Cái kết đắng của kẻ sao chép



Cái kết đắng của kẻ sao chép

Lục Kiếm 0:20 23/1/2019

Nhiều startup học theo mô hình Airbnb đang ngày càng khó sống hơn. Một số người đã từng gọi startup Wimdu là “sát thủ Airbnb” ngay khi được thành lập vào năm 2009. Nhưng hóa ra, Airbnb mới là người cười cuối cùng.

Người ta nói bắt chước là dạng nịnh nọt chân thành nhất. Nhưng nó không bảo đảm sẽ mang lại thành công. Kết cục của một số bản sao của Airbnb đã cho thấy điều đó.

Trở lại mười năm trước, châu Âu bắt đầu cơn sốt mới: cho thuê nhà nghỉ, thật dễ kiếm tiền mà lại không phải quá đau đầu. Theo sau Airbnb, những European Housetrips, Wimdus, và 9flats lần lượt ra đời, sao y bản chính, ngay cả trong thiết kế web.

Nhưng một doanh nhân có kinh nghiệm nào cũng biết, sao chép chính xác công thức của một doanh nghiệp thành công không đảm bảo bạn sẽ thành công. Bởi dù có cố gắng thế nào, bạn cũng chỉ có thể học theo nhiều nhất là 90%, trong khi điều quyết định thành công nằm ở 10% mà bạn không thể thực sự nắm bắt.

Thời gian đã chứng minh điều đó. Trong khi Airbnb tiếp tục phát triển, thì các công ty châu Âu trải qua tái cơ cấu, sa thải nhân viên, và trong một số trường hợp, sa thải chính người sáng lập và đóng cửa.

Wimdu, công ty khởi nghiệp ở Berlin (Đức) học theo mô hình của Airbnb của Mỹ, tuyên bố ngừng hoạt động vào cuối năm 2018, do “những thách thức về tài chính và kinh doanh”. 100 nhân viên ở Berlin và Lisbon bị ảnh hưởng bởi quyết định này.

Theo thông báo, tất cả những khách đặt phòng trong năm 2018 sẽ “được thực hiện một cách chuyên nghiệp và đáng tin cậy”, còn những người đặt trong năm 2019 (tức sau thời điểm 31/12/2018) sẽ được liên hệ riêng để giải quyết.

Thông tin đóng cửa đã chấm dứt nỗ lực lâu dài của Rocket Internet, và sau đó là Novasol – nền tảng cho thuê bất động sản khác đã mua lại công ty vào năm 2016 – để biến Wimdu thành Airbnb của châu Âu. (Airbnb cũng muốn trở thành Airbnb của Châu Âu, và nó đã thành công lớn.)

Đó là tình cảnh hoàn toàn khi Wimdu mới thành lập vào năm 2011 (lúc đó Airbnb cũng ở quy mô nhỏ hơn nhiều). Được tài trợ 90 triệu Euro (một khoản tiền lớn vào thời điểm đó, đặc biệt với một startup ở châu Âu), Wimdu và những bản sao khác đã cạnh tranh quyết liệt với đối thủ Mỹ để xây dựng một thị trường nơi mọi người có thể cung cấp và thuê phòng/nhà cho các chuyến du lịch ngắn, thay thế cho các phòng nghỉ trong khách sạn.

Được sự hỗ trợ của Rocket Internet (cũng là nơi xây dựng các bản sao quốc tế của Mỹ như eBay, Groupon, Square, Amazon), chiến thuật tăng trưởng của Wimdu mô phỏng theo khuôn mẫu của Airbnb và đã thành công tại một số nơi. Có lúc, Airbnb đã phải đóng cửa chi nhánh ở Úc và phải hợp nhất với chi nhánh ở Đức, thậm chí mua lại những công ty sao chép mình.

