10 dấu ấn đáng nhớ trên thị trường startup Việt 2016

10 dấu ấn đáng nhớ trên thị trường startup Việt 2016

Quang Huy 20:9 28/12/2016

Thị trường startup Việt tiếp tục ghi nhận những bước tiến mới trong năm 2016. Điều đó không chỉ thể hiện qua số lượng startup và doanh nghiệp khởi nghiệp ra đời mà còn là số vốn mà các startup Việt huy động được từ các quỹ đầu tư nước ngoài cũng như giải thưởn đạt được trong các cuộc thi mang tầm cỡ thế giới... Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, thị trường startup Việt 2016 cũng tồn tại một số bất cập, ảnh hưởng đến sự phát triển của cộng đồng khởi nghiệp trong thời gian tới.

1. Năm Quốc gia khởi nghiệp

Nhằm khởi dậy tinh thần kinh doanh và sáng tạo của thế hệ trẻ, năm 2016 đã được Chính phủ chọn là năm “Quốc gia khởi nghiệp”. Qua đó, nhiều chính sách với mục tiêu hỗ trợ tối đa cho khởi nghiệp đã và đang được triển khai.

Trong đó phải kể đến việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025” hướng đến mục tiêu tạo lập môi trường thuận lợi để thúc đẩy, hỗ trợ phát triển các loại doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng nhanh dựa trên khai thác tài nguyên trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới.

Theo đó, đến năm 2025, hỗ trợ phát triển 2.000 dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; hỗ trợ phát triển 600 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; 100 doanh nghiệp tham gia đề án gọi được vốn đầu tư từ các nhà đầu tư mạo hiểm với tổng giá trị ước tính khoảng 2.000 tỷ đồng.

Riêng trong năm 2016 đã ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ về số lượng doanh nghiệp thành lập mới với khoảng 110.100 doanh nghiệp đã ra đời, vốn đăng ký hơn 891.000 tỷ đồng. Bình quân mỗi giờ có 12 doanh nghiệp được lập mới, tham gia thị trường, mức cao nhất từ trước đến nay.

2. Nhiều startup Việt đoạt giải thưởng quốc tế

Năm 2016 ghi nhận sự lên ngôi của các startup công nghệ giáo dục (Etech) khi nhiều startup thuộc lĩnh vực này liên tục đoạt giải thưởng quốc tế. Trong đó phải kể đến ứng dụng dạy học ngôn ngữ cho trẻ em Monkey Junior và phần mềm luyện nói tiếng Anh Elsa.

Trong đó, Monkey Junior đã làm nức lòng cộng đồng startup Việt nói chung, Edtech startup nói riêng khi vượt qua hơn 1.000 đối thủ đến từ 104 quốc gia trên thế giới để giành chiến thắng trong cuộc thi Sáng kiến Toàn cầu 2016 (GIST Tech-I 2016) tổ chức tại Mỹ. Cuối tháng 11, Monkey Junior tiếp tục đoạt giải vàng giải thưởng ASEAN ICT Awards, hạng mục “Startup xuất sắc nhất”. Điểm tạo nên sự khác biệt cho Monkey Junior là nội dung giảng dạy hướng đến trẻ em, nhất là trẻ dưới 6 tuổi. Ứng dụng này chú trọng đầu tư vào phương thức truyền đạt để thu hút trẻ nhỏ khi học. Monkey Junior cũng sử dụng kho dữ liệu đa phương tiện khổng lồ (hình ảnh, video và âm thanh) nhằm giúp trẻ hiểu nội dung cần học. Cách dạy trực diện, giúp trẻ hiểu, tư duy bằng chính ngôn ngữ đó mà không phải từ ngôn ngữ mẹ đẻ để dịch sang ngôn ngữ cần học.

Bên cạnh đó, phần mềm luyện nói tiếng Anh có tên gọi Elsa của Văn Đinh Hồng Vũ (33 tuổi) và Ngô Thùy Ngọc Tú (29 tuổi) cùng Tiến sĩ Xavier Anguera (Tây Ban Nha) cũng đã vượt qua 1.200 đối thủ để giành giải nhất tại SXSWedu - cuộc thi khởi nghiệp về công nghệ giáo dục - tổ chức tại thành phố Austin (bang Texas), Mỹ. Đây là ứng dụng luyện nói tiếng Anh trên thiết bị di động chạy hai hai hệ điều hành phổ biến nhất hiện nay là Android, iOS. 

3. Quỹ đầu tư 500 Startups và Google đến Việt Nam

Sức hấp dẫn của thị trường startup Việt tiếp tục được khẳng định khi liên tục ghi nhận sự xuất hiện của các quỹ đầu tư mạo hiểm danh tiếng thế giới.

Đầu năm 2016, 500 Startups - Quỹ đầu tư nổi tiếng thung lũng Silicon - đã chính thức đến Việt Nam. 500 Startups tuyên bố thành lập quỹ 10 triệu USD, rót vốn cho 100-150 startup Việt Nam. Giá trị mỗi lần hỗ trợ khoảng 100-250 nghìn USD. Là quỹ đầu tư nhiều kinh nghiệm tại Thung lũng Silicon, 500 Startups được kỳ vọng sẽ hỗ trợ cộng đồng startup Việt Nam phát triển ngày càng mạnh mẽ hơn.

