5 nguyên tắc vàng phòng chống bệnh sa sút trí tuệ


5 nguyên tắc vàng phòng chống bệnh sa sút trí tuệ

Thu Trang 14:0 29/10/2017

Dementia (bệnh sa sút trí tuệ) là một thuật ngữ y khoa để chỉ các nhóm bệnh gồm: mất trí nhớ, suy giảm khả năng phán đoán, rối loạn trí não gây ảnh hưởng tới khả năng giao tiếp, hoạt động thường ngày; mất phương hướng, thay đổi hành vi và nghiêm trọng hơn, có thể mất khả năng hoạt động. Bệnh sa sút trí tuệ cũng liên quan tới suy giảm nhận thức khi về già. Chúng ta có thể phòng trừ, ngăn ngừa chứng bệnh sa sút trí tuệ với 5 “nguyên tắc vàng” trong lối sống hàng ngày.

Các nghiên cứu cho thấy bệnh Alzheimer (gây mất trí nhớ) cũng là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng bệnh sa sút trí tuệ. Bệnh Alzheimer là một loại bệnh mất trí, đặc biệt ảnh hưởng đến các vùng của não bộ như: điều khiển tư duy, ghi nhớ và ngôn ngữ. Còn các chứng bệnh khác như Huntington, Parkinson và Creutzfeldt-Jakob cũng có thể phát triển thành bệnh sa sút trí tuệ.

Ảnh: Harvard Health

Một số nguyên nhân gây ra bệnh mất trí nhớ có khả năng điều trị. Tuy nhiên, hiện nay không có phương pháp chữa trị nào cho bệnh mất trí do bệnh Alzheimer hoặc bệnh Vascular Dementia (sa sút trí tuệ liên quan đến mạch máu).

Chẩn đoán sớm bệnh mất trí nhớ có thể giúp cho bệnh nhân và gia đình được điều trị và tư vấn thích hợp để xứ lý bệnh về lâu dài.

Lối sống, cách sinh hoạt được cho là có ảnh hưởng đến tiến trình phát triển của bệnh sa sút trí tuệ. Theo bác sĩ Lee Kim En (Khoa Thần kinh, bệnh viện Mount Elizabeth), có 5 cách để ngăn ngừa, phòng bệnh sa sút trí tuệ do Alzheimer gây ra.

1. Tập thể dục đều đặn

Thường xuyên tập thể dục có thể giảm 50% nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ và làm chậm tiến trình phát triển bệnh mất trí nhớ ở những người bắt đầu gặp các vấn đề về nhận thức.

Cường độ tập thể dục được khuyến cáo: Tập ít nhất 30 phút mỗi lần, 5 lần/tuần. Các bài tập gợi ý là: đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi hoặc khiêu vũ. Ngoài ra, mỗi tuần nên có một bài tập về sức bền và sức nặng. Những bài tập này vừa giúp tạo cơ bắp vừa có khả năng duy trì sức khỏe não bộ.

Những bài tập liên quan đến sức nặng (weight training) không chỉ là nâng tạ mà còn là đi bộ đường dài (hiking), khiêu vũ, chạy bộ và đi bộ.

Càng lớn tuổi càng gặp nhiều nguy cơ chấn thương ở đầu vì ngã, do đó làm tăng nguy cơ tổn thương não bộ. Các bài tập thể dục về cân bằng và phối hợp (thường được biết đến như thái cực quyền, yoga, pilates hoặc bài tập với bóng thăng bằng) có thể giúp cơ thể thêm nhanh nhẹn, linh hoạt và tránh ngã.

2. Có chế độ ăn uống lành mạnh

Nghiên cứu cũng chỉ ra, thực phẩm, đồ ăn có tác động tới sức khỏe não bộ. Do đó, lựa chọn đồ ăn phù hợp có thể giúp bảo vệ được các chức năng của não bộ và giảm tỷ lệ mắc chứng mất trí nhớ. Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng có thể giúp những người mắc chứng sa sút trí tuệ có cơ thể khỏe mạnh, giảm các triệu chứng về hành vi.

Có rất nhiều chế độ ăn uống lành mạnh như:

* Chế độ ăn ít đường và chất béo bão hòa

Thực phẩm, đồ ăn chứa đường, đồ ngọt, các carbohydrate xấu, nhiều chất béo sẽ dễ làm cơ thể tăng cân, tạo ra nhiều nguy cơ về sức khỏe như béo phì, tiểu đường. Bệnh tiểu đường cũng có liên quan mật thiết với bệnh Alzheimer.

Vì thế, hãy tạo cho mình thói quen đọc nhãn thực phẩm, xem lượng đường và chất béo bão hòa chứa trong một sản phẩm để tìm ra được thực phẩm lành mạnh, tốt cho sức khỏe.

* Chế độ dinh dưỡng Địa Trung Hải (Mediterranean diet)

Chế độ dinh dưỡng Địa Trung Hải chứa nhiều ngũ cốc nguyên hạt, rau, các loại đỗ, đậu, gia vị, dầu cá, dầu oliu và các loại thực phẩm giàu chất béo omeaga. Chế độ ăn này chứa rất ít thịt đỏ, thực phẩm nhiều đường hay đồ ăn không tốt cho sức khỏe.

Ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy DHA có trong những “chất béo tốt” giúp ngăn ngừa bệnh Alzheimer và suy giảm trí tuệ. Nguồn thực phẩm giàu chất béo tốt bao gồm các loài cá sống ở vùng nước lạnh như cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá mòi và rong biển. Bạn cũng có thể dùng thêm dầu cá nếu có nhu cầu.