Những người sáng lập Wimdu Arne Bleckwenn và Hinrich Dreiling

Nhưng về cơ bản, đó chỉ là cục bộ. Về lâu dài, Wimdu chưa bao giờ thực sự gây nguy hiểm cho Airbnb. Năm 2016, công ty phải sáp nhập với một bản sao khác có tên là 9Flats. Nhờ sự hợp nhất này, số lượng nhà nghỉ của Wimdu tăng lên nhanh chóng. Nhưng điều này chưa đủ để cạnh tranh với Airbnb khi họ có tới 2 triệu bất động sản hiển thị trên nền tảng trong khi Wimdu chỉ có 500.000.

Sau đó chỉ vài tuần, Wimdu đã phải bán mình cho Novasol thuộc sở hữu của Wyndham Worldwide. Rồi Wyndham Worldwide lại bán Novasol cho PE Platinum Equity vào đầu năm 2018 với cái giá gần 1,3 tỷ USD. Điều đó không giúp cho cục diện của Wimdu khá hơn: Novasol có CEO mới còn Wimdu đóng cửa trong cuộc tái cơ cấu và cắt giảm hoạt động thua lỗ.

Công ty đã không trả lời các phản hồi bên dưới thông báo đóng cửa. Nhưng tờ Gründerszene cho hay: công ty sa thải 50 nhân viên ở Berlin (Đức) và 60 người ở Lisbon vào cuối năm 2018.

Ảnh: Startups.co

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là bởi những công ty sao chép quá “lười biếng” đến mức không có bất kỳ định vị nào để phân biệt mình với những tên tuổi tương tự trên thị trường và đưa ra lý do người tiêu dùng nên chọn họ thay vì đối thủ cạnh tranh. Đơn cử như Housetrip, dù đã thay đội ngũ lãnh đạo vẫn giữ nguyên khẩu hiệu chung chung “Tự đặt cho mình một căn phòng giá phải chăng hơn phòng khách sạn” xác định cho toàn phân khúc thị trường chứ không chỉ riêng khởi nghiệp này.

Bên cạnh việc số lượng không bì kịp với Airbnb, một điểm quan trọng dẫn đến cái chết không thể tránh khỏi cho những khởi nghiệp như Wimdu là xuất phát điểm của họ quá cao. Trường hợp của Wimdu là 90 triệu Euro so với Airbnb chỉ có 120 triệu USD sau vòng B. Nhìn có vẻ không khác biệt quá lớn, nhưng quan trọng là, Airbnb nhận thêm được tài trợ là nhờ tăng trưởng ba chữ số qua từng năm. Trong khi đó, trường hợp của Wimdu và những khởi nghiệp châu Âu khác thì không như vậy. Họ không chứng minh được hiệu quả hoạt động.

Ảnh: Deutsche Startups

Thế giới không thiếu các bản sao. Nhưng những bản sao thành công không bao giờ sao y bản chính. Họ vẫn luôn biết cách tạo ra sự khác biệt. Chẳng hạn, họ có thể phục vụ cho nhóm người không đủ khả năng để chi trả cho các dịch vụ của “bản gốc” bằng mức giá thấp hơn với chất lượng tương đối chấp nhận được. Nhưng giá phòng trên Wimdu thì chẳng khác gì trên Airbnb. Vậy sao người ta lại phải bỏ qua một tên tuổi lớn đã được công nhận để sử dụng dịch vụ của một kẻ sao chép?

Airbnb đã tăng trưởng mạnh mẽ trong vài năm qua. Công ty hiện có giá trị lên tới 31 tỷ USD, có lãi và sẵn sàng lên sàn giao dịch chứng khoán vào tháng 6/2019. Ngay cả khi còn nhiều tranh cãi, cỗ máy Airbnb không có dấu hiệu chậm lại, và do đó, nó chính là bức tường khổng lồ cho Wimdu cũng như những khởi nghiệp khác cũng đi theo chiến lược sao chép và không thể thoát khỏi cái bóng của bản gốc.


Lục Kiếm