Bên cạnh việc rót vốn của các quỹ đầu tư mạo hiểm, Google cũng hỗ trợ startup Việt phát triển khởi nghiệp thông qua việc lựa chọn các công ty khởi nghiệp tại Việt Nam tham gia khóa đào tạo trong chương trình Launchpad Accelerator dành cho startup. Hai công ty khởi nghiệp đầu tiên được Google lựa chọn tham gia chương trình “bệ phóng tài năng” của Google là Haravan và ELSA.

4. Nhiều startup nhận được nguồn vốn khủng từ nước ngoài

Năm 2016 ghi nhận sút hút của các startup Việt trong việc gọi vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó, nhiều startup đã nhận được nguồn vốn lên đến hàng triệu, thậm chí chục triệu USD.

Điển hình là thương vụ Quỹ đầu tư Standard Chartered Private Equity (SCPE) và Ngân hàng đầu tư toàn cầu Goldman Sachs rót 28 triệu USD vào startup ví điện tử MoMo do M_Service, thuộc sở hữu  của Thiên Việt Securities. Đây là ứng dụng thanh toán qua di động, hoạt động dưới dạng ví điện tử của Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (viết tắt M_Service). Ứng dụng cho phép chuyển/nhận tiền qua điện thoại di động. Đồng thời, MoMo còn hỗ trợ nhắc và thanh toán hóa đơn điện, nước, internet, nạp tiền điện thoại, thẻ game, mua vé máy bay, vé xem phim,...

Ứng dụng giáo dục hỏi đáp trên nền tảng di động GotIt! do Tiến sĩ Trần Việt Hùng sáng lập tại Silicone Valley cũng được Quỹ đầu tư Capricorn rót 9 triệu USD. Dịch vụ đặt phòng trực tuyến Vntrip.vn được Quỹ đầu tư Fenghe Group và Hancock Revocable Trust đầu tư 3 triệu USD. Startup Toong nhận được số vốn đầu tư 1 triệu USD. Đây là là mô hình co-working thật sự đầu tiên tại Hà Nội, nơi các startup có thể tìm được không gian và những tiện ích để phục vụ các hoạt động của họ.

5. Lập sàn chứng khoán cho startup

Vốn là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành bại của startup. Vì thế, tại hội thảo Phát triển thị trường vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp diễn ra ngày 7/6/2016, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã đề cập đến việc lập sàn chứng khoán dành riêng cho startup. Đồng thời, ông Vương Đình Huệ cũng đề xuất lộ trình thực hiện trong 2-3 năm tới để hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn.

Ảnh minh họa

Hiện tại, ý tưởng này đã được Chính phủ giao cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát triển thành đề án mang tính khả thi. Tuy nhiên, nhiều người tỏ ra băn khoăn về tính khả thi của mô hình này sau khi thông tin được công bố.

6. Startup công nghệ vẫn là lá cờ đầu

Năm 2016 tiếp tục ghi nhận sự phát triển của startup công nghệ. Bằng chứng là trong năm 2016, cộng đồng startup công nghệ luôn dẫn đầu về ý thức tổ chức các cuộc trao đổi, tọa đàm, chia sẻ kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm khởi nghiệp. Sự gắn bó được thể hiện trên trên tinh thần vì mục tiêu chung đã góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng bền vững của cả ngành cũng như những giải thưởng mà các startup trong lĩnh vực Etech như Monkey Junior và Elsa đã đoạt được.

Để ghi nhận thành quả đạt được trong năm 2016, cộng đồng khởi nghiệp công nghệ sẽ cùng các startup trong các lĩnh vực khác quy tụ trong Đại hội khởi nghiệp Startup Festival 2016 diễn ra vào ngày 29/12, tại Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam. Startup Festival diễn ra vào những ngày cuối năm nhằm tổng kết và tôn vinh những đóng góp của cộng đồng startup với lá cờ đầu là các startup công nghệ.

7. Startup trong lĩnh vực nông nghiệp được chú trọng

Bên cạnh lĩnh vực công nghệ hay kinh doanh chuỗi cafe, nhà hàng, startup nông nghiệp đang ngày càng nhận được sự quan tâm của cộng đồng khởi nghiệp Việt. Việc Công ty Quản lý Quỹ SSI (SSIAM) quyết định lập quỹ 100 tỷ đồng dành cho start-up nông nghiệp là minh chứng rõ nét cho điều đó. Công ty chuyên về phân phối thực phẩm sạch Hellomam cũng là startup đầu tiên nhận được vốn đầu tư từ SSIAM với số tiền lên đến 4 triệu USD.

