Cái giá mà con người phải trả cho một tương lai xanh hơn



Cái giá mà con người phải trả cho một tương lai xanh hơn

Phương Linh 7:0 8/1/2021

Những năm gần đây, con người đang hướng đến một cuộc sống xanh, sạch hơn. Tuy nhiên, các nhà khoa học đang cảnh báo, việc hướng đến điều tốt đẹp này nhưng vẫn khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên có thể gây ra những tác hại về môi trường trên diện rộng.

Cuộc chiến ngăn chặn vấn đề khủng hoảng khí hậu rình rập trên trái đất đang thúc đẩy các kỹ sư phát triển những công nghệ “xanh” mới. Các nhà máy năng lượng gió và năng lượng mặt trời được thiết lập để thay thế các trạm năng lượng than và khí đốt, trong khi ôtô điện đã và đang được quan tâm, nhằm hạn chế các phương tiện chạy bằng xăng và dầu diesel. Mục đích của chúng ta là bớt phụ thuộc vào các nhiên liệu hóa thạch, làm giảm tình trạng nóng lên toàn cầu.

Nhưng các nhà khoa học cảnh báo rằng con người sẽ phải trả giá cho những nỗ lực tạo ra một thế giới được hỗ trợ bởi công nghệ xanh. Họ nhận định rằng việc tìm kiếm vật liệu để chế tạo ra các thiết bị này, sau đó khai thác chúng có thể gây ra những hậu quả sinh thái rất nghiêm trọng và tác động lớn đến sự đa dạng sinh học.

Giáo sư Richard Herrington, người đứng đầu ngành khoa học trái đất tại Bảo tàng Lịch sử tự nhiên, London cho biết: Việc hướng tới một tương lai phát thải carbon bằng 0 sẽ tạo ra nhiều căng thẳng mới cho hành tinh chúng ta, ít ra là trong thời gian ngắn hạn. Chúng ta sẽ phải học cách cân nhắc lãi, lỗ đối với hệ sinh thái khi xem xét các vấn đề.

Herrington cho biết các kim loại như liti và coban là một trong những vấn đề “khó xử” ở phía trước. Cả hai yếu tố này đều cần thiết để chế tạo loại pin sạc nhẹ cho ôtô điện và lưu trữ năng lượng từ các nhà máy năng lượng gió và năng lượng mặt trời. Sản lượng của chúng có thể tăng đáng kể trong thập kỉ tới, và điều này có thể gây ra các vấn đề sinh thái nghiêm trọng.

Nói về Coban (cobalt), 60% nguồn cung trên thế giới đến từ Cộng hòa dân chủ Congo, nơi có số lượng các mỏ khai thác không được kiểm soát. Những mỏ khai thác này sử dụng đối tượng lao động là trẻ em từ 7 tuổi. Ở đó, bọn trẻ phải hít đầy bụi coban, có thể gây ra bệnh phổi, và tử vong trong khi làm việc tại các đường hầm có thể sập bất cứ lúc nào.

Quá trình đào Coban ở Cộng hòa dân chủ Conggo, nơi có 60% nguồn cung của thế giới. Các thợ mở phải hít đầy bụi coban, có thể gây tử vong

Mark Dummett , làm việc trong Tổ chức Ân xá Quốc tế, tổ chức điều tra cuộc khủng hoảng khai thác coban cho biết: Đàn ông, phụ nữ và trẻ em đang làm việc mà không có thết bị bảo hộ cơ bản nhất như găng tay và khẩu trang. Tại một ngôi làng mà chúng tôi đến thăm, mọi người đã chỉ cho chúng tôi xem nguồn nước từ một con suối địa phương của họ đã bị ô nhiễm như thế nào do việc xả thải từ một nhà máy chế biến khoáng sản.

Sau đó là vấn đề khai thác liti (lithium). Sản lượng liti trên thế giới sẽ tăng vọt trong thập kỉ tới. Tuy nhiên, việc khai thác sẽ liên quan đến tất cả các vấn đề về môi trường. Tam giác Liti của Nam Mỹ, bao gồm Chile, Argentina, Bolivia, một lượng lớn nước được bơm từ các nguồn dưới lòng đất giúp chiết xuất liti từ quặng. Việc này liên quan đến vấn đề hạ thấp mực nước ngầm và sự lan rộng của các sa mạc. Tương tự ở Tây Tạng, một vụ rò rỉ hóa chất độc hại từ mỏ Ganzizhou Rongda Lithium đã đầu độc dòng sông Lichu ở địa phương vào năm 2016 và gây ra các cuộc biểu tình lan rộng trong khu vực.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra rằng những vấn đề sinh thái này sẽ không chỉ giới hạn với các kim loại chuyên dụng mà còn với cả những nguyên liệu truyền thống như xi măng trong việc xây dựng đập thủy điện, hoặc chất liệu đồng để cung cấp dây cáp liên kết các trang trại năng lượng mặt trời với các thành phố, đồng thời chế tạo ôtô điện. Điều này cũng có thể gây ra những thiệt hại về môi trường trên diện rộng trừ khi vấn đề được quan tâm.