Trà

Nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Dinh dưỡng, Sức khỏe và Tuổi già tháng 12/2016 cho thấy, uống trà đều đặn, thường xuyên (gồm cả trà xanh, đen hoặc ô long) giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Các hoạt tính sinh học trong lá trà như catechin, theaflavin chứa chất chống viêm và chống oxy hóa, chất bảo vệ não sẽ mang lại nhiều lợi ích cho bộ não.

* Bổ sung vitamin, khoáng chất

Vitamin B3 và B6 đều rất cần thiết cho cơ thể để hình thành các chất dẫn truyền thần kinh. Vì thế, đây là hai loại vitamin quan trọng đối với hoạt động của hệ thống thần kinh và não.

Vitamin D là chất chống viêm mạnh và giúp tăng cường hệ miễn dịch, có thể làm chậm sự khởi phát và giảm sự phát triển của chứng bệnh sa sút trí tuệ.

Vitamin E cũng đã được chứng minh là có lợi trong việc ngăn ngừa các chứng mất trí nhớ do bệnh Alzheimer.

3. Rèn luyện, kích thích trí óc

Một cơ thể kém vận động, ì trệ thì sẽ mất dần thể lực và cơ bắp. Não bộ cũng vậy, nếu không hoạt động, rèn luyện thường xuyên thì sẽ bị sa sút, suy giảm khả năng ghi nhớ nhanh chóng.

Những thử thách về trí tuệ sẽ giúp xây dựng sức mạnh trí não, giảm các tổn thương, vấn đề thần kinh có khả năng phát triển thành bệnh suy giảm trí nhớ, mất trí nhớ như Alzheimer. “Tập thể dục” cho trí óc cũng làm chậm tiến trình suy thoái não ở người bệnh.

* Học thêm điều mới

Quá trình học thêm những điều mới như nhạc cụ, ngoại ngữ, đọc một quyển sách hay tạo dựng một sở thích mới... sẽ giúp não bộ phải luyện tập, hoạt động và “không được phép” yếu đi. Sự mới mẻ và thách thức càng lớn thì não bộ sẽ càng phát huy, cải thiện các chức năng, vì thế lợi ích nhận lại trong việc ngăn ngừa, phòng chống sa sút trí tuệ càng nhiều.

*Chơi các trò chơi chiến thuật và giải câu đố

Những vấn đề hóc búa, bí ẩn, khó giải sẽ mang đến cho não bộ bài tập thử thách, bắt buộc não bộ phải hoạt động, tìm quy luật và chiến lược, từ đó giúp hình thành và duy trì khả năng nhận thức. Câu đố giải ô chữ, board games, chơi bài, Sudoku... đều là những lựa chọn tuyệt vời để não bộ tập thể dục.

* Phá vỡ các thói quen cũ

Ăn bằng bàn tay không thuận, tự tìm một con đường khác để về nhà, gạt bỏ những thói quen cũ... làm việc gì đó vượt ra khỏi vòng an toàn của bạn sẽ giúp não bộ được tiếp xúc với những điều mới mẻ, giúp “luyện tập” khả năng tư duy, ghi nhớ.

4. Giảm căng thẳng

Căng thẳng, stress liên tục sẽ gây ra các ảnh hưởng tiêu cực tới não, làm gia tăng nguy cơ mất trí nhớ. Nhiều nghiên cứu đã nhận thấy mối liên quan của sự lo lắng với tiến trình phát triển bệnh Alzheimer, đặc biệt là ở những người có nguy cơ mắc bệnh.

* Thư giãn, vui chơi hàng ngày

Lấy lại cân bằng, kiểm soát sự căng thẳng bằng cách dành thời gian để thư giãn, giải trí, hoặc làm việc bạn yêu thích, như: đan móc, tô màu, vẽ tranh, đi dạo, tập yoga, thậm chí là chơi đùa với thú cưng.

* Tĩnh tâm

Thiền, làm cho tâm tĩnh có thể gia tăng bảo vệ mô não và giảm hoocmon cortisol – được biết đến là tác nhân làm tăng nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ.

* Cười nhiều hơn

Nụ cười càng sảng khoái càng giúp bạn giải phóng những căng thẳng, đè nén, áp lực trong cuộc sống ra ngoài. Tham gia các hoạt động tập thể, cười, vui chơi và vận động thể chất nhiều hơn giúp tăng cường khả năng tập trung của não bộ, từ đó giúp ngăn ngừa bệnh sa sút trí tuệ.

5. Ngủ ngon giấc

Nhiều người mắc bệnh Alzheimer thường bị mất ngủ hoặc gặp các vấn đề liên quan tới giấc ngủ. Nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ, giấc ngủ kém chất lượng không chỉ là một triệu chứng của bệnh Alzheimer mà nó cũng có khả năng là một yếu tố nguy cơ dẫn tới bệnh sa sút trí tuệ.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy thiếu ngủ, giấc ngủ bị gián đoạn làm tăng quá trình lắng đọng một loại protein có tên gọi beta-amyloid trong não. Các khối kết protein lắng đọng nhiều tại vỏ não, vùng liên quan đến ngôn ngữ và tư duy thì có thể dẫn đến mất trí nhớ và bệnh Alzheimer. Một giấc ngủ sâu, đủ giấc có thể “làm sạch” các khối kết protein này.

Nếu bị mất ngủ, hãy thử tập thể dục hoặc thực hiện một việc giúp thư giãn trước khi ngủ. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài thì bạn nên đến gặp bác sĩ.


Thu Trang

Theo AsiaOne