến chuyện gọi vốn lần tiếp theo. Lúc này, lợi ích của nhà đầu tư sẽ bị ảnh hưởng dẫn đến mâu thuẫn. Để vượt qua những khó khăn như vậy, startup cần có chiến lược tài chính tốt và thực thi chiến lược đó một cách hiệu quả.

Với các start up có số vốn ít ỏi, việc tìm được nguồn vốn vài trăm triệu đồng trong bước đầu khởi nghiệp cũng đủ giúp startup phát triển từ từ, lấy lợi nhuận để đầu tư cơ sở mới. Do The kAfe nhận được lượng vốn đổ vào rất lớn ngay từ đầu, nên CEO Đào Chi Anh đã vội vàng mở chuỗi nhà hàng mà không đánh giá được khả năng thu hồi vốn và sinh lãi của các cơ sở đó.

Xung đột với các nhà “quản trị từ xa”

Đào Chi Anh cũng thẳng thắn thừa nhận thiếu sót trước công chúng: "Nếu được làm lại, tôi sẽ mạnh mẽ hơn khi đàm phán với nhà đầu tư và quyết liệt hơn trong việc chấp nhận hay không chấp nhận chỉ tiêu họ áp đặt. Những chỉ tiêu đó, tôi cũng đạt được và đã có trả giá. Những cái giá không bao giờ nhìn thấy trong lúc mình làm mà càng về sau càng hiện ra rõ hơn…".

Lời tự bạch của Đào Chi Anh chứng tỏ cô chưa ý thức được rõ ràng những rủi ro mà các nhà “quản trị từ xa” này mang lại. Sử dụng nguồn vốn của các nhà đầu tư cũng đồng nghĩa với việc phải chịu sự giám sát, điều hành và chia sẻ quyền lợi với họ. Những ràng buộc là điều khó tránh khỏi. Vì thế, hãy thận trọng trong quá trình đàm phán.

Sự xuất hiện của nhiều nhà đầu tư cũng không hẳn là tín hiệu đáng mừng. Càng nhiều nhà đầu tư có nghĩa các nhà sáng lập càng phải chịu sự ràng buộc, giám sát của nhiều người. Mỗi người một ý kiến sẽ làm nảy sinh những bất đồng, thậm chí xuất hiện cả những xung đột mang tính đối kháng. Đó không chỉ là những bất đồng giữa nhà khởi nghiệp với đầu tư mà còn là bất đồng giữa các nhà đầu tư với nhau.

Chưa kể, một số nhà đầu tư không thực sự chăm chút cho “đứa con tinh thần” của cả hai bên. Những người như vậy thường chỉ rót vốn cho các nhà khởi nghiệp, áp đặt những chỉ tiêu cao ngút trời rồi để họ “tự sinh tự diệt”. Vì vậy, với các startup, việc lựa chọn nhà đầu tư uy tín và có trách nhiệm cũng là vấn đề không đơn giản chứ không hẳn chỉ cần tiền là xong.

 

Xem thêm: 

Đừng vội “đầu hàng” khi khởi nghiệp thất bại

Startup cà phê: cẩn trọng với những cái bẫy “chết người”

The KAfe Điện Biên Phủ: đồ ngon, không gian đẹp, nhưng đắt


Phạm Trang

Từ Khóa :