Theo báo cáo gần đây, hàng nghìn tấn đồng được con người sử dụng để tạo ra các thiết bị năng lượng gió hoặc năng lượng mặt trời trong khi xe điện sử dụng lượng đồng nhiều hơn gấp hai hoặc gấp ba lần so với xe chạy bằng động cơ diesel hoặc xăng. Do đó, nhu cầu sử dụng đồng của thế giới có khả năng tăng hơn 300% vào năm 2050.

Herrington cho biết: Bạn cần thêm hàng chục kilogam đồng để làm ra một chiếc ôtô điện so với một chiếc ôtô chạy bằng động cơ xăng. Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn biến tất cả 31 triệu ôtô của Vương quốc Anh thành xe điện, bạn sẽ cần khoảng 12% sản lượng đồng của toàn thế giới, nhưng chỉ dành riêng cho nước Anh. Đó là một nhu cầu phi thực tế.

Volkswagen ID.3, loại ô tô điện đang thâm nhập vào thị trường

Harrington cho biết tương lai không thể tránh khỏi việc mở rộng khai thác mỏ và cung cấp năng lượng để luyện quặng. Tất cả những vấn đề này sẽ có những tác động thực sự đến môi trường. Vì thế, chúng ta phải nghĩ cách làm sao để tạo ra cuộc sống xanh nhưng thuận lợi nhất cho con người và cả hành tinh.

Ngoài những vấn đề này, đề xuất mở rộng điện hạt nhân ở Anh, để đáp ứng nhu cầu loại trừ các nhà máy than hoặc khí đốt có khả năng dẫn đến việc tạo ra lượng chất thải hạt nhân gia tăng.

Một giải pháp được đưa ra cho những vấn đề công nghệ xanh này là hạn chế việc khai thác tài nguyên trên đất liền, thay vào đó, chuyển ra biển để thu thập nguyên liệu chúng ta cần. Một số nguồn sinh vật biển đầy hứa hẹn đã được xác định, trong đó đáng chú ý nhất là các vùng nhỏ kim loại nằm rải rác ở một số nơi dưới đáy đại dương. Những khối khoáng chất có kích thước bằng củ khoai tây này rất giàu đồng, coban, mangan và các kim loại khác. Theo những nghiên cứu về đáy biển ở các đại dương, một số mỏ chứa hàng triệu tấn coban, đồng, mangan.

Kết quả là một số tổ chức hiện đang khảo sát nguồn tiềm năng nhất trong các mỏ này, và tìm ra nơi đặc biệt nhất là khu vực Clarion Clipperton ở vùng biển quốc tế Thái Bình Dương. Các kim loại, khoáng chất có thể được lấy lên bằng cách sử dụng tàu lặn rô bốt có khả năng vượt qua 4,5 km2 diện tích trong khu vực.

Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học biển cũng tiết lộ rằng dù độ sâu của khu vực Clarion Clipperton nằm dưới bề mặt từ 4.000 đến 5.500 mét nhưng đáy đại dương vẫn có rất nhiều sinh vật biển. Một cuộc khảo sát năm 2017 đã tìm thấy hơn 30 loài mới đối với khoa học đang sống trên vùng đồng bằng sâu thẳm ở khu vực này, hầu hết chúng đều là xenophyophores, những sinh vật đơn bào khổng lồ.

Các nhà khoa học biển cảnh báo việc di chuyển tới các vùng kim loại dưới lòng biển có thể tàn phá dạng sống này. Adrian Glover, nhà nghiên cứu sinh thái biển sâu tại Bảo tàng lịch sử tự nhiên cho biết: Hiện tại, chúng tôi vẫn chưa đủ dữ liệu về đáy biển để khẳng định chắc chắn những tác động của việc khai thác đối với những sinh vật này. Tuy nhiên, khi chúng tôi triển khai việc tìm hiểu, sẽ có nhiều câu hỏi lớn dành cho xã hội. Nếu đây là môi trường biển đa dạng sinh học nhưng lại bị phá hủy, việc khai thác chúng sẽ tốt hơn hay tệ hơn so với hướng giải quyết bằng việc khai thác rừng nhiệt đới trên đất liền? Đó có thể là một vấn đề rất khó giải quyết.

Tìm được hướng sống xanh mang đến cả lợi ích cho con người và hành tinh không phải việc dễ dàng.


Phương Linh

Theo The Guardian

Từ Khóa : môi trường