Không chỉ có vậy, Chung kết cuộc thi Khởi Nghiệp năm 2016 diễn ra ngày 27/12 cũng cho thấy điều đó khi mà 4/6 dự án xuất sắc tham gia tranh tài tại vòng chung kết cuộc thi Khởi Nghiệp 2016 đến từ lĩnh vực nông nghiệp gồm Dự án sản xuất, phân phối hệ thống vườn treo phục vụ nhu cầu rau sạch và cây cảnh tại nhà; Dự án Công ty TNHH RAMA - sản xuất và kinh doanh rau mầm; Dự án sản xuất và kinh doanh cá biển sạch M4S; Dự án Trang trại gà cáy con. Cả 4 dự án hướng về nông nghiệp (rau sạch, rau mầm), thủy sản, chăn nuôi nhằm đáp ứng cho nhu cầu thực phẩm sạch đang ngày càng tăng cao hiện nay.

8. Cộng đồng startup hoang mang vì Điều 292

Trong khi công đồng startup Việt, nhất là lĩnh vực công nghệ đang hăng hái khởi nghiệp thì bỗng bị dội gáo nước lạnh vì những quy định trong Điều 292 của Bộ Luận hình sự 2015. Theo đó, nếu cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ mà không có giấy phép hoặc không đúng nội dung được cấp phép, thu lợi từ 50-200 triệu đồng hoặc có doanh thu trong khoảng 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng sẽ bị phạt tiền từ 200-500 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm. Điều luật này đã làm dậy sóng thị trường startup Việt.

Trước sự hoang mang của cộng đồng startup Việt, Chủ tịch VINASA Trương Gia Bình - Đại diện cộng đồng khởi nghiệp và ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI - đã có văn bản kiến nghị hủy bỏ Điều 292. Sau đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu bỏ điều 292 quy định tội danh “cung cấp dịch vụ trái phép trên mạng máy tính, mạng viễn thông” tại phiên họp thường kỳ tháng 8 năm 2016.

9. Xuất hiện làn sóng Startup Việt chạy sang Singapore

Không phải đến năm 2016, các startup Việt mới tìm đến Singapore để khởi nghiệp nhằm thụ hưởng các chính sách kinh doanh hiện đại và cởi mở của họ. Tuy nhiên, xu hướng này dấu hiệu gia tăng trong năm 2016 khi các nhà phát triển công nghệ lo ngại có thể bị hình sự hóa các vi phạm được quy định trong Điều 292 Bộ luật hình sự 2015. Bên cạnh lo ngại Điều 292, việc môi trường khởi nghiệp chưa minh bạch, thủ tục hành chính rườm rà... càng làm gia tăng xu hướng rời bỏ quê hương để khởi nghiệp xứ người. Startup Higgs Valley hoạt động trong lĩnh vực game và ứng dụng điện thoại là một trong những trường hợp như vậy.

10. Những vụ lùm xùm liên quan đến công ty khởi nghiệp

Dù có nhiều bước tiến đáng ghi nhận, song thị trường startup Việt 2016 cũng không tránh khởi nhiều chuyện thị phi. Trong đó, vụ lùm xùm lớn nhất là việc startup The Kafe do Đào Chi Anh sáng lập bị tố chây ỳ công nợ, chiếm dụng vốn kinh doanh hàng tỷ đồng. Cuối tháng 10/2016, Đào Chi Anh khẳng định không còn là CEO của công ty này. Ngoài The Kafe, việc startup thương mại điện tử Lingo.vn giải thể cũng gây xôn xao dư luận với các cáo buộc nhà đầu tư “tệ bạc”. Gần đây nhất là vụ startup đặt phòng khách sạn trực tuyến Vntrip tố đối thủ Agoda trốn thuế.

Tuy nhiên, bên cạnh một vài chuyện không vẫn còn đó tinh thần “chiến binh” của “nữ hoàng khởi nghiệp Trương Thanh Thủy”. Chưa đầy 30 tuổi, nhưng cô gái trẻ đã thành lập 3 startup thuộc các lĩnh vực khác nhau mà trong đó phải kể đến Tappy, công ty Việt Nam đầu tiên được bán cho thung lũng Silicon. Trong khi công việc đang thông đồng bén rọt, cô gái trẻ nhận được hung tin: mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối. Không chọn cách hoảng sợ hay hoang mang lo lắng, Trương Thanh Thủy đã mạnh mẽ đương đầu với bệnh tật. Thậm chí, cô còn thành lập dự án hỗ trợ bệnh nhân ung thư ở Việt Nam với tên gọi Salt Cancer Initiative (SCI). Tinh thần và nghị lực phi thường của Trương Thanh Thủy đã và đang tiếp tục truyền cảm hứng cho cộng đồng startup Việt, nhất là thế hệ trẻ Việt Nam.

Xem thêm:

Startup công nghệ Việt: Gạt bỏ rào cản để giữ lửa đam mê

Startup Việt: Thừa cơ hội, thiếu định hướng

Vì sao Việt Nam vẫn vô danh trên “bản đồ” startup thế giới

Start-up Việt cần nắm bắt cơ hội trong nước trước khi ra biển lớn

Những rào cản ngăn bước tiến của Start-up Việt


Quang Huy

Từ Khóa :