Bùi ngùi nhớ Tết quê xưa



Bùi ngùi nhớ Tết quê xưa

Anh Thư 1:0 4/2/2018

Tết quê xưa giản dị, nhưng không khí của ngày Tết, ngày xuân đầy đủ dung vị. Năm nào cũng thế, khi vừa bước sang tháng chạp là từ làng trên xóm dưới, tranh thủ lúc nông nhàn là mọi người bắt đầu chuẩn bị cho Tết. Bởi hồi ấy mọi thứ trong nhà từ trang hoàng nhà cửa, đến nấu nướng đều do mỗi thàn viên tự chuẩn bị cho gia đình. Không khí của ngày xuân cũng theo đó mà lan tỏa khắp xóm làng.

Không khí Tết rộn ràng từ 23 tháng Chạp - ngày tiễn ông Táo về trời. Khi trời còn chưa kịp sáng, nhà nhà đã nấu xong nồi chè trôi nước và chuẩn bị sẵn nhang đến để tiễn chân ông Táo. Theo quan niệm của người xưa “ông Táo sẽ về trời và tâu cho Ngọc hoàng mọi điều của năm qua”. Vậy nên, mọi người dậy từ sớm để chuẩn bị lễ vật tuy đơn sơ, nhưng là hết lòng của gia chủ, để ông Táo nói tốt cho gia đình mình với Ngọc Hoàng và nói bớt đi những điều không hay.

Sau lễ cúng, mọi hoạt động Tết chính thức bắt đầu như: giặt giũ mùng, mền, màng, gối… làm cỏ sân nhà nhanh chóng được hoàn tất. Riêng việc cắt giấy làm bông treo trên trần nhà là hơi kỳ công: Phải xếp giấy cắt từng bông một, sau đó lấy keo dán vào để luồn thành vòng kết thành xâu chuỗi dài và giăng lên trần nhà, không gian mới hẳn lên trong dịp Tết.

Người xưa quan niệm con người sống có nhà, chết có mồ. Khi Tết về, người dân quan niệm phải sửa sang, quét dọn mộ ông bà tổ tiên để bày tỏ sự thành kính, nhớ về cội nguồn.

Những ngày giáp Tết, mọi người bận rộn nướng bánh bông lan, bánh kẹp, làm bánh phục linh, mứt dừa, muối dưa cải. Người nào việc nấy, cho người ta cảm giác xôn xao đến lạ thường. Những ngày này khi trời chưa đến sáng, đã nghe tiếng chày cối giã bánh phồng, không khí náo nhiệt khắp xóm làng.

Ngày cuối năm nhà nhà đều bày mâm công dâng cúng tổ tiên. Hồi ấy thịt heo hiếm, đắt tiền, nên ít ai dám mua ăn. Hầu hết đều đổi lúa mùa gói gém để có tiền làm nồi thịt heo cúng ông bà. Có lẽ vì thế mà thịt heo kho tàu trở thành món ăn không thể thiếu, đặc trưng trong 3 ngày Tết.

Theo tập quán người dân Miền Tây, ngoài món thịt heo kho tàu, món khổ qua dồn thịt cũng cần phải có. Bởi quan niệm dân gian ăn trái khổ qua để cho qua đi cái khổ.

Ngày cuối năm, hằng sâu trong ký ức của những người con xa quê còn là hình ảnh bà con xóm giềng cùng nhau gói bánh tét. Đêm đến, người người quay quần bên bếp lửa nói chuyện tâm tình. Trẻ con xúm xính ngồi canh nồi bánh tét, chờ bánh chín đợi đón giao thừa, nồi bánh bốc khói như phả vào lòng người hơi ấm.

Bánh chín vừa đúng thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới, mâm cỗ giao thừa cúng tổ tiên đơn giản là giấy vàng bạc, mứt, nhang, đèn và một đòn bánh tét, gia chủ thành tâm khấn vái.

Sáng mùng 1, cả đất trời mở tân niên. Mọi người tươi vui. Trên khắp nẻo đường quê tiếng trống lân xập xình thêm náo nức.

3 ngày Tết được xem là trọng đại nhất trong năm, với nhiều phong tục cổ truyền, hiếu nghĩa, mang tính tôn sư trọng đạo như “Mùng 1 Tết cha, Mùng 2 Tết mẹ, Mùng 3 Tết thầy”. Ngày đầu năm, mỗi nhà cũng chọn người hợp tuổi để xông đất lấy vận may đến nhà. Trẻ con cũng mặc đồ mới, chúc Tết ông bà để được nhận lì xì.

Tục đi lễ gia tiên và chúc phúc xóm giềng là nét văn hóa đặc trưng của người Việt. Sáng Mùng 1, các nam thanh, nữ tú ăn mặc chỉnh tề cùng với người lớn tuổi đi chúc Tết xóm giềng. Đoàn chúc Tết thường có 8 -10 người, được tuyển chọn theo tiêu chí mặt mũi sáng láng, ăn nói có duyên, biết lễ nghĩa đặc biệt là chưa thành gia lập thất, bất kể giàu nghèo họ cũng sẽ ghé qua chúc Tết 5 -10 phút. Việc đầu tiên, chủ nhà cùng với người lớn nhất trong đoàn sẽ thắp nhanh bà thờ gia tiên, sau đó từng cặp trai gái đến hành lễ trước bàn thờ, xong mọi người cùng nhau ăn bánh mứt, uống tách trà đầu năm. Người đại diện của đoàn sẽ gửi đến gia chủ lời chúc phúc. Gia chủ sẽ cho bao lì xì đỏ hoặc đơn giản là đòn bánh tét.

Việc ăn Tết không chỉ là dịp nghĩ ngơi sau một năm lao động vất vả, mà còn mang ý nghĩa tâm linh là sự sum vầy mong một năm mới ấm no. Tết là lễ hội ghi đậm dấu ấn bản sắc dân tộc, gắn kết cộng đồng và lòng hiếu kính của con cháu đối với tổ tiên, ông bà. Những phong tục tốt đẹp của Tết quê xưa vẫn mãi mãi tồn tại trong tâm thức của mỗi người con đất Việt.


Anh Thư