Cá bã trầu miền Tây- gọi tên “hũng hĩnh”, làm món miễn chê



Cá bã trầu miền Tây- gọi tên “hũng hĩnh”, làm món miễn chê

Hoàng Lê 8:0 26/7/2019

Gắp con cá bã trầu, nhẹ nhàng chấm nước mắm chua hòa cùng với rau vườn để cảm nhận vị ngọt lành, giòn tan trong miệng. Cá bã trầu mộc mạc nhưng ngon đến mức có thể sánh với sơn hào hải vị ở các nhà hàng. Ăn con cá từng được gọi là “hũng hĩnh” mà se sắt nỗi nhớ nhà, nhớ quê khôn tả.

Cá bã trầu hiện là đặc sản miền Tây

Nói về cá bã trầu, người miền Tây quê tôi có câu hát: “Chim chìa vôi bay ngang đám thuốc/ Cá bã trầu lội tuốt mương cau”. Là một loại cá nhỏ sống ở những ao hồ, nước đọng, ít ai biết rằng cá bã trầu còn nhiều tên gọi khác như: sơn thóc, mắt kiếng, trao tráo… Cá bã trầu thân dẹt, có màu sặc sỡ giống với cá lia thia. Bọn trẻ quê tôi thường bắt cá bã trầu mang về nuôi cảnh.

Cá bã trầu kho ăn kèm với các loại rau vườn

Từng có một thời, cá bã trầu được người dân quê tôi gọi là “hũng hĩnh” để chỉ về một loài cá tầm vóc nhỏ bé, khiêm nhường. “Hũng hĩnh” không phải là từ dùng để chỉ tên cụ thể một loài cá mà là tên gọi chung của các loại cá quê dân dã như: cá sặc, cá lòng tong, cá bống… Hiện tại, cá “hũng hĩnh” thấp cổ bé họng ngày ấy nay đã lên ngôi và nghiễm nhiên có mặt trong các nhà hàng. Khi người ta chán các món ăn sang trọng thì con cá bã trầu “hũng hĩnh” vô tình trở thành đặc sản được người dùng ưa chuộng.

Cá bã trầu kho tiêu rất dễ đưa cơm

Trước đây, quê tôi lắm cá nhiều tôm, cá bã trầu nhỏ bé có vị trí khá khiêm nhường. Người lớn thường không ngó ngàng gì đến loại cá bé nhỏ, họ chỉ đi tìm các loại cá lớn có giá trị hơn. Bọn trẻ chúng tôi nhân cơ hội đó mà mang rổ ra đồng thi nhau tìm những cái mương nhỏ để xúc cá bã trầu về cho mẹ. Loại cá này có thể chế biến thành nhiều món như: nấu canh, chiên giòn, kho tộ… Nhưng đối với tôi, cá bã trầu “đẳng cấp” nhất là khi mang đi kho tiêu.

Khô cá bã trầu nướng

Những buổi chiều mưa lạnh, bên nồi cơm trắng, chảo cá bã trầu kho tiêu khói bay nghi ngút mà sao ngon lành đến vậy. Người miền Tây quê tôi thường dùng nước cơm chắt làm canh ăn kèm với cá kho. Nồi cơm chẳng mấy chốc hết veo trong khi anh em chúng tôi thì no căng cả bụng. Cá bã trầu tuy dân dã nhưng lại là món “đưa cơm” mà gần như đám trẻ chúng tôi đứa nào cũng thích món ăn này. Đó là món ăn nhà nghèo in hằn trong kí ức tuổi ấu thơ mà giờ khi nhắc tôi lại nhớ đến se lòng.

Một lần nọ đến một quán ăn theo lời mời của một người bạn, bên cạnh các món ăn quen thuộc đất Sài thành, tôi bất ngờ khi nhìn thấy một chảo cá kho nhỏ xíu nằm ở một góc bàn ăn. Bạn tôi nói, đây là cá “bã trầu” đặc sản miền Tây chỉ có nơi này bán. Cũng như tôi, bạn tôi rất thích cá bã trầu kho tiêu ăn kèm với cơm nóng. Vì sợ bạn bè gọi là nhà quê nên bạn tôi chỉ dám để chảo cá ở một góc nhỏ trên bàn. Thế nhưng, sau khi nghe vài câu giới thiệu, chảo cá bã trầu cùng nồi cơm nóng đã hết veo trước sự tiếc nuối của hội bạn có mặt. Thì ra con cá từng được gọi là “hũng hĩnh” lại được người dùng ưa chuộng đến thế. Tôi cảm thấy mừng thầm, bởi sự lên ngôi của một loại cá từng một thời gắn bó với tuổi thơ tôi.

Giờ đây, cá bã trầu quê tôi ngày càng khan hiếm. May mắn lắm cả buổi mới xúc được mớ cá bã trầu về kho tiêu trong những chuyến về quê. Hỏi ra mới biết, cá bã trầu mà tôi từng ăn ở nhà hàng là do người dân bắt được rồi đông đá chuyển lên các nhà hàng với giá cao ngất ngưởng. Cũng là cá tự nhiên nhưng do thời gian di chuyển lâu ngày nên mùi vị của cá đã giảm đi đáng kể. Đối với tôi và đối với những ai đã từng sinh ra và lớn lên ở miền sông nước, sẽ mãi không thể nào quên được vị con cá bã trầu kho tiêu. Bởi đó không chỉ là món ăn được cảm nhận bằng vị giác mà nó còn là sự cảm nhận bằng tâm hồn với cả một khoảng trời tuổi thơ in hằn trong trí nhớ.


Hoàng